Fox bijt tanden stuk op het oude Mexico

Koningin Beatrix ontvangt vandaag de Mexicaanse president Fox, in 2000 de belichaming van de hoop op een nieuw Mexico. Maar de oppositie heeft alle mooie plannen gedwarsboomd....

'Geloven jullie me niet? Wel, ik zal het bewijzen.' En inderdaad, het pr-bureau van de president gaf het echogram vrij. Het stond dinsdag pardoes op de voorpagina van vrijwel elke krant in het land.

Kortom, Vicente Fox (60) doet wat hij belooft. Schamper schreef het opinieweekblad Proceso: 'Het is misschien wel de enige belofte die zijn regering is nagekomen.'

De euforie over het nieuwe Mexico van Fox - democratischer, opener, minder corrupt en met een eerlijker verdeling van de welvaart - is lang en breed voorbij. Als koningin Beatrix hem vandaag op het paleis Noordeinde in Den Haag ontvangt, buigen in Mexico-Stad de presidentiële adviseurs zich over een beschuldiging van de oppositie: voor zijn verkiezingscampagne zou Fox, in strijd met de Mexicaanse wet, giften hebben gebruikt van buitenlandse sympathisanten.

De Mexicaanse oppositie is - voordat er een verkeerde indruk kan ontstaan - zelf alles behalve brandschoon. Naast de ietwat onschuldige, linkse Democratische Revolutionaire Partij (PRD) zit namelijk de Institutionele Revolutionaire Partij (PRI) de president binnen en buiten het parlement al twee jaar dwars. En de PRI, dat is de partij die het land 71 jaar lang praktisch als een dictatuur heeft geregeerd. Tot Fox in 2000 de PRI uit het presidentieel paleis verdreef.

Een stem op Fox was vooral een stem tegen de PRI. Maar waar de Mexicanen even dachten dat de strijd gestreden was, blijkt nu dat de president nog elke dag tegen de diepgewortelde macht van de PRI moet vechten.

De stunt met de kleinzoon is het startsein van de harde campagne voor de parlementsverkiezingen, te houden in juli. De partij van Fox, de min of meer neo-liberale Nationale Actie Partij (PAN), heeft geen meerderheid en de oppositie heeft al zijn voorstellen tot nu toe gedwarsboomd. Als Fox niet oppast, gaat hij de geschiedenis in als de reuzendoder van de PRI, wiens politieke invloed vervolgens tekortschoot om ook maar iets voor de Mexicanen klaar te spelen.

Als oud-gouverneur van de kleine maar rijke deelstaat Guanajuato en oud-directeur van de Mexicaanse divisie van Coca-Cola lijken hem de kwaliteiten te ontbreken om de PRI op nationaal niveau aan te pakken. Er is een welhaast bovenmenselijk vermogen tot onderhandelen voor nodig, zeker voor wie zelf niet in omkoperij wil vervallen. Belastinghervorming, privatisering van het staatsoliebedrijf en een stevige indianenwet, de drie cruciale kwesties die Fox bij zijn aantreden beloofde aan te pakken, zijn vastgelopen.

Wie Mexico wil veranderen, zo is in het land de vaste overtuiging, moet beginnen bij Pemex, het staatsoliebedrijf. Met een omzet van 50 miljard euro is het de belangrijkste belastingbetaler van het land. Tegelijk verdwijnt een miljard van de inkomsten aan corruptie en maakte het bedrijf 3,5 miljard dollar verlies in 2001.

Het is een PRI-bolwerk; justitie onderzoekt of twee jaar geleden miljoenen aan oliegeld in de campagnekas zijn verdwenen. Het voorstel van Fox om het monopolie van Pemex te doorbreken en buitenlandse bedrijven toegang tot de markt te geven, konden daarom geen genade vinden bij de parlementariërs. En dat terwijl buitenlandse investeringen (Koninklijke Shell?) nodig zijn om nieuwe olie- en gasbronnen aan te boren. Anders importeert Mexico over dertig jaar olie.

Toch is de president niet alleen een slachtoffer van de PRI. Ook zijn gebrekkig tactische gaven spelen hem parten. De in een privé-ziekenhuis gemaakte echo van zijn kleinzoon deelde de voorpagina's met berichten over het onderzoek naar de dood van 36 pasgeboren kinderen in de arme zuidelijke deelstaat Chiapas. De armoedige medische voorzieningen in het ziekenhuis van het stadje Comitán zijn wellicht de oorzaak.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden