Nieuws Nederland Varkensland

Forse tegenvaller voor boeren: ook duurzame veestallen zijn nog niet zo duurzaam

Duurzame stallen leveren nog geen meetbare milieuwinst op. De Nederlandse veehouderij stoot volgens een CBS-analyse aanzienlijk meer stikstof uit dan tot nu toe werd aangenomen op basis van rekenmodellen.

Varkenshouderij in Boxmeer. Beeld Marcel van den Bergh

Voor boeren is het rapport van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) een forse tegenvaller. Ook al kan nog niet met zekerheid geconcludeerd worden dat duurzame stallen niet de gewenste milieuwinst opleveren, twijfel is wel gezaaid door het onderzoek waarover donderdag voor het eerst door Trouw  is gepubliceerd.

Uit het onderzoek op basis van tienduizenden mestmonsters blijkt dat de duurzame stalsystemen hetzelfde presteren als reguliere stallen, terwijl in de modellen altijd is uitgegaan dat ze het hun naam ‘emissiearm’ waarmaakten. 

Ook voor de regering vormt de analyse - die het CBS maakte in opdracht van het ministerie van Landbouw - een ongemakkelijke uitkomst. Met name de VVD, maar ook het CDA, denkt uit de stikstofcrisis te kunnen komen enkel door stallen vol technologie te hangen.

Zeker in varkensprovincie Noord-Brabant zullen boeren en beleidsmakers de resultaten met extra aandacht hebben gelezen. Met name de vele varkensboeren daar investeren gedwongen miljoenen euro’s in luchtwassers om vanaf 2022 te voldoen aan de provincie-eisen voor een zogeheten emissiearme stal. Is dit weggegooid geld?

CBS-landbouweconoom Cor Pierik waarschuwt vanwege alle onzekerheden in het onderzoek voor verregaande conclusies. ‘Ja, je zou van emissiearme stallen verwachten dat de emissies beperkter zijn, maar het is niet meer dan een eerste indicatie die we verder moeten onderzoeken.’

Onaangename verrassing

Nico Ogink - als onderzoeker veehouderij en milieu bij Wageningen Universiteit niet betrokken bij het CBS-onderzoek - is desondanks onaangenaam verrast door de resultaten. Hij benadrukt wel dat de tegenvallende resultaten vooral gelden voor de pluimveesector en de melkveehouderij - die laatste goed voor bijna de helft van alle ammoniakuitstoot. ‘De resultaten van emissiearme stalvloeren voor koeien, die ammoniakproductie moeten verminderen door mest en urine snel te scheiden, hadden ondanks alle onzekerheden echt beter moeten zijn.’

De varkenshouderij is volgens Ogink een heel ander verhaal. Over de luchtwassers die boeren daar de laatste jaren hebben opgehangen om ammoniak af te vangen ‘kun je op basis van dit onderzoek niets zeggen’. Zo wordt niet duidelijk welk deel van de ammoniak die opstijgt uit de mest is afgevangen door diezelfde apparaten en welk deel alsnog uit de stal ontsnapt, concludeert ook het CBS.

‘Aangezien er geen gegevens zijn over afgevoerd spuiwater (met de ammoniak uit de luchtwassers, red.) is het niet mogelijk om iets te zeggen over de aard van de stikstofverliezen’, schrijven de onderzoekers. Met andere woorden: ook de afgevangen ammoniak wordt geschaard onder ‘verlies’.

Technisch werkt het

‘Technisch werken de systemen absoluut’, zegt Ogink op basis van praktijktests die zijn gedaan. Dit geldt volgens hem ook voor de emissiearme maatregelen die worden genomen in melkveestallen en in de pluimveesector. ‘De tegenvallende resultaten schrijf ik vooral toe aan hoe al die technologie door boeren wordt onderhouden en gebruikt.’

Een grote onzekerheid in de conclusies over de duurzame stallen zit hem erin dat een veel groter deel van de gemeten stikstof daar ondefinieerbaar is. Stikstof die niet te scharen valt onder de voor de natuur schadelijke categorieën ammoniak, stikstofoxide, stiktofgas en lachgas. ‘Het kan dus ook best dat een groot deel onschadelijk is’, zegt CBS-landbouweconoom Pierik.

Boerenorganisatie LTO wilde gisteren nog niet reageren op de publicatie van dagblad Trouw over het CBS-rapport. Een woordvoerder zegt nu dat conclusies over inkrimpen van de veestapel ‘op basis van dit appels en peren vergelijken’ veel te voorbarig is. ‘Het laat nogmaals zien dat beleidsmakers moeten oppassen met het vastleggen van strenge eisen op basis van onzekere cijfers.’

MEER OVER STIKSTOF en de vleesproductie

Houdt Nederland nog wel van zijn varkensboer?
Het is de maand van de waarheid voor de varkenshouder. Wie aangeeft te stoppen, krijgt geld (‘warme sanering’). Wie doorgaat, wacht een onbestemde toekomst. In een serie verhalen onderzoekt de Volkskrant Nederland varkensland. Deel 1: de zes onzekerheden van de varkensboer.

De strijd tegen stikstof: melkveehouderij steeds meer in het vizier
Het ligt voor de hand dat van de grootste producent van landbouwstikstof, de melkveehouderij, veel wordt gevraagd om uit de stikstofimpasse te komen. Maar wat zijn de mogelijkheden?

Hoogleraren hekelen overheid die te druk is met ‘trucjes’ in plaats van natuurherstel
De overheid gebruikt allerlei trucjes om het stikstofprobleem te omzeilen. Niet natuurherstel staat voorop, maar de vurige wens om bouwprojecten vooral maar door te laten gaan, meent een groep hoogleraren

De tijdbom onder het stikstofdossier tikte al twee jaar, maar het ministerie wilde het niet horen
Nederland is al maanden in de ban van een stikstofcrisis. De onbeantwoorde vraag: waarom was het ministerie zo slecht voorbereid op de uitspraak die het vergunningenstelsel deed instorten? Op zoek naar de drijfveren achter een alles-of-niets-spel.

Wat is stikstof? Hoe schadelijk is het? En vier andere vragen om het stikstofdebat te begrijpen
De Raad van State oordeelde eerder dit jaar dat projecten die door hun nieuwe uitstoot van stikstof de neerslag daarvan op een natuurgebied verhogen, voortaan niet zomaar zijn toegestaan. Sindsdien liggen veel bouwplannen in Nederland stil. In de politiek gaan stemmen op om de veestapel te beperken. Hoe schadelijk is stikstof eigenlijk? Zes vragen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden