Formidabele 'Oresteia' in ketelhuis

Toen een jaar geleden asbest werd aangetroffen in het Dordtse Energiehuis, was dat een streep door de rekening van het gezelschap Hollands Diep....

Frits van der Waa

Nu Oresteia dan toch te zien is in het grondig gereinigde ketelhuis van de voormalige elektriciteitscentrale, is het in één oogopslag duidelijk dat deze voorstelling ook nergens anders gespeeld had kunnen worden. De musici van het Doelen Ensemble zitten frontaal in een lange rij op een soort gaanderij die langs een van de wanden loopt. De wagen waarop de zieneres Kassandra komt aanrijden, lijkt gemaakt uit hetzelfde materiaal als de metalen binten die de hele ruimte verticaal en horizontaal doorkruisen. En door de akoestiek zitten de grauwende, explosieve klanken van Xenakis' muziek de toeschouwer op de huid.

Hollands Diep tekent al sinds de oprichting in 1992 voor bijzonder, op locatie gespeeld muziektheater. Zo baarde het gezelschap een paar jaar terug opzien met een opvoering van Philip Glass'

Achnaton in een uit containers opgetrokken theater in Zwijndrecht.

Oresteia is geen opera, maar muziektheater. De Griekse componist Iannis Xenakis (1922-2001) maakte in de jaren zestig een muzikale uitwerking van Aeschylos' toneelstuk, waarin hij ultramoderne klanken naadloos verbond met archaïsche oermuziek.

De Oresteia gaat over bloedwraak en gerechtigheid. Het begint wanneer koning Agamemnon zijn dochter Iphigeneia offert om de goden gunstig te stemmen, wat hem door zijn echtgenote Klytaimnestra betaald wordt gezet, waarop haar zoon Orestes haar weer over de kling jaagt. Maar omdat moedermoord de grootst denkbare zonde is, wordt hij achtervolgd door de Erinyen, de wraakgodinnen. De godin Athene maakt een eind aan de keten van wraak, door een rechtbank in te stellen.

Dat happy end is de zwakke stee van het stuk, want tijdens het jubelslot met de vlaggenzwaaiende jongetjes van het Haags Matrozenkoor en het Jongenskoor Rijnmond boet zelfs Xenakis' muziek aan ongenaakbaarheid in. Verder is het een verpletterende voorstelling .

Bijzonder is dat een groot deel van de personages niet aan het woord komt en slechts wordt uitgebeeld door de bijna manshoge poppen van Neville Tranter. Een belangrijk deel van de handeling wordt gedragen door het Oresteia Project Koor, dat een formidabel geluid produceert.

De teksten klinken in het Nederlands en in het Grieks. Dat laatste is het effectiefst, vooral in de soli van Athene (Hubert Claessens) en Kassandra (Jannie Pranger), waarin hoge kermklanken en diepe kelige geluiden elkaar afwisselen. Dat alles drijft op een onderstroom van schroeiend koper, huilende houtblazers en snerpende fluitjes, met kracht bijeengehouden door dirigent Jurjen Hempel en de slagwerkers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden