Franchise-nemer zit in de knel

Economische tegenwind en durfkapitalisten dwingen franchise-nemers tot samenwerking. Conflicten met franchise-gevers als DA, HEMA en Bakker Bart doen zich steeds vaker voor.

AMSTERDAM - De conflicten tussen franchise-nemers en franchise-gevers worden steeds heftiger. Bij bakkersketen Bakker Bart klaagden veel ondernemers dat ze te veel voor hun gebak moesten betalen. Bij HEMA zette bestuursvoorzitter Ronald van Zetten zijn franchisers het mes op de keel: wie niet naar zijn pijpen danst, kan eens in de vijf jaar het contract met HEMA opzeggen, schreef hij dreigend.


Bij Albert Heijn gingen de franchisers begin dit jaar zelfs over tot een betaalstaking, omdat zij vinden dat ze worden gedwongen Albert Heijn van gratis krediet te voorzien. Daarbij gaat het om vele miljoenen euro's. En nu is het weer mis bij DA: 52 winkeliers stoppen met de formule.


De oplopende spanning bij veel ketens heeft ertoe geleid dat franchisenemers zich beter zijn gaan organiseren. Tot nu toe heeft elke franchise-keten zijn eigen winkeliers-organisatie, maar samenwerking tussen die groepen bestond niet of nauwelijks. Enkele maanden geleden werd in die leemte voorzien, en werd de BVFN opgericht, de Belangen Vereniging Franchisenemers Nederland.

Minder lucht

DA-winkelier Ronald Rodenburg, voorzitter van deze nieuwe belangenorganisatie, vindt het logisch dat de conflicten tussen franchise-gevers en -nemers oplopen. 'Als er minder lucht zit in de ketens, wordt de druk groter.' In natuurkundige zin zou je precies het omgekeerde zeggen, maar in economische zin klopt het. Zo lang het geld binnenstroomt ('lucht in de keten'), hoeft er over de verdeling ervan niet hard te worden gevochten (lage druk). Maar zeker in de detailhandel gaat het economisch belabberd en dus wordt het gevecht om de euro's steeds meer een gevecht om te overleven.


Bij veel franchiseketens speelt nog iets anders. Zij zijn in handen gekomen van investeringsmaatschappijen. Zo is Bakker Bart van Gilde Investments, HEMA van Lion Capital en DA van Wagram en Aletra. De private-equitybedrijven hebben van nature niet veel geduld; hun gebruikelijke tijdshorizon is niet veel langer dan vijf jaar. En zij voerden de druk op door maximaal 'lucht uit de keten' te persen: ze overladen de gekochte onderneming met schulden.


In de Tweede Kamer woedt een discussie of er geen wet moet komen die de franchise-nemers beschermt. Het idee werd gelanceerd door Dion Graus van de PVV, maar vooral Mei Li Vos van de PvdA pronkt ermee. Of wetgeving iets uithaalt, en of dat haalbaar is, is nog maar de vraag. Minister Henk Kamp van Economische Zaken heeft al gezegd voorlopig niet te voelen voor wetgeving, maar beide Kamerleden hebben aangekondigd door te gaan met hun voorbereidingen.


52 DROGISTEN VERBREKEN CONTRACT MET DA RETAIL


52 winkeliers van drogisterijketen DA hebben hun contract met DA Retail opgezegd. Daarmee raakt DA in één klap ruim 13 procent van zijn vestigingen kwijt. Het conflict komt midden in een vernieuwingsslag. Alle 388 winkels zouden moeten worden ingedeeld in drie 'werelden': Fris, Gezond en Mooi. Maar inzet is de macht. DA is van oudsher een coöperatief bedrijf, en de winkeliers hebben via hun DA Cooperatie nog steeds een sterke positie.


Maar directeur Linda Keijzer van DA Retail zette begin dit jaar die coöperatie buitenspel door de nieuwe formule onder te brengen in een nieuwe juridische eenheid, DA Totaal Retail. Daarop besloten 52 winkeliers hun contract op te zeggen. Volgens Ronald Rodenburg van de Coöperatie haken volgend jaar mogelijk nog meer winkeliers af als hun contractperiode verstrijkt.


Volgens de woordvoerder van DA hebben de 52 winkeliers opgezegd 'omdat ze met pensioen gaan, of omdat ze ermee stoppen'. Volgens haar is het coöperatieve karakter van DA een obstakel voor iedereen. 'Met een coöperatie win je de oorlog niet meer. Daar moeten we vanaf.'


In een kort geding dat werd aangespannen door DA Coöperatie, heeft de rechtbank van Arnhem beide partijen bevolen een compromis te zoeken. Lukt dat niet, dan wijst de rechtbank na 11 september een definitief vonnis. Tot die tijd moet DA de vernieuwing stopzetten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden