Fortuyns ideeënboek

MET de publicatie van zijn boek De puinhopen van acht jaar Paars geeft Pim Fortuyn, aanvoerder van Leefbaar Rotterdam en kandidaat voor de Tweede Kamer, zijn voor- en tegenstanders een handzame samenvatting van zijn gedachtegoed....

Het boek is een recycling van columns, speeches en fragmenten uit eerder werk. Analyses, anekdotes, frustraties, statistieken, losse flodders en gedetailleerde plannen wisselen elkaar in hoog tempo af. Fortuyn prijst sommige collega's, zoals de 'briljante' minister Zalm, de hemel in en veegt met andere, zoals Melkert, de vloer aan: 'Brr. . . wat een kleffe hap'.

Fortuyn is de schaamte voorbij. Het persoonlijke en het politieke lopen bij hem naadloos in elkaar over. Nu eens doceert hij als professor in de sociologie, dan weer vertelt hij over de zorgen voor zijn lieve moeder ('Mijn vader daarentegen is een heel ander verhaal').

Fortuyns politiek vloeit rechtstreeks voort uit persoonlijke ervaringen. Zo destilleert hij zijn kritiek op het onderwijs uit geromantiseerde herinneringen aan pater Hutjens, rector van het katholieke Mendelcollege in Haarlem: 'Een kerel van stavast, hij was als een vader en een moeder'. Fortuyns conclusie: het hele onderwijs moet terug naar de jaren vijftig van zijn jeugd, de jaren vóór de Mammoetwet. Het studiehuis, waarin kinderen zelfstandig met computers werken, moet verdwijnen, ten gunste van de leraar die de kinderen met zijn boeiende verhalen in zijn ban houdt.

Net als de politicus zelf valt ook het programma van Fortuyn moeilijk te vergelijken met 'gewone' programma's van 'gewone' partijen en politici. Het is niet doorgerekend door het CPB en het trekt zich niets aan van de bestaande beleidsagenda. Dat is verfrissend, maar maakt vergelijkingen met 'echte' partijprogramma's - die worden geschreven als concept-regeerakkoorden - bijna onmogelijk.

Fortuyn heeft een haast socialistisch vertrouwen in de maakbaarheid van de samenleving door een sterke Staat der Nederlanden. Brussel bestaat niet, internationale verdragen kunnen eenvoudig worden opgezegd, de Antillen opnieuw gekoloniseerd.

De kwaliteit van de publieke dienstverlening kan volgens Fortuyn zonder extra kosten worden afgedwongen door keiharde regelgeving. Het ziekteverzuim in de zorg en het onderwijs, houdt Fortuyn ons voor, verdwijnt als sneeuw voor de zon als die nare managers, die zelf nooit voor de klas of aan het bed hebben gestaan, ook eens de handen uit de mouwen steken.

Fortuyns ambitieuze programma ademt het ongeduld van de ontvoogde burger die zijn behoeften onmiddellijk bevredigd wil zien. Te betwijfelen valt of diezelfde burger ook de prijs wil betalen die Fortuyn daaraan verbindt: invoering van sociale dienstplicht, disciplinering van de publieke sector naar militair model en een moraliserende overheid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden