Fraai omsingelingsspel in zes uur durende strijd

In maart 1967 verloor de toen 13-jarige Harm Wiersma van Jan Bom. Het was een prachtige partij in het half-open klassieke spelgenre, waarin Wiersma voor 'aangever' moest spelen en zijn tegenstander de hoofdrol vervulde....

Dat liet Wiersma zich geen tweede keer gebeuren. Hij zette het half-open klassiek ook op zijn eigen repertoire en zou daar in de loop van zijn carrière menige modeloverwinning mee boeken. Zoals op Jan Metz (clubcompetitie 1967; zie de rubriek van 31-12) of op Mostovoy (Suikertoernooi 1970; zie de rubriek van vorige week).

Of zoals op de betreurde Jannes van der Wal. Die zou zijn (Friese) provinciegenoot in 1982 als wereldkampioen opvolgen, maar had in het Alukon-toernooi van Bedum 1979 nog geen antwoord op Wiersma's geraffineerde omsingelings- c.q. aanvalsspel.

De bijna zes uur durende strijd, waarvan de openingsfase van groot belang is geweest voor de theorie, behoort naar mijn smaak tot Wiersma's hoogtepunten.

Wiersma-Van der Wal

Bedum 1979

1.31-27 19-23 2.33-28 17-21 3.28x19 14x23 4.38-33 21-26 5.34-30 10-14 6.30-25 14-19 7.25x14 9x20 8.35-30 5-10 9.43-38 10-14 10.49-43 4-9 11.40-35 11-17 12.45-40 7-11 13.39-34 20-25 14.44-39 14-20 15.33-29 9-14 16.50-45 1-7 17.38-33 3-9 18.42-38 17-22 19.47-42 22x31 20.36x27 20-24 21.29x20 15x24 22.33-28 11-17 23.39-33 14-20 24.41-36 17-22 25.28x17 12x21 26.33-29! 24x33 27.38x29 20-24 28.29x20 25x14 29.43-39! 8-12? 30.30-24!! 19x30 31.34x25

Zie diagram 1

Fraai gespeeld: door zijn tegenstander - uiteraard tijdelijk - materiaalwinst aan te bieden, houdt Wiersma de omsingeling gaande. Zwart had, zeker nu deze met zijn 29ste zet de formatie 2/8/13 heeft prijsgegeven, het aanbod misschien beter kunnen afslaan. Al is het waar dat zijn stand ook na 31...2-8 32.39-33 13-19 33.35-30 weinig betrouwbaar oogt...

31...23-28 32.32x23 21x41 33.36x47! 18x29 34.42-38 13-19 35.39-33! 9-13

Niet beter is 35...19-24 36.40-34! 29x40 37.45x34 gevolgd door 38.34-29.

36.33x24 19x30 37.35x24 12-18 38.40-34 7-12 39.34-30 6-11 40.24-20!

Met 45-40-35 kon wit het thematische offer 42.24-19 14x23 43.25-20 voorbereiden. Maar wie rekening houdt met de mogelijkheid dat ook zijn tegenstander ooit naar dam zal doorbreken, doet er inderdaad verstandiger aan de portemonnee gesloten te houden.

40...2-8 41.20x9 13x4 42.25-20 8-13!!?

Deze zet vormt de opmaat tot een even stoutmoedig als inventief verdedigingsplan, waarmee Van der Wal het zijn tegenstander zo lastig mogelijk weet te maken.

43.30-24! 11-17 44.20-14! 17-22 45.14-9 22-27!?

Zie diagram 2

46.38-33!

Wits beste kans. Het verleidelijke 46.45-40 12-17 47.38-32 27x38 48.40-34 valt tegen na 48...26-31! 49.9-3 38-42!! 50.48x26 18-23 51.3x21 16x27.

46...12-17 47.33-28! 18-22 48.9x18 22x13 49.28-23! 27-32 50.23-19 13-18 51.24-20 26-31 52.19-14 31-37(?)

Te snel. Zwart had 52...16-21! 53.20-15 31-37! moeten doen, bijvoorbeeld 54.14-10 21-26! 55.10-5(?) 17-21! met damvangst. De door mij geraadpleegde computerprogramma's zijn er nog niet uit of wit na 53...31-37 had kunnen winnen.

53.47-42! 17-21 54.42x31 21-26 55.31-27! 32x21 56.20-15

Zo boekt Wiersma belangrijke tempowinst bij zijn hernieuwde poging de damlijn te bereiken.

56...21-27 57.14-10 26-31 58.10-5 18-22 59.45-40 31-36 60.5-14! 16-21 61.14-20! 22-28 62.40-34! 27-32

Van der Wal, die voor de tweede maal in deze partij in tijdnood verkeert, overziet de dreiging die Wiersma in de stand gevlochten heeft. Maar het maakte niets meer uit: ook na 62...28-32 had wit gewonnen, bijvoorbeeld met 63.20-3! 21-26 64.3-20! (dreigt weer 65.46-41! +) 64...32-37 65.48-42! (maar zo kan het ook) 65...37x48 66.20-25 48x30 67.25x16 26-31 68.16-21!! 31-37 69.21-26!! 36-41 70.26x42! 41-47 71.42-24 +.

63.46-41!

Zwart geeft het op.

www.volkskrant.nl/denksport

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden