NieuwsZwangerschap

Fors minder complicaties bij geboortes in Limburg, met dank aan een algoritme

Een computerprogramma dat vroegtijdig zwangerschapsrisico’s bij aanstaande moeders aanwijst, helpt verloskundigen ernstige complicaties rondom de geboorte te voorkomen. Maastrichtse onderzoekers ontwikkelden én testten een programma dat de kans kan verlagen op zwangerschapsdiabetes- en vergiftiging, zuurstoftekort bij de baby en sterfte. Het systeem draait in Limburg al op volle toeren.

Beeld Hollandse Hoogte / Robin Utrecht

Hoewel verloskundigen en gynaecologen sowieso bij elke zwangerschap het risico op geboortecomplicaties proberen in te schatten, gebeurt dat nu nog ‘relatief blind’, zegt gynaecoloog-perinatoloog Liesbeth Scheepers, één van de onderzoekers van het Maastricht UMC+. ‘Ze moeten het eigenlijk doen met een afvinklijst’, zegt ze. Er zijn vaak wel tientallen factoren om rekening mee te houden, zoals de vraag of de moeder ouder of jonger is dan veertig, medische familiegeschiedenis, enzovoorts. Scoren er genoeg items ‘ja’, dan is er volgens de richtlijn risico, anders niet. Toch kunnen ook ogenschijnlijk mildere risico’s bij elkaar opgeteld wel degelijk een aanwijzing zijn om in te grijpen, vertelt Scheepers, en juist daar maakt de computer het verschil.

In Limburg voert de verloskundige nu gegevens in over de zwangere, waarna de computer een gedetailleerd risicoprofiel uitrekent en advies geeft. Ziet het algoritme bijvoorbeeld een risico op zwangerschapsvergiftiging, dan raadt het aspirine aan en deelt het gelijk een passende informatiefolder uit die de verloskundige kan meegeven en bespreken. Scheepers: ‘Niets móét. De verloskundige krijgt samen met de zwangere juist méér zeggenschap over wat ze kunnen doen.’

Tweeduizend gevallen

Nadat het algoritme tussen 2017 en 2018 had proefgedraaid bij achthonderd zwangere vrouwen in de provincie Limburg, rekende promovendus Pim van Montfort de resultaten door. Vóór die tijd traden er bij de nog complicaties op bij ongeveer 7 van elke 100 eerstgeborenen, maar tijdens de test waren dat er minder: 4 per 100. Het systeem kan in Limburg wel tot 88 gevallen van geboortecomplicaties schelen. Met een slag om de arm zou dat voor heel Nederland om tweeduizend gevallen gaan.

Voor tweede en derde zwangerschappen vond Van Montfort geen effect – vermoedelijk omdat bij de betreffende vrouwen de belangrijkste risico’s na de eerste zwangerschap al bekend zijn. De zorgkosten daalden wel, met bijna 3.000 euro per geboorte. Dit komt onder meer doordat minder pasgeborenen op de peperdure intensive care belanden, zegt Luc Smits, hoogleraar epidemiologie aan de Universiteit Maastricht en begeleider van de studie.

De Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG) laat in een reactie weten enthousiast te zijn over het Limburgse systeem. Preventie vond de NVOG al belangrijk, maar dit voegt volgens de woordvoerder iets toe: met een ‘betere risicoselectie en goede samenwerking in de regio’ zijn er ‘betere zwangerschapsuitkomsten’ mogelijk. Ook andere regio's willen het algoritme testen, maar de financiering ontbreekt helaas nog, aldus het NVOG.

Unieke praktijktest

Medisch statisticus Maarten van Smeden van het UMC Utrecht is onder de indruk van het onderzoek. ‘Je ziet niet veel proefschriften waarin een risicovoorspellingsmodel óók uitgebreid wordt getest in de praktijk. Dit is uniek.’

Wel is wat hij voorzichtiger over het gevonden effect: dat is volgens hem omgeven met statistische onzekerheid. ‘Daar kunnen ze weinig aan doen. Geboortecomplicaties zijn al zeldzaam, dus je hebt veel meer deelnemers nodig om zekere uitspraken te doen.’ Of de nieuwe risico-inschatting in Limburg jaarlijks tientallen complicaties voorkomt, valt volgens Van Smeden vooralsnog niet hard te maken.

Ondanks zulke onzekerheden staat het effect statistisch stevig genoeg, vindt Smits. ‘Natuurlijk hadden we liever meer deelnemers gehad. Maar we moeten het hiermee doen, want geld voor meer onderzoek is er niet.’

‘Ook belangrijk is dat de studie aan zorgverleners laat zien dat het computermodel tenminste net zo goed of zelfs beter werkt dan als je het allemaal zelf moet doen’, zegt Scheepers. In Limburg is dat gelukt, denkt Scheepers. ‘Toen ons model door de hack op de Universiteit Maastricht twee weken eruit lag, werd het echt gemist. Er stroomden allemaal berichtjes binnen: wanneer komt het weer online?’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden