Foto 'achter het nieuws' zegt vaak meer

Het opvallendste aan de winnende World Press Photo van de Amerikaanse Lara Jo Regan is de afwezigheid van bloed, lijken en geweld....

De foto van Regan is typerend voor de inzendingen van dit jaar, schreef Bert Verhoeff, chef van de fotoredactie van de Volkskrant, op 10 februari. 'De fotograaf is het moe om telkens maar te concurreren met het veel snellere medium televisie en zoekt het vooral in een persoonlijker benadering.'

Verhoeff werkte zelf tientallen jaren als zelfstandig fotograaf voor hij eind vorig jaar als chef in vaste dienst trad. Hij geldt als een van Nederlands beste persfotografen. Dat de jury van WPF geen bloed wilde zien, komt volgens hem overeen met de heersende trend in de persfotografie.

Dat lijkt in strijd met de actuele ontwikkelingen bij de Volkskrant. De afgelopen maanden werden de lezers regelmatig opgeschrikt door heftige kleurenfoto's, meestal op de voorpagina. Ze reageerden fel op te veel dode varkens en koeien. Op foto's van een gedode Spaanse politieman, aangespoelde Marokkaanse vluchtelingen, slachtoffers van de brand in Volendam en de aardbeving in India. Met als climax honderden reacties op het bebloede hoofd van een shi'itische moslim tijdens een ritueel in Libanon, twee dagen later gevolgd door een omstreden voorplaat van het Magazine.

Een aantal lezers gelooft niet dat bij de foto van de bebloede shi'iet sprake was van een incidentele beoordelingsfout. Ze zijn ervan overtuigd dat de Volkskrant bewust op sensatie koerst. In tegenstelling tot de trend bij World Press Photo. 'Dat is niet zo', zegt Verhoeff.

Met de keuze van Regan spreekt de jury van WPF volgens hem haar waardering uit voor de features, de foto's die niet gebonden zijn aan het spectaculairste moment van de dag, maar een beeld geven van een groot langlopend probleem. Met zo'n indringende foto van het Texaanse gezin wordt de aandacht gericht op een slepend onrecht dat anders moeilijk zichtbaar kan worden gemaakt.

Het beleid van de fotoredactie van de Volkskrant is volgens Verhoeff ook gericht op zulke eigenzinnige keuzes. Wat niet betekent dat heftige foto's uit de weg worden gegaan. Van fotografen wordt verwacht dat ze zelf met onderwerpen komen of bij niet te negeren nieuws zoeken naar een eigen invalshoek. 'Het gaat erom dat we ons op een journalistiek verantwoorde wijze onderscheiden. Dat kan het beste met een fotografisch sterke plaat die vanuit een orginele journalistieke invalshoek is gemaakt', aldus Verhoeff.

Het is de leidraad voor de vaste fotografen, de freelancers en de fotoredacteuren die beelden selecteren uit het dagelijkse aanbod van gemiddeld 600 foto's die de persbureaus van over de hele wereld sturen.

Tot 1995 werden foto's van lijken van de voorpagina van de Volkskrant geweerd. In die tijd werd er ook nog spaarzaam gebruik gemaakt van kleur. Sindsdien is de Volkskrant letterlijk en figuurlijk opgeschoven en worden lezers geen schokkende beelden meer onthouden. De ommekeer kwam in 1995 na de beruchte mortieraanval op de markt van Sarajevo, tijdens de Bosnische oorlog. De media, inclusief de Volkskrant, lieten toen van dichtbij de bloederige gevolgen zien.

Verhoeff heeft geen moeite met schokkende platen op de voorpagina 'zolang het maar ergens over gaat'. En er ruimte blijft voor het genre dat de winnares van World Press Photo zo mooi laat zien. Er is op de redactie een voortdurende spanning tussen de hang naar actualiteit, met spectaculaire foto's, en de 'foto achter het verhaal', die vaak meer vertelt over de gebeurtenis dan de schokkende momentopname.

De perioden waarin het ene genre het andere overheerst, wisselen elkaar af. Verhoeff ontkent dat sinds 'Sarajevo' het bloed en geweld in de Volkskrant is toegenomen. Hij bespeurt zelfs een groeiende terughoudendheid ten opzichte van (de gevolgen van) geweld. De suggestie van lezers dat de Volkskrant om commerciële redenen confronterende beelden zou plaatsen, vindt hij onzin. 'Als je meer kranten wilt verkopen, dan moet je foto's kiezen waaraan niemand zich stoort.'

Veel mensen willen niet geconfronteerd worden met de werkelijkheid, zeker niet bij hun ontbijt. Verhoeff ligt er niet wakker van dat lezers hun eitje niet naar binnen kunnen krijgen omdat er een heftige foto op de voorpagina staat. 'Het is onze plicht de werkelijkheid over te brengen. Als dat alleen met schokkende foto's kan, dan moet het maar.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden