FPÖ denkt voorzichtig aan fraude

Bij de FPÖ zijn de druiven zuur. Is er gesjoemeld? Lothar Höbelt had winst van Hofer niets betekend, omdat de president van Oostenrijk weinig macht heeft. De linkse commentator Anneliese Rohrer vindt dat de politieke elite de opkomst van de rechts-populisten aan zichzelf te wijten heeft.

Aanhangers van de FPÖ zondag in Wenen. De partij vindt vooral het hoge aantal stemmen dat per post is uitgebracht verdacht.Beeld anp

Een fotofinish is het, de Oostenrijkse presidentsverkiezing, en met een maandag niet meer verwachte winnaar bovendien. In het kamp van de verliezer, FPÖ-kandidaat Norbert Hofer, vindt men de verschillen verdacht klein. Is er gefraudeerd? Daarvoor zijn geen aanwijzingen, maar de FPÖ-partijleiding houdt het maandag in het midden.

Partijsecretaris Herbert Kickl zegt zich over de uitslag te willen buigen. 'We willen niet aanvechten om het aanvechten.' Maar als de beschuldigingen 'vlees op de botten' krijgen, zal de FPÖ een klacht indienen, zegt hij. 'Vertrouwen is goed, controle is beter.'

Record aantal stemmen

Vooral het hoge aantal stemmen per post - ten minste 700 duizend, een record - wekt de argwaan van de partij. Zaterdag, een dag voor de verkiezingen, beweerde Kickl al dat de geschiedenis had uitgewezen dat bij het stemmen per post 'telkens ongerijmdheden' optraden. De stembrieven konden worden opgehaald met een volmacht, citeerde de Krone Zeitung hem, zodat het voor 'de helpers van het huidige politieke systeem' een koud kunstje was om de 'systeemrepresentant' Van der Bellen in het zadel te helpen.

De FPÖ kwam in de eerste ronde van de presidentsverkiezingen al met een in haar ogen verdacht voorbeeld. Een Weens verzorgingstehuis zou een eigen stembureau krijgen, maar kreeg op het laatste moment te horen dat er per brief gestemd moest worden.

Wat betekent deze uitslag voor Europa?

'Men zal moeten accepteren dat rechtse partijen onderdeel van het spel zijn.' zegt hoogleraar moderne geschiedenis Lothar Höbelt. Volgens Anneliese Rohrer van de links-liberale krant Die Presse dreigt Oostenrijk 16 jaar na Haider opnieuw de fout in te gaan. Lees hier meer.

'Ik ga uit van manipulatie'

Op de Facebook-pagina's van Hofer-aanhangers zijn ze er maandag al uit. 'Eerst ligt Hofer voor, en dan wint plots Van der blablabla. Ik ben ervan overtuigd dat deze verkiezingen niet correct verlopen zijn', schrijft Claudia Hartl. 'Ik ben bang voor Oostenrijk!', reageert Kerstin Leitner. 'Ik ga uit van manipulatie!' Velen uiten hun angst voor wat komen gaat onder een progressieve president: open grenzen en de ondertekening van vrijhandelsverdrag TTIP. 'Willen kiezers echt de islam in Oostenrijk?', vraagt iemand zich af.

Toch is er ook trots: hún Hofer heeft mooi de helft van de stemmen binnengehaald, ondanks de tegenwerking van - in de woorden van partijleider Heinz-Christian Strache - 'het volledig fossiele politieke systeem'. Optimistische FPÖ-aanhangers zeggen erop te vertrouwen dat ze in 2018, bij de parlementsverkiezingen, wel de grootste worden.

Aanhangers van de FPÖ zondag in Wenen. De partij vindt vooral het hoge aantal stemmen dat per post is uitgebracht verdacht.Beeld Daniël Rosenthal / de Volkskrant

Naar een directere democratie

Strache noemt de onverwacht hoge uitslag voor de FPÖ pas het begin van een beweging 'in de richting van directere democratie en bindende referenda. Wij strijden voor de mensen die zich in hun vaderland vervreemd voelen.' Hofer zelf roept zijn kiezers op 'niet ontzet' te blijven. 'De inzet in deze campagne is geen verloren zaak, maar een investering in de toekomst.'

Prominente partijleden feliciteren winnaar Van der Bellen. Aan hem de taak, aldus de FPÖ-leider in bondsland Steiermark, 'de loopgraven te dichten die hij heeft opengereten'.

Oostenrijkse kranten

Oostenrijk heeft niet voor een groene kandidaat gestemd, maar vooral tegen een rechts-populist, zo schrijven de grootste kranten in hun commentaren. Alexander Van der Bellen dankt zijn overwinning aan kiezers die normaal gesproken nooit op de Groenen gestemd hadden, maar die tegen iedere prijs Hofer uit het presidentieel paleis wilden houden. Des te groter is nu de behoefte aan een partij-overstijgende president, aldus het liberale dagblad Die Presse.

Volgens boulevardkrant Krone Zeitung heeft Hofer een grote fout gemaakt door openlijk te suggereren dat hij als president gebruik zou maken van zijn grondwettelijke rechten - onder meer om de regering weg te sturen. 'In het land groeide door deze Nero- en Caligula-retoriek een grote scepsis, ja zelfs een zekere angst voor dit Führertype.'

Interview

Op het nippertje greep de FPÖ naast de overwinning. Maar wat leert hun succes ons? Kristof Jacobs, politicoloog aan de Radboud Universiteit, duidt de veranderende politieke kaart van Europa.

Beeld Daniel Rosenthal / de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden