ReportageLerarentekort

Fors meer jongens kiezen voor de pabo

Eerstejaarsstudenten in een hoorcollege bij de pabo in Utrecht. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Het ‘sportklas-effect’ wordt het al genoemd. Het aantal jongens dat voor de pabo kiest, is fors gegroeid. Ook het paintballen van de mannenclub doet z’n werk.

Het had zomaar gekund of het lerarentekort was over vier jaar nog een heel klein beetje groter geweest. Voor Mats Mulder was het namelijk niet evident dat hij naar de pabo zou gaan. Bij het kiezen van een studie wist de 19-jarige dat hij graag met kinderen wilde werken. Maar hij wist ook dat hij het liefst sportles wilde geven.

Het dilemma van Mulder: als hij voor de pabo zou kiezen zou hij geen gymleraar worden, maar als de keuze op de lerarenopleiding lichamelijke opvoeding (ALO) zou vallen, zou hij op een middelbare school terecht kunnen komen. Of op een basisschool, maar zonder eigen klas.

Uiteindelijk bleek het allebei mogelijk. Op de Hogeschool Utrecht kunnen pabo-studenten zich sinds 2018 inschrijven voor een sportklas. Daar halen studenten in vier jaar tijd hun pabo-diploma én hun bevoegdheid als vakspecialist bewegingsonderwijs. Op de Hanzehogeschool in Groningen wordt sinds kort een vergelijkbare combinatie aangeboden.

Inmiddels is Mats Mulder eerstejaars pabo-student en onderdeel van een opbeurende trend: steeds meer studenten kiezen voor de opleiding tot leerkracht in het basisonderwijs. Dit studiejaar kregen de opleidingen samen 452 aanmeldingen meer dan het jaar daarvoor. Een toename van 9,5 procent, blijkt uit cijfers van de Vereniging Hogescholen. En hoewel vrouwen nog altijd veruit in de meerderheid zijn, stijgt het aantal mannelijke pabo-studenten harder dan het aantal vrouwelijke.

Op de Hogeschool Utrecht spreken ze al van ‘het sportklas-effect’. Sinds de combinatie wordt aangeboden, trekt de opleiding meer mannen. In Amersfoort, waar de Hogeschool Utrecht een dependance van de pabo heeft, is al een paar jaar sprake van het ‘MOP-effect’, vernoemd naar de vereniging ‘Mannen op de Pabo’. De vereniging, acht jaar geleden door studenten opgericht, wist de afgelopen jaren meer mannelijke studenten te trekken. 

Dat lukte onder andere door de organisatie van activiteiten als paintballen en ‘Mannen Momenten’, waar ‘voor mannen relevante onderwerpen’ besproken kunnen worden. Met groot succes: dit jaar is meer dan de helft van de eerstejaarsstudenten in Amersfoort man.

De pabo van de Hogeschool Utrecht groeit sowieso snel. Dit jaar zijn er ruim 10 procent meer studenten dan vorig jaar. Om de opleiding aantrekkelijker te maken, nu de arbeidsmarkt schreeuwt om leraren, ging in Utrecht ook de deeltijdopleiding op de schop: de opleiding moest flexibeler worden. Deeltijdstudenten, die vaak parttime werken naast hun studie, kunnen nu gedurende hun opleiding gemakkelijker vertragen of versnellen, al naar gelang hun behoefte. 

Dat slaat aan. Van alle varianten die de pabo aan de Hogeschool Utrecht aanbiedt, groeien de deeltijdopleidingen het hardst, zegt teamleider Astrid de Regt. ‘Deeltijdstudenten hebben er meestal al een paar jaar werken in een andere sector op zitten. Vaak zijn ze erachter gekomen dat ze toch liever werk willen doen dat maatschappelijk relevant is.’

Zo’n carrièreswitch is de laatste jaren makkelijker geworden, als gevolg van het lerarentekort. De Regt: ‘Schoolbestuurders zijn aantrekkelijkere werkgevers geworden. Sommige scholen nemen een student bijvoorbeeld al aan als leerkrachtondersteuner en betalen ondertussen zijn pabo.’ Ze moeten ook wel. Elke extra leraar is broodnodig nu het tekort steeds hoger oploopt. Amsterdamse basisscholen alleen al komen momenteel zo’n 384 docenten tekort. De komende jaren loopt het landelijke tekort naar verwachting nog op met duizenden docenten

De eerstejaarsstudenten aan de Hogeschool Utrecht merken het tijdens hun stage. Sommigen hebben tijdens hun allereerste stage al een baan aangeboden gekregen. ‘Je zegt ja omdat het fijn is om meer ervaring op te doen’, zegt een 21-jarige student die sinds kort naast zijn studie ook onderwijsassistent is op een basisschool, ‘maar ook omdat je voelt hoe hoog de nood is’. 

Baanzekerheid is overigens niet waar deze  studenten het voor doen. ‘Studenten die het alleen voor de baan doen, gaan het niet halen’, zegt Karen de Wit (20). ‘Je moet leraar worden omdat je iets wil bijdragen aan de ontwikkeling van een kind. Dat ene moment waarop je merkt: deze leerlingen heeft het echt begrepen.’ Stralend: ‘Dat is top.’ 

Moeten de pabo’s nog meer doen om studenten te trekken? Volgens pabo-directeur Carla Luycx gebeurt al het maximale. Behalve de genoemde aanpassingen aan de opleidingen, werkt de hogeschool samen met Utrechtse schoolbesturen en andere lokale onderwijsinstellingen aan een langetermijnplan om de opleiding aantrekkelijker te maken.

‘En op de korte termijn kunnen we niet nog harder groeien.’ Om de onderwijskwaliteit te behouden moeten er genoeg goede lerarenopleiders zijn. Bovendien, heel praktisch: de pabo moet voldoende lokalen hebben om alle extra studenten te herbergen. Luycx: ‘We lopen nu al tegen de grenzen aan.’ 

Met de aanwas van mannen lijkt het vooralsnog in elk geval voor de wind te gaan. Veelzeggend detail: de vereniging van Mannen op de Pabo is sinds vorig jaar ook opengesteld voor vrouwelijke pabo-studenten. ‘Het lerarentekort is zo groot’, zegt secretaris Nick Monshouwer, ‘we hebben mannen en vrouwen aan de pabo heel hard nodig.’

Meer studenten verpleegkunde, maar het personeelstekort blijft

Ruim 6.500 studenten begonnen afgelopen jaar de hbo-opleiding verpleegkunde. Dat is een stijging van maar liefst acht procent ten opzichte van 2018, maar het lost niet alle problemen op.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden