Formatiepartijen hopen op steun van werkgevers en werknemers bij hervormingen: vijf vragen

De onderhandelaars van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie hopen steun te krijgen van werkgevers en werknemers bij belangrijke hervormingen van de arbeidsmarkt en de pensioensector. Ook na de gesprekken woensdag blijft dat onzeker. Vakbeweging en werkgevers gaan proberen om samen met voorstellen te komen. Dan wordt verder gepraat. De polder en de formatie in vijf vragen.

Hans de Boer (VNO-NCW) en Han Busker (FNV) verlaten het Johan de Witthuis na afloop van de formatiegesprekken met informateur Gerrit Zalm. Beeld anp

Waarom willen VVD, CDA, D66 en CU een akkoord met vakbeweging en werkgevers?

Als de vakbeweging of de werkgevers samen of ieder voor zich de kont tegen de krib gooien, levert dat onrust op. Hun hindermacht is nog steeds groot. De beoogde coalitie van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie hoopt juist op steun, vooral ook omdat zij de kleinst mogelijke meerderheid in de Tweede Kamer, 76 zetels, hebben.

De bereidheid om de sociale partners tegemoet te komen loopt wel uiteen. CDA en ChristenUnie zijn vanouds voor samenwerking met de sociale partners. De VVD juist niet, maar premier Rutte heeft wel goede herinneringen aan de samenwerking tijdens Rutte II. Ook D66 moet niet zoveel hebben van de sociale partners, maar is tegelijkertijd het meest kwetsbaar. Als de FNV samen met de linkse oppositiepartijen GroenLinks, SP en PvdA ten strijde trekt tegen het nieuwe kabinet, wordt het beeld bevestigd dat D66 onderdeel is van een kabinet 'rechts met den bijbel', zoals PvdA-leider Lodewijk Asscher heeft opgemerkt. D66 profileert zich juist als een progressieve middenpartij.

Is een akkoord ophanden over een kortere doorbetaling bij ziekte?

Sinds 2004 moeten werkgevers twee jaar lang het loon doorbetalen aan zieke werknemers. Werkgevers kunnen zich verzekeren, maar dat komt amper van de grond. Vooral de kleinere werkgevers klagen over de hoge kosten. Om geen risico te lopen neemt het kleinbedrijf weinig mensen in dienst. Zij zijn een lobby begonnen om de doorbetaling verkorten tot een half jaar of een jaar. De resterende periode zouden ze dan uit een pot willen betalen die alle kleine werkgevers met premies vullen. De partijen aan de onderhandelingstafel voelen daar ook voor.

Probleem is de vormgeving zoals de definiëring van 'kleinbedrijf'. Als de grens bij vijftien werknemers wordt gelegd, voelen iets grotere bedrijven zich benadeeld. Ook zal het CPB meteen voorspellen dat meer werknemers na twee jaar ziekte volledig worden afgekeurd omdat de controle en reïntegratiepogingen in het tweede ziektejaar wegvallen.

Komt er een pensioenhervorming?

Er ligt een plan van de sociale partners om iedereen een eigen potje te geven bij de pensioenfondsen. Ook willen ze de doorsneepremie afschaffen. Met die premie subsidiëren jongere werknemers nu oudere collega's. Als iedereen een leven lang bij hetzelfde pensioenfonds spaart, is dat geen probleem maar door baanwisselingen en loopbaanonderbrekingen is die solidariteit doorbroken. Afschaffing kost echter miljarden. Die rekening leggen de sociale partners bij de overheid.

Ondanks een principeakkoord met de werkgevers, blijft de huiver bij de FNV. De vakbond wil eerst weten hoe het plan in de praktijk gaat uitwerken voordat het formeel een akkoord is. De sociale partners willen bovendien ook nog afdwingen dat de stijging van de AOW-leeftijd stopt en dat er een vroegpensioen komt voor mensen met een fysiek zwaar beroep. Over pensioenen zien VVD, CDA, D66 en CU het liefst een advies van de sociale partners. Enerzijds omdat de partijen onderling niet makkelijk op één lijn komen, anderzijds omdat de partners de pensioenfondsen besturen en zij daar dus de grootste hindermacht hebben.

Wat is er met zzp'ers en ontslagrecht ?

Het aantal zelfstandigen - zzp'ers- stijgt snel. Voor een deel gaat het om mensen die prima van hun werk kunnen leven, sparen voor hun oude dag en zich indekken tegen tegenslag, zoals ziekte, handicap en gebrek aan werk. Maar het gaat ook om schijnzelfstandigen waarbij werkgevers het bedrijfsrisico, zoals loonbetaling bij ziekte, beperken door mensen als zelfstandige in te huren tegen laag tarief waarmee zij zich niet kunnen indekken tegen tegenslag. De vakbeweging wil dat laatste beperken. Maar VVD, CDA en D66 zien vooral het ontslagrecht als obstakel. Dat vinden zij te streng waardoor werkgevers mensen liever als flexkracht of zzp'er inhuren. 'Vast moet minder vast worden', is hun slogan en daar wil de FNV weer niets van weten. Die wil flex juist duurder maken. Werkgevers willen de flex ook wel beperken maar tegelijk iets doen aan het ontslagrecht.

Komt er één groot alomvattend akkoord?

Nee, hooguit wat voorstellen van werkgevers en vakbeweging op specifieke onderwerpen, zo bezwoeren Han Busker (FNV) en Hans de Boer (VNO-NCW) na hun bezoek aan de formatietafel.

Lees hier meer over de kabinetsformatie

Door een spectaculaire groei van de economie dit en volgend jaar kan het nieuwe kabinet meer geld uitgeven dan eerder gedacht. Door die groei gaan er minder uitgaven naar uitkeringen en komt er aan belasting meer binnen. Dat is allebei gunstig voor de overheidsfinanciën.

Van Wilhelmusles tot vluchtelingendeals. Lees hier alle artikelen over de kabinetsformatie terug.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.