'Fossiele brandstof voorlopig nodig'

Hernieuwbare energie? Prima, zegt topman Peter Voser, maar Shell vermindert CO2-uitstoot graag op andere manieren. 'Ik optimaliseer liever de dieselmotor dan dat ik elektrisch rijd.'

Meteen nadat hij begin mei had bekendgemaakt dat hij volgend jaar zou opstappen, nam Peter Voser, topman van Royal Dutch Shell en ooit semi-profvoetballer, een voorschot op de vrijheid. 'Ik ben met mijn zoon naar Manchester United tegen Chelsea geweest. Mooi weekend gehad.'


Er waren speculaties dat hij overwerkt zou zijn, maar Voser (54) zit er monter bij in zijn werkkamer in het hoofdkantoor in Den Haag. 'Het is het juiste moment om te vertrekken. Ik heb dertien jaar bestuursfuncties gedaan. Het gaat goed met Shell. Het wordt tijd voor andere dingen.'


Voor een afscheidsinterview vindt de Zwitser het te vroeg, hij heeft nog zeker een half jaar te gaan. Onder zijn bewind won Shell voor het eerst evenveel aardgas als aardolie en hij blijft daarop hameren: volgens Voser heeft de wereld gas nodig om door te blijven draaien.


'De bevolking groeit, de middenklassen groeien en een stijgende welvaart zal gepaard gaan met een stijgende vraag naar energie. Wij denken dat alle vormen van energie nodig zullen zijn om aan die behoefte te voldoen. Dat vereist snelle actie. Het duurt lang voordat de gewenste infrastructuur er is.'


Wat betekent dat voor Shell?'

'Shell richt zich met name op gas, biobrandstoffen, CO2-opslag en energiebesparing. Samen met een sterke groei in hernieuwbare energie is dit de juiste weg. Gas kan in de stroomvoorziening goed worden gecombineerd met zon en wind, omdat je gascentrales snel kunt aanzetten. En gas is in ruime mate voorhanden, zeker nu schaliegas is ontdekt.'


U ziet schaliegas als onderdeel van de oplossing, niet als probleem?

'Aardgas genereert half zoveel CO2 als steenkool. Als we alle kolen vervangen door gas, zijn we een heel eind. We proberen de vraag naar gas zo veel mogelijk te stimuleren door nieuwe toepassingen van gas te zoeken. In auto's, vrachtauto's, binnenvaartschepen. Je ziet dat de Amerikanen het goedkope gas nu gebruiken om hun industrie weer op te bouwen. En je ziet dat de Amerikanen daardoor hun CO2-uitstoot verminderen. Landen die het schaliegas laten liggen, missen een concurrentievoordeel en een kans iets aan het klimaat te doen.'


Met hernieuwbare energie gaat de CO2-uitstoot nog veel harder omlaag. Had Shell daarin toch niet meer moeten investeren?

'We dansen niet op alle bruiloften. Hoewel de Nederlanders dat graag anders zien - jullie zien ons graag in zonnepanelen stappen, en in windenergie andere zaken - zijn wij echt een goed bedrijf. Wij jagen het doel graag met andere middelen na.


'Er wordt nog lang niet genoeg hernieuwbare energie opgewekt. Dat aandeel zal groeien, maar de komende decennia blijven fossiele brandstoffen een grote rol spelen. The world needs to be fueled. Dat moet op een zo klimaatvriendelijke, efficiënte manier.


'Moeten overheden die keuze maken? Moeten overheden zeggen: we willen zoveel procent hernieuwbare energie? Nee, dat werkt niet. Dan krijg je de bizarre situatie die we nu bijvoorbeeld in Duitsland zien: groei van zon- en windenergie en tegelijkertijd een groeiend aantal kolencentrales die alle CO2-winst elimineren. Ik denk dat de overheid beter kan zeggen: we willen zoveel procent CO2-reductie. Als je daaraan een stevige CO2-prijs koppelt, wordt dat doel vanzelf op de meest efficiënte manier gehaald. Met aardgas, met CO2-opslag, in sommige landen met kernenergie.


'We kunnen nog zo veel besparen... Ik optimaliseer liever de dieselmotor dan dat ik op de elektrische auto overstap, waarvoor de stroom voornamelijk uit kolencentrales komt.'


U stelde twee maanden geleden dat de wereld op een zorgwekkende temperatuurstijging afkoerst. Als je consequent bent, moet je olie in de grond laten zitten. Toch blijft Shell daarnaar zoeken. Valt dat te rijmen?

'We kunnen de oliewinning niet zomaar uitschakelen. Ja, ik maak me zorgen over de temperatuurstijging, maar we willen ook dat mensen welvarender worden. Dat is de welvaartsparadox. Mensen uit armoede halen is een geldige reden voor de winning van fossiele brandstoffen. Met minder kolen komen we een eind, maar dat is niet voldoende om de temperatuurstijging tot 2 graden te beperken.'


Om die 2 graden te halen, zou je 80 procent van de fossiele voorraden in de bodem moeten laten. Zal Shell ooit olie laten zitten?

'Op de lange termijn zal een deel van de natuurlijke hulpbronnen niet meer worden ontgonnen. Wanneer breekt dat moment aan? Je hebt er flinke technologische doorbraken voor nodig. Vergeet niet: olie is niet alleen brandstof, maar ook een bouwsteen voor veel chemische producten. Daarvoor zijn nu vaak nog geen alternatieven. Voorlopig hebben we die fossiele brandstoffen nodig.


'En laten we het van de andere kant bekijken. Als je de fossiele brandstoffen niet uit de grond haalt, wat moet er dan gebeuren met de landen die hun bevolking daarmee voeden? Dan bedoel ik niet alleen het Midden-Oosten. Overal ter wereld verdienen landen honderden miljarden met fossiele brandstoffen. Ik vrees dat je hun die niet kunt ontzeggen. Zonder die inkomsten krijg je enorme sociale spanningen.'


In de beeldvorming blijft Shell het bedrijf dat in de eerste plaats kiest voor financieel gewin. Zo erkende operationeel manager Sean Churchfield van Shell kort geleden tijdens een hoorzitting bij de Amerikaanse kustwacht dat het boorplatform Kulluk, dat in december in een hevige storm bij Alaska strandde, vanwege belastingredenen was vertrokken. Voser had dat in januari ontkend. Ook loopt er een Europees onderzoek naar manipulatie van de olieprijzen, waarvoor bij Shell een inval is gedaan.


De Kulluk werd dus om belastingredenen verplaatst.

'Die uitspraken over de Kulluk zijn uit hun context gehaald. Churchfield zei dat onderhoud de belangrijkste reden voor het verslepen was. En ja, er waren óók economische argumenten. De klus bij Alaska is een miljardenoperatie, dan maakt een paar miljoen belasting meer of minder niet veel uit. Ik heb er alle vertrouwen in dat mijn mensen de juiste operationele beslissingen nemen en geen fiscale beslissingen. Toen er goed weer werd voorspeld, vertrok de Kulluk.'


En de prijsmanipulatie?

'We moeten wachten op de uitkomsten van het onderzoek. Alles wat ik kan zeggen, is dat die praktijken indruisen tegen elke ethische regel die we hebben. Daarnaast ben je onschuldig tot het tegendeel is bewezen.'


Volgend jaar kunt u weer alles doen wat u wilt. Wat heeft u gemist?

'Ik heb niets gemist. Ik heb de laatste dertien jaar veel geleerd en veel lol gehad. Ik had er geen dag van willen missen. Nu ga ik een andere fase in. Ik wil wat teruggeven aan de maatschappij, bijvoorbeeld in een non-profitorganisatie. Daarnaast stap ik misschien als commissaris in een aantal bedrijven. En ik wil meer tijd doorbrengen met mijn familie. Iets langer in hetzelfde bed, van tijd tot tijd.'


CV Peter Voser


1958 Geboren in Baden, Zwitserland


1982 Diploma bedrijfskunde van Hochschule für Wirtschaft in Zürich


1982-1997 Diverse financiële en commerciële functies bij Shell in Zwitserland, Verenigd Koninkrijk, Argentinië en Chili


1997-2002 Financieel controleur, daarna diverse financiële posities in de Oil Products-afdeling van Shell


2002-2004 Financieel topman van de Zwitserse machinebouwer Asea Brown Boveri (ABB)


2004-2009 Financieel topman Shell


2005-2010 Raad van commissarissen van de Zwitserse bank UBS


2009-nu Bestuursvoorzitter Shell

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden