Foto

De Zweedse fotograaf Paul Hansen won gisteren de World Press Photo, de meest prestigieuze internationale prijs die wij in Nederland hebben te vergeven. Hansen maakte een foto van de begrafenisstoet van twee jongetjes, Mohammed (3) en Suhaib Hijazi (2) en hun vader Fouad, in november in Gaza.


Het lijkt een voorstudie voor een schilderij, een geënsceneerd tafereel. Rechts draagt een verdrietige man het ene kind, links een boze het andere. Op de achtergrond is de draagbaar zichtbaar waarop de vader ligt. Een rouwstoet van mannen volgt de doden. De witte gewaden van de kinderen, de manier waarop ze worden gedragen en hun ontblote gezichtjes geven het tafereel iets van een dubbele pietà, met de ooms van de jochies in de rol van Maria.


Volgens juryvoorzitter Santiago Lyon raakt het beeld de kijker in het hart, het hoofd en de maag en werd het daarom uit de 103.481 ingezonden foto's als beste uitverkoren. Het lijkt mij een helse klus, de meest bijzondere kiezen uit honderdduizend foto's die door 5.666 fotografen zijn geselecteerd uit het beste wat ze in huis hadden - waaronder nóg zeker duizendenéén hartverscheurende beelden.


Bij de eerste World Press Foto-verkiezing, in 1955, hadden 42 fotografen driehonderd foto's ingestuurd: dat is te doen. De wereld was nog overzichtelijk, Mogens von Haven won met een motocrosser die van zijn motor lazert.


Meer dan in de geschreven verslaggeving raakt in de fotojournalistiek nieuwswaarde aan esthetiek - WPP-directeur Michiel Munneke prees de wijze waarop Hansen gebruik had gemaakt van het aanwezige licht.


Er was in de jury, en gisteren ook elders, discussie over de vraag of een foto uit de oorlog in Syrië niet had moeten winnen. Dat was toch het grote slagveld van het jaar 2012 en er bestaat ook nog zoiets als een World Press Photo-traditie. Tussen 1963 en 1972 kwam de winnende foto zes keer uit Vietnam, toen het meest nieuwswaardige slachthuis.


Je kunt je voorstellen dat ze in Syrië behoorlijk teleurgesteld zijn. Jagen ze je zonder pardon bij duizenden over de kling, letten de aanwezige fotografen niet goed op en grijp je óók nog naast de World Press Photo omdat de werkomstandigheden in Gaza nu eenmaal beter zijn.


Het is opmerkelijk hoe in een tijd waarin het bewegende beeld als nieuwsdrager sterk domineert, het stilgezette moment de essentie van een gebeurtenis het best weergeeft. Hansen belichtte het drama voor zijn ogen 1/800ste van een seconde en biedt ons met het resultaat een pijnlijke blik achter de abstracties van politiek en militaire strategieën.


Hansens blik: zoals ook in een geschreven reportage keuzes worden gemaakt die ertoe leiden dat de complexe werkelijkheid geen recht wordt gedaan, zo geeft ook een foto een schijnrealiteit weer. Had Hansen een foto gekozen die hij 1 seconde later maakte van dezelfde rouwstoet, dan was onze indruk een andere geweest.


Er bestaat een YouTube-filmpje waarop is te zien hoe de drie doden van de familie Hijazi worden opgegraven uit de puinhoop die ooit hun huis was. Dat komt veel dichter bij de rauwe werkelijkheid, en toch is de impact minder groot. Dat is wat de kunstenaar doet - hij stuurt onze emoties.


Hansen trachtte gisteren de moeder van de jongetjes te bereiken. Zij raakte bij de raketinslag in coma, maar is daaruit inmiddels ontwaakt. In 2009 had ze al een kind verloren bij de vorige Israëlische aanval op Gaza.


Hij kon haar niet vinden; ik vroeg me af wat hij tegen haar had willen zeggen.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden