Fotoboekenbos

Dit jaar verschenennóg meer fotoboeken dan vorig jaar. En toen schreven we al: 'De fotoboeke nbranche bloeit.' Uitgeefster Nina Post en Edie Peters, hoofdredacteur van het onlinefotografieplatform PhotoQ, openden zelfs een fotoboekwinkel in Amsterdam.


Tot zover het goede nieuws. De barre tijden voor fotopublicaties moeten namelijk nog komen, waarschuwden uitgeverijen en fondsen in een brief die zij drie weken geleden stuurden naar minister Bussemaker van Cultuur. Doordat de overheid de publicatiesubsidie van het Mondriaanfonds in januari 2013 heeft afgeschaft, verschenen er het afgelopen jaar meer boeken. Dat klinkt paradoxaal, maar is het niet, als je bedenkt dat de subsidies voor die boeken al in 2012 werden aangevraagd. In de wetenschap dat de publicatiesubsidie vanaf 2013 zou verdwijnen, werd zelfs meer subsidie aangevraagd én verstrekt. In 2011 ontvingen 28 titels steun, in 2012 kregen 55 fotografen, beeldend kunstenaars, vormgevers en architecten een tegemoetkoming. Die boeken liggen inmiddels in de schappen.


In 2014 zal ruim 20 procent minder titels verschijnen, denkt Bas Vroege, directeur van Paradox, de organisatie die onder meer bekende fotoboeken als Vía Panam, Poppy en Offside produceerde. Hij baseert dat percentage op een rondvraag bij elf belangrijke fotoboekuitgeverijen. Dat de publicatiesubsidie is vervallen, is vooral voor fotografen vervelend, zegt hij. 'Een boek is voor hen vaak de belangrijkste uitingsvorm. Anders dan bij beeldende kunst kijk je niet naar een representatie van het werk, maar naar de foto. Oftewel: het werk zelf.'


Toch is het de vraag of de bezuinigingen werkelijk tot minder fotoboeken zullen leiden. 'Hadden ooit de uitgeverijen de macht, nu zijn het de fotografen die de touwtjes in handen hebben', zegt Edie Peters van PhotoQ. 'Door de democratisering in de boekenbranche is het makkelijker geworden een fotoboek uit te brengen. Via facebookcommunity's en crowdfundingssites werven fotografen geld. Door internet is een wereldwijde markt ontstaan; voor nicheboeken met een kleine oplage is het aantal liefhebbers nu precies groot genoeg.'


Om crowdfunding verder te stimuleren, is het Mondriaanfonds een samenwerking aangegaan met de site voordekunst.nl. Bij subsidieverzoeken weegt het positief mee wanneer de fotograaf of beeldend kunstenaar gebruik heeft gemaakt van publieksfinanciering. De vraag is alleen wat de houdbaarheidsdatum van crowdfunding is. Volgens Vroege ontstaat alom vermoeidheid over deze vorm van financiering.


Het lijkt erop dat fotografen en uitgeverijen op zoek moeten naar alternatieve vormen van financiering. Hoe die eruit zullen zien, moet blijken. En ook als er geen nieuwe wegen voor het bekostigen van fotopublicaties worden gevonden, is het de vraag of dit fotografen zal tegenhouden. 'Met een economisch tekort kun je geen hartstocht bedwingen', zei uitgever Willem van Zoetendaal in de fotoboekenbijlage van vorig jaar. Dat lijkt ook dit jaar weer het geval. Zelfs fotoboekwinkels worden niet geopend voor de winst en geen van de geïnterviewde fotografen denkt financieel iets over te houden aan de boekenverkoop.


Waarom er dan toch zo veel fotografen kiezen voor een publicatie? Elian Somers: 'Een boek komt voort uit de behoefte te creëren en mijn werk te delen.'


Een boek genereert aandacht voor je werk, zowel nationaal als internationaal. Een fotograaf zal zelden zijn investeringen terugzien met de boekenverkoop, maar op indirecte wijze verdient het zich wel terug. 'Het vergroot je naamsbekendheid en je krijgt er nieuwe opdrachten door', aldus fotograaf Olivier van Breugel.


Fenomenale verloting

Onder de lezers van V verloten we exemplaren van vier aanbevolen boeken:


3 exemplaren van Via PanAm van Kadir van Lohuizen. 3 exemplaren van


The Edge of Civilization van Zilveren Camerawinnaar Eddy van Wessel (boek wordt later in V besproken). 2 exemplaren van Grachtenhuizen van Arjan Bronkhorst. 2 exemplaren van Voedsel van Henk Wildschut. Stuur een e-mail naar V@volkskrant.nl, onder vermelding van het boek waarop u kans wilt maken. De winnaars krijgen bericht. De inzendtermijn eindigt vrijdagochtend 20/12 om 10.00 uur.


Nieuw & Oud 1

Max Natkiel Studio Paradiso. Voetnoot, 39 euro.


Heruitgave van legendarisch, allang uitverkocht boek met bezoekersfoto's van poptempel Paradiso uit de jaren tachtig. Natkiel fotografeerde de bezoekers in de hal en bij de wc's, de punks en rockers, new wavers en skinheads, al dan niet onder invloed van drank en/of pillen. Ongekunsteld en rauw. AH


Nieuw & Oud 2

Emmy Andriesse Hidden Lens. (samenstelling Louise Baring). Schilt, 35 euro.


De Londense journaliste Louise Baring raakte bij kennismaking met het werk van Emmy Andriesse (1914 - 1953) zo onder de indruk van haar fotografie dat ze besloot een (Engelstalig) fotoboek aan haar te wijden. Mooi verzorgd, klassiek overzicht van Andriesses foto's, waarvan die met hongerende Amsterdamse kinderen in de Tweede Wereldoorlog zijn uitgegroeid tot iconen. AH


Nieuw & Oud 3

Johan van der Keuken Paris Mortel retouché (samenstelling, teksten, vormgeving: Willem van Zoetendaal). Van Zoetendaal Publishers, 55 euro.


Een van de topuitgaven van 2013 is dit boek over de ontstaansgeschiedenis van Johan van der Keukens Paris Mortel uit 1963. In sfeer lijkt het wat op ­Ed van der Elskens Parijse foto's, maar Van der Keukens nieuwsgierigheid naar de poëzie van het straatleven reikt hier verder dan het meer op het innerlijk gerichte werk van Van der Elsken. In de 'retouché' niet eerder gepubliceerde foto's uit Van der Keukens Parijse jaren en een facsimile van ­Paris Mortel. AH


Blinde boeken

En toen trapten we zomaar een trend op zijn staart: fotoboeken over blinde mensen. Vorig jaar was dat Touch van Peter Dekens, dat we per ongeluk over het hoofd zagen voor de eerste editie van de fotoboekenlijst (bij dezen dus een ­rectificatie). Touch ging over een blinde man, in wiens wereld de fotograaf zich probeerde in te leven door met zo weinig mogelijk licht te fotograferen.


In Retracing, de titel is voelbaar op het omslag, onderzoekt Rein Jelle Terpstra of het kan: leven zonder beelden. Hij fotografeerde de dingen die van waarde zijn voor mensen die langzaam hun gezichts­vermogen verliezen.


In The Beginning No Bird Sang van Anaïs López, het derde boek over een blinde man die graag naar ­vogels luistert, is elders op deze ­pagina's besproken.


Ook verschenen:

Rogier Alleblas Oude muren, nieuwe buren. Uitgeverij d'jonge Hond. 24,95 euro.


Peter Dekens: Touch. The Eriskay Connection. Ontwerp: Rob van ­Hoesel. 20 euro.


Anaïs López: In the Beginning No Bird Sang. Ontwerp: Teun van der Heijden. Uitgave in eigen beheer. 32¿euro.


Rein Jelle Terpstra: Retracing. Ontwerp: Joost Grootens. Post Editions. 30 euro


Erwin van Amstel, Bas Losekoot & Niels Stomps Ondertussen - De Prins, de Keizer en de Heer. ­Ontwerp: Marcel de Vries & Sabine Verschueren. Uitgave in eigen beheer. Ca. 15 euro.


Jan Banning Down and Out in the South. Ontwerp: Peter Jonker. Ipso Facto. 35 euro.


Martijn Berk Falling from a height. Ontwerp: -SYB-. Uitgave in eigen beheer. 40 euro.


Morad Bouchakour Peking Dog. Ontwerp: Lava. Lecturis. 24,95 euro.


Wim te Brake The absence of


Mr. Slater. Uitgave in eigen beheer. 29 euro.


Leo Erken Ulitza, Street, Strasse. Eastern Europe and the former ­Soviet Union 1987-2003. (Engels-Russisch, Duits-Russische uitgave) Ontwerp: Erken & Gustavs.


Uitgeverij weiw, 34,50.


Marnix Goossens Yonder. Ontwerp: Remco van Bladel. Roma ­Publications. 35 euro.


Pieter Henket Stars to the sun. ­Uitgeverij Terra. 49,99 euro.


Margriet Luyten Levenswerk. ­Ontwerp: Bart Smit. Uitgeverij Pels & Kemper. De Twee Snoeken.


29,50 euro.


Sander Marsman Dianna - Every day is dressed. Ontwerp: Sander Marsman i.s.m. Sigríður Ása Júlíusdóttir. Uitgave in eigen beheer. 30¿euro.


George Meijers Dit is Stein. ­Ontwerp: Piet Gerards Ontwerpers. Uitgave in eigen beheer.


36,50 euro.


Johan Nieuwenhuize IMG_. ­Ontwerp: Welmer Keesmaat. ­Contentement Publishers. 10 euro.


Shinji Otani: The Country of the ­Rising Sun. Ontwerp: Our Polite ­Society. Lecturis, 24,50 euro.


Florian van Roekel Fear of Fall. ­Ontwerp: -SYB-. Uitgave in eigen beheer. 35,20 euro.


Johannes Schwartz Karel Martens Full Color. Ontwerp: Karel Martens. Roma Publications. 25 euro.


Ruud Sies Building the Rotterdam. Uitgeverij Lecturis. 49,50 euro.


Martine Stig Cauchy Horizons. ­Ontwerp: Vanessa van Dam. Kodoji Press. Plm. 32,50 euro.


Rein Jelle Terpstra Retracing. ­Ontwerp: Joost Grootens.


Post Editions. 30 euro.


Liam Tickner Five Days at Frieze. Ontwerp: Xavier Fernández Fuentes. Lecturis & Centerfold Editions. 24,50¿euro.


Sipke Visser Return to Sender. Ontwerp: Kummer & Herrman. Uitgave in eigen beheer. 40 euro.


WassinkLundgren Hits.


Ontwerp: Hans Gremmen.


Fw:Publisher. 15¿euro.


Jerry van der Weert & Marianne ­Lamers Wat nou als ze wegrennen? Werkstraf in Nederland. Rafel Media. 25 euro.


Orna Wertman Bird Lands. 30 euro. Special Edition 20/20 book plus one photo c-print 20x29cm 150 euro


Eddy van Wessel The Edge of ­Civilization. Ontwerp: Bert de Jong. ­39,50¿euro.


Verschenen en besproken

Niels Blekemolen Een keer per week. Ontwerp: -SYB-. 30 euro.


Uitgave in eigen beheer.


Koos Breukel Me We. Ontwerp: ­Sabine Verschueren. YdocPublishing en Hannibal Publishing. 55 euro.


Anton Corbijn Waits/Corbijn. ­Ontwerp: Smel. Schirmer/Mosel. 148¿euro.


Rob Hornstra en Arnold Van ­Bruggen An Atlas of War and Tourism in the Caucasus. Aperture/The Sochi Project. 65 euro.


Anouk Kruithof: Pixel Stress. Ontwerp: Anouk Kruithof & Remi ­Faucheux. RVB-Books. 28 euro.


Cuny Janssen Yoshino. Ontwerp:


-SYB-. Snoeck. 79 euro.


Chris Keulen Chez Nous. Stichting Zuidervrienden. 45 euro.


Kadir van Lohuizen Via Pan Am. Ontwerp: Teun van der Heijden.


Paradox. 49,50 euro.


Jimmy Nelson: Before They Pass Away. Ontwerp: Robert Kuhlendahl. teNeues. 130 euro.


Bart Nieuwenhuijs e.a Fotofolio - Nederlandse tijdschriftfotografie 1967-2007. Lecturis. 99,50 euro.


Jan Rosseel: Belgische herfst. ­Ontwerp: Teun van der Heijden.­Uitgave in eigen beheer.


Jaap Scheeren Cut Shaving/Cut Shaving, The Xerox Edition. ­Ontwerp: Hans Gremmen. Productie: Lulu (digital on demand printing)/Fw: Books. 100 euro/30 euro.


Bert Verhoeff NL.


Lecturis. 34,50 euro.


Henk Wildschut Voedsel.


Ontwerp: Robin Uleman.


Post Editions. 35 euro.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.