Fout stout

Tien miljoen Fransen zagen de monsterhit Bon Dieu!, over een katholiek echtpaar met vier huwbare dochters. En met wie komen zij thuis? Hoe een film tot controverse leidde.

Qu'est-ce qu'on a fait au Bon Dieu (kortweg Bon Dieu!) was in Frankrijk niet alleen een krankzinnig succes, de film veroorzaakte een politieke controverse. Is het een film die racisme goedpraat of juist een leugenachtige propagandaspot voor het multiculturalisme, zoals filosoof Alain Finkielkraut meende. Een hoogst serieuze zaak: Le Figaro interviewde Finkielkraut zelfs onder de kop: 'Waarom ik niet houd van Qu'est-ce qu'on a fait au Bon Dieu.'


De meeste kritieken waren welwillend. Een leuke film over een katholiek echtpaar dat zijn vier mooie dochters ziet trouwen met een Jood, een moslim, een Chinees en een Afrikaan. Er ontspint zich een spel met vooroordelen over, waarbij racistische grappen niet worden geschuwd, maar uiteindelijk volgt de verzoening in een gezamenlijk gezongen Marseillaise. Iedereen is een beetje racist, maar als we ons best doen, komen we er samen wel uit.


Aangezien het Front National de grootste partij is in Frankrijk, zijn racistische grappen niet zo onschuldig als ze in de film worden gepresenteerd, meenden linkse critici. 'De toeschouwers vinden het prettig dat ze wordt verteld dat het niet zo erg is om racistisch te zijn, omdat iedereen het is', schreef het links georiënteerde cultureel tijdschrift Les Inrockuptibles. Ook Le Monde kon de film niet waarderen: 'Achter de boodschap van tolerantie gaat iets dubbelzinnigers schuil. Een manier om racisme, of in elk geval racistische opmerkingen, alledaags te maken.' Onder het mom van lekker stout foute grappen maken, appelleert de film aan het latente racisme van de toeschouwer, meenden linkse critici.


Hun rechtse tegenhangers kwamen tot een tegenovergestelde conclusie. Zij beschouwden de film als propaganda voor het multiculturalisme. Bon Dieu! toont een burgerlijke wereld waarin verschillende culturen elkaar gemakkelijk vinden, als ze maar een beetje moeite doen. Een droomwereld die niets te maken heeft met de problemen in de banlieus, de fundamentalistische islam of het virulente antisemitisme van de komiek Dieudonné .


'Het publiek is verheugd om de Franse realiteit te zien in een spiegel die de zaken mooier voorstelt dan ze zijn. Ik begrijp dat, maar kan het niet delen. Het beeld dat ons wordt voorgesteld is leugenachtig', aldus Finkielkraut in Le Figaro.


Ook voor de rechtse columnist Eric Zemmour zijn de bezoekers van Bon Dieu! geen cryptoracisten, maar juist Fransen die nog geloven in het traditionele Franse model van assimilatie: iedereen kan Fransman worden, ongeacht huidskleur of afkomst, als hij de cultuur maar omhelst.


De verheerlijking van dit model - ingehaald door segregatie en fundamentalisme - maakt Bon Dieu! tot een film voor nostalgische dromers, aldus Zemmour in Le Figaro. 'Vroeger was het beter, men wil - men kan - ernaar terugkeren, dat is de subliminale boodschap die de film populair maakt. Frankrijk verafschuwt de toekomst die het wordt opgelegd en aanbidt het verleden dat het is afgepakt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden