Nieuws

Forse toename opruiing en openlijk geweld door onrust over coronamaatregelen

Het Openbaar Ministerie (OM) heeft vorig jaar veel meer verdachten vervolgd voor opruiing, belediging, bedreiging en openlijke geweldpleging. De oorzaak daarvan is volgens het OM de maatschappelijke onrust over coronamaatregelen, zoals de QR-code. Dat blijkt uit de eerste cijfers over 2021, die het OM woensdag publiceert.

Menno van Dongen
Demonstranten protesteren 20 maart op het Museumplein tegen de aanhouding van Willem Engel wegens een verdenking van opruiing. Beeld ANP
Demonstranten protesteren 20 maart op het Museumplein tegen de aanhouding van Willem Engel wegens een verdenking van opruiing.Beeld ANP

Het aantal rechtszaken wegens bedreiging nam toe met 8 procent, belediging steeg met 6 procent. Het OM ging 254 keer over tot vervolging wegens opruiing, ruim tweemaal zo vaak als in 2020. Dat komt onder andere doordat meer minderjarigen en jongvolwassenen werden vervolgd. Zij keerden zich met name tegen de avondklok.

Het jaarbericht bevat cijfers, geen diepgravende sociologische verklaringen. Vast staat dat het OM sinds de rellen van januari 2021 in onder andere Eindhoven prioriteit geeft aan het voorkomen en bestraffen van (corona-)rellen, onder meer door extra alert te zijn op opruiing via sociale media.

De grote hoeveelheid demonstraties en rellen komt tot uitdrukking in meer cijfers: ruim twaalfhonderd mensen werden vervolgd wegens verzet tegen de politie en 1.046 voor mishandeling. Het aantal gevallen van openlijke geweldpleging verdubbelde tot 131. Meestal richtte de agressie zich op politieagenten, bijzondere opsporingsambtenaren of politieke bestuurders.

Sigrid Kaag was een van de slachtoffers. In oktober 2021 stond een corona-activist terecht die haar had bedreigd via Facebook. Kaag zei tijdens de zitting dat ze ontredderd was en niet langer onbekommerd haar honden kon uitlaten.

‘Het is goed dat Kaag dat heeft gedaan’, zegt OM-topman Gerrit van der Burg. ‘Hopelijk draagt dit bij tot bezinning bij mensen die in de verleiding komen ook zoiets te doen.’

Een van de mensen die wordt vervolgd voor opruiing is Willem Engel. Hij staat woensdagmiddag voor de politierechter. Die gaat zijn strafzaak (over het oproepen tot ‘burgerarrest’ van agenten) niet inhoudelijk behandelen, maar doorverwijzen naar een meervoudige kamer met drie rechters, vermoedelijk vanwege de complexiteit van de kwestie.

Lastig te bewijzen

Vanmiddag hoort Engel ook of hij langer wordt vastgehouden voor een andere zaak, waarin hem eveneens opruiing wordt verweten. Engel zit sinds twee weken in de cel. Die zaak begon met een collectieve aangifte, ondertekend door 22.581 mensen.‘Juridisch gezien hebben al die handtekeningen geen invloed op deze zaak’, legt Van der Burg uit. ‘Eén aangifte is voldoende. Het enige dat telt, is of het gedrag van de verdachte strafbaar was. Wel zien we door die massale aangifte dat dit enorm leeft in de samenleving. Daar kunnen we rekening mee houden bij een eventuele strafeis: voelen veel mensen zich geraakt door wat hij zegt en doet? Hoe dat in deze zaak zit, moet nog blijken. Het onderzoek loopt, er is vooralsnog alleen sprake van een verdenking.’

Opruiing is vaak lastig te bewijzen, zegt Van der Burg. ‘Stel dat iemand oproept massaal te gaan koffiedrinken op een groot plein. Vanuit straatwijsheid zeg je: dat is idioot, het gaat om iets anders: demonstreren. Maar uiteindelijk draait het om bewijs. Je moet aantonen dat er opzettelijk – in het openbaar – is aangezet tot enig strafbaar feit of tot gewelddadig optreden tegen het openbaar gezag.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden