Foto voorpagina met bebloed hoofd was over de grens

De Volkskrant is langzamerhand wel wat gewend als het om heftige reacties op schokkende foto's gaat. Maar de golf klachten die de redactie en de ombudsman overspoelde over het beeld op de voorpagina in de krant van donderdag was ongekend....

Honderden lezers lieten nog die zelfde dag hun afkeer blijken van de foto met het bebloede hoofd van een Libanese jongen. Tientallen lezers zegden hun abonnement op. Het bloed op de foto stroomde uit wonden die de jongen zichzelf had toegebracht tijdens een rituele herdenking van de moord op de kleinzoon van Mohammed.

Een toelichtend verhaal over dit jaarlijks terugkerende gruwelijke schouwspel stond op pagina vier. Maar aan het lezen daarvan kwamen velen niet toe. Zij legden na het zien van de foto hun krant vol walging ongelezen ter zijde. Menig ontbijt werd erdoor verpest. De kritieken waren niet mals. Plaatsing van de foto werd afgedaan als 'weerzinwekkend', 'onbetamelijk', 'gruwelijk', 'onsmakelijk' en 'overbodig'.

Veel critici voelden zich overvallen door hun ochtendblad. 'Ik heb een relatie met u. U levert mij een krant en ik betaal daarvoor. U schiet ernstig tekort in uw zorgvuldigheid die u tegenover mij in acht hoort te nemen', aldus C. van Rossum uit Angeren. Wat is de nieuwswaarde, wat is het nut van deze foto, op dit formaat in kleur op de voorpagina, vroegen tientallen abonnees zich donderdag woedend af.

Ook op de redactie veroorzaakte de foto donderdag zware storm. De redacteuren waren het er bijna unaniem over eens dat met de foto een grens was overschreden. Er was volgens hen geen enkel journalistiek argument voor plaatsing van de foto. Hoofdredacteur Pieter Broertjes overwoog nog in de krant van vrijdag een excuus aan de lezers te schrijven. Hij besloot echter tot een directe verantwoording aan alle bellers en briefschrijvers.

Het kiezen van de beste nieuwsfoto's vergt elke dag opnieuw een zorgvuldige afweging. De redactie is verplicht de realiteit zo goed mogelijk weer te geven met behoud van integriteit en goede smaak.

Woensdag was het aanbod van goede foto's schraal. De verantwoordelijke redacteuren waren het erover eens dat het shi'itische ritueel geschikt was voor plaatsing op pagina één. Het was geen wereldnieuws, maar een indringende plaat zou volgens adjunct-hoofdredacteur Frank Kalshoven werken als 'een aanklacht tegen godsdienswaanzin'. Van effectbejag, wat door veel lezers wordt gesuggereerd, was volgens hem geen sprake.

Er bleek keuze uit drie foto's. Met een plaat van een menigte op grote afstand zou de Volkskrant zich geen buil vallen. Een foto waarop een man zijn 4-jarig zoontje met een scheermes bewerkte ging volgens de betrokken redacteuren te ver. Ze gaven de voorkeur aan het bebloede hoofd dat donderdag in de krant stond op een formaat dat zelden wordt gebruikt. Een niet te verdedigen keus, oordeelden de meeste collega's achteraf.

Het fotobeleid van de Volkskrant gaat uit van een terughoudende opstelling ten aanzien van schokkende foto's. Confronterende platen zijn slechts aanvaardbaar als het nieuws daartoe aanleiding geeft. Om die reden was bijvoorbeeld de omstreden foto van het Indiase kind dat bij de aardbeving begin dit jaar om het leven kwam aanvaardbaar. Het betrof een groot nieuwsfeit en de foto was relevant omdat daarmee op serene wijze vorm werd gegeven aan een enorme tragedie. Plaatsing van de foto werd door de redactie en door mij daarom verdedigd tegen kritiek.

Pieter Broertjes: 'De foto van donderdag is niet te verdedigen. De krant maakt zich met die fotokeuze kwetsbaar, juist omdat een dwingende nieuwsaanleiding ontbrak. Daarmee boden we ruimte aan kritici, die ons van sensatiezucht beschuldigen.' Er is volgens hem geen boos opzet in het spel, maar een inschattingsfout die ruiterlijk toegegeven moet worden.

Voor een aantal lezers was met de foto van de Libanese jongen de maat vol. Zij weigeren te geloven dat het om een incident gaat. Daarvoor zijn volgens hun de laatste tijd te veel bloederige en gewelddadige foto's in kleur op de voorpagina verschenen. Ze verwijten de Volkskrant sensatiezucht en vergelijken deze krant steevast met De Telegraaf.

Dat de Volkskrant verandert, ook wat het foto-aanbod betreft, lijkt mij juist. De krant zoekt en wil zich onderscheiden in tekst en beeld. Dat daarbij soms een grens wordt overschreden is geen ramp. Zolang het bij een incident blijft.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden