Formatiedebat: Kamp en Bos gaan informeren met VVD en PvdA

Donderdag is de nieuwe Tweede Kamer begonnen met haar werkzaamheden. Na de beëdiging van de 150 nieuwe Kamerleden, gingen zij meteen met elkaar in debat over de verkiezingsuitslag en het verslag van verkenner Henk Kamp. Volkskrant.nl deed live verslag. Lees het hieronder terug.

Samsom achter het spreekgestoelte, Rutte op de voorgrondBeeld ANP

Voor het eerst in de Nederlandse geschiedenis is het de Tweede Kamer gelukt twee informateurs te benoemen en een opdracht mee te geven. De nieuwe procedure, waarin de koningin niet voorkomt, verloopt vooralsnog voorspoedig. De duidelijke verkiezingsuitslag draagt daaraan bij.

In het debat over de verkiezingsuitslag werd wederom duidelijk dat VVD en PvdA het met de dag beter met elkaar kunnen vinden. Ze mogen het dan niet op alle punten eens zijn, ze zijn wel bereid elkaar die verschillen te gunnen. Op basis van uitruil hopen de partijen tot een regeerakkoord te komen. VVD-leider Rutte: 'De ene keer een puntje voor de PvdA, dan weer een punt voor de VVD.'

Verkenner Henk Kamp formuleerde in zijn rapport de opdracht om te pogen een kabinet te vormen van VVD en PvdA. Deze opdracht werd overgenomen door VVD en PvdA en kreeg steun van GroenLinks, PVV, SGP, ChristenUnie, CDA en 50Plus. Alleen SP, D66 en Partij voor de Dieren konden zich niet in de opdracht vinden, die partijen menen dat andere alternatieven ook onderzocht moeten worden.

'Linkse kiezers te leen'
SP-leider Emile Roemer toonde zich verbolgen tijdens het debat. PvdA-leider Samsom zou hem niet eens gebeld hebben om de mogelijkheid tot samenwerking te onderzoeken. Samsom zou direct gezwicht zijn voor de eis van Rutte om niet met de SP in zee te gaan. 'Veel SP-sympathisanten hebben gekozen om toch PvdA te stemmen. U heeft een hypotheek genomen op die linkse kiezer. Meneer Samsom, zorg goed voor die kiezers, u heeft ze slechts te leen.' Volgens Samsom wilde de PvdA weldegelijk de SP bij de formatie betrekken, maar alleen wanneer er vanuit andere partijen de wens bestond om met een derde partij te gaan formeren. Die wens was er niet, concludeerde de PvdA-leider.

Onderhandelingspartners Rutte en Samsom begonnen al dusdanig op elkaar te lijken dat ze zelfs dezelfde woorden gebruikten. Beide partijen willen 'zo snel mogelijk een stabiel kabinet om Nederland sterker uit de crisis te krijgen' en om die reden herhaalden de heren keer op keer dat ze niet vooruit wilden lopen op de formatie. 'De kans op een goede uitkomst van de onderhandelingen wordt daardoor geringer.'

Moratorium
Op één punt tekende zich een verschil af tussen Samsom en Rutte. ChristenUnie-leider Slob vroeg in een motie om een moratorium gedurende de formatie op het uitzetten van gewortelde asielzoekerskinderen. Samsom was voor de verkiezingen op dit punt samen opgetrokken met de ChristenUnie en kon dus niet anders dan deze motie te steunen, ook al raakt het punt aan de formatie. In de formatie zelf zullen de twee partijen tot overeenstemming moeten komen over het lot van asielzoekerskinderen na de formatie.

Vrijdag gaan eerst informateurs Henk Kamp (VVD) en Wouter Bos (PvdA) voor het eerst om tafel om tot een informatie-agenda te komen. Later, wanneer precies is nog niet bekend, zullen VVD-leider Mark Rutte en secondant Stef Blok, en PvdA-leider Diederik Samsom en secondant Jerroen Dijsselbloem aanschuiven.

Het is tijd voor stemmingen over de acht ingediende moties.

Allereerst is er de motie Rutte/Samsom om de opdracht van verkenner Kamp aan te nemen en met VVD en PvdA te pogen een coalitie te vormen. Hierbij inbegrepen is de benoeming van Wouter Bos en Henk Kamp tot informateur. Deze motie wordt (uiteraard) door een meerderheid gesteund. Naast VVD en PvdA, stemmen ook GroenLinks, PVV, SGP, ChristenUnie, CDA en 50Plus voor.

Ook de motie van ChristenUnie-leider Arie Slob over een tijdelijk stop (tijdens de formatie) op het uitzetten van asielzoekerskinderen wordt dankzij steun van de PvdA aangenomen door een meerderheid van de Kamer.

Alle andere moties kunnen niet rekenen op een meerderheid en worden verworpen.

Voorzitter Bosma sluit de vergadering.

Er zijn acht moties ingediend waarover om 17.30 uur wordt gestemd. De vergadering is tot die tijd geschorst.

VVD-leider Mark Rutte en op de voorgrond voorzitter Martin BosmaBeeld ANP

Tot slot oud-verkenner Henk Kamp. Hij weerhoudt zich van het geven van een oordeel en houdt het zodoende kort.

Henk Krol heeft slechts een verduidelijking in tweede termijn. Hij sprak niet alleen de verkenner toe, maar ook de twee partijen die met elkaar gaan onderhandelen.

50Plus-fractieleider Henk KrolBeeld ANP

Kees van der Staaij van de SGP roept in een motie de Kamer op in de toekomst in het geval van een politieke crisis tot een oplossing proberen te komen zonder dat nieuwe verkiezingen nodig zijn.

Marianne Thieme heeft één motie: 'Naast het aanpakken van de economische crisis, moet het aanpakken van het ecologisch begrotingstekort meetbaar tot uiting komen in de kabinetsplannen.' De motie wordt gesteund door Sap (GroenLinks), Slob (ChristenUnie), Roemer (SP) en Krol (50Plus).

Jolande Sap vindt dat de twee grootste partijen nu aan zet zijn. Ze spreekt zich uit voor de motie van de ChristenUnie tegen het uitzetten van asielzoekerskinderen.

CU-lijsttrekker Slob steunt de motie van Rutte en Samsom om de opdracht van verkenner Kamp op te volgen. Hij dient een motie in over het kinderasiel. De ChristenUnie vraagt van de Kamer om gedurende de formatie geen minderjarige asielzoekerskinderen uit te zetten die meer dan vijf jaar in Nederland zijn.

D66-leider Alexander Pechtold dient twee moties in die moeten bijdragen aan meer openheid in het handelen van de overheid. De eerste motie roept op tot het bekendmaken na de formatie van financiële en zakelijke belangen van aantredende ministers en staatssecretarissen. Zijn tweede motie gaat over het in het openbaar beëdigen van bewindslieden. Samsom sprak hiervoor eerder ook al zijn steun uit.

CDA-leider Sybrand Buma spreekt de motie uit dat het begrotingstekort volgend jaar niet verder mag oplopen. De motie is mede ondertekend door Pechtold (D66), Slob (ChristenUnie) en Van der Staaij (SGP). De CDA-leider maakt zich zorgen nu ook het de grootte van het begrotingstekort onderdeel lijkt te zijn van de formatieonderhandelingen.

De PVV en de SP hebben geen behoefte aan een inbreng in tweede termijn.

SP-leider Roemer weer in de bankjes van de Tweede KamerBeeld ANP

Samsom spreekt in tweede termijn zijn steun uit voor de motie van Slob om een moratorium op het uitzetten van asielzoekerskinderen tijdens de formatie. Hij ondertekent mede de motie van Rutte om de opdracht van verkenner Kamp te steunen. Samsom is voor het openbaar beëdigen van de ministersploeg.

PvdA-leider Diederik SamsomBeeld ANP

VVD-leider Mark Rutte feliciteert als eerste spreker in tweede termijn 50Plus-lijsttrekker Henk Krol met zijn maidenspeech. Rutte deelt mee dat hij geen moties zal steunen die raken aan de formatie. Hij dient zelf een motie in waarin hij de Kamer oproept de inhoud van het verslag van Kamp, en de opdracht daarin, te steunen.

Na de bijdrage van oud-verkenner Henk Kamp volgt de tweede termijn.

Nu is het woord aan Henk Kamp die de afgelopen week optrad als verkenner. 'Alle fractievoorzitters hebben gewezen op het belang van snel handelen. Het is niet ongebruikelijk dat de informateurs ook een regeerakkoord schrijven en dat voegen bij hun rapport. Dat past in dat belang van snelheid. Ik heb informateurs benoemd omdat ik zo concreet mogelijk het voorwerk voor dit debat wilde doen.'

Kamp reageert op de vraag van Pechtold (D66) of de informateurs wel of niet de ambitie hebben minister te worden. 'Het een hoeft het ander niet in de weg te staan', zegt Kamp. Hij noemt eerdere voorbeelden, zoals Ivo Opstelten en Els Borst.

Op vragen van Arie Slob (ChristenUnie): 'Mijn indruk is niet dat de heren Samsom en Rutte erop uitzijn om elkaar te besnuffelen, maar snel resultaat te boeken.' Een tijdslimiet heeft Kamp niet, wel heeft hij voorgesteld de formatie 'zo snel mogelijk' af te ronden.

Tijdelijke Kamervoorzitter Martin Bosma begroet verkenner Henk KampBeeld ANP

Alvorens het woord aan verkenner Kamp is, willen Pechtold (D66) en Buma (CDA) weten van Kamp waarom er geen verslag is van het laatste gesprek tussen Kamp, Samsom en Rutte. Volgens Kamp is daar geen verslag van omdat die laatste bijeenkomst enkel ging om namen te noemen van informateurs. Ook Thieme (PvdD) spreekt haar ongenoegen hierover uit. Sap (GroenLinks) wil alsnog achteraf het verslag dat gemaakt kan worden op basis van aantekeningen. Kamp zegt dat hij zijn werkzaamheden als verkenner heeft afgerond en zegt dat het hem niet verstandig lijkt alsnog een verslag te maken.

Alle fractievoorzitters hebben in eerste termijn gesproken.

Voorzitter Bosma feliciteert lijsttrekker van 50Plus Henk Krol met zijn maidenspeech. Krol begint met: 'De PvdA bepleitte op één dag vijf maal de regeringsdeelname van de SP om die inmiddels af te danken. Het is een illussie om te denken dat u zonder een meerderheid in de Eerste Kamer kunt regeren. U heeft daarom een derde en wellicht een vierde partner nodig.'

Krol pleit voor deelname van het CDA, 'de meest logische partner met een uitstekende kandidaat voor het ministerie van Financiën'. 'Het CDA zal spoedig beseffen dat het in de oppositie geen kans heeft op electoraal herstel.'

Krol spreekt zijn steun uit voor het kinderasiel van de ChristenUnie.

Volgens Krol hebben de pensioenfondsen genoeg geld in kas. '50Plus vindt het diefstal als pensioenen onnodig gekort worden terwijl gepensioneerden al jaren geen prijscompensatie gehad hebben.' Als de te vormen regering 50Plus tegemoet komt op het gebied van pensioenen, dan zal 50Plus zich open opstellen tegenover dat nieuwe kabinet.

Voorzitter Bosma complimenteert Krol met zijn eerste speech. De zaal applaudiseert.

Marianne Thieme spreekt als één na laatste in eerste termijn. 'De heer Rutte en Samsom werden van verklaarde vijanden boezemvrienden. Te mooi om waar te zijn en daarom een sprookje.' Thieme refereert aan de invloed van peilingen. 'Volgens Maurice de Hond zouden zonder de opgeklopte verwachtingen over PvdA en VVD de twee partijen niet meer dan 60 zetels hebben.'

Thieme heeft ook een vrolijke noot: 'We kunnen de primeur beleven van twee vegetariërs als informateur.'

De Partij voor de Dieren wil dat de grootste partij, samen met de informateur, allereerst met de grootste geestverwanten een coalitie moet verkenner. Als dat niet lukt, dan moet nummer twee mogelijkheden verkennen. 'Pas als ook deze optie mislukt, dan wordt het tijd om de twee kemphanen te proberen verenigen.'

'De aarde verdient belastingverlaging. Stop de treintaks. Pak de megastallen aan. Vandalen gaan betalen, las ik op de VVD-posters. Rutte en Samsom kunnen er snel uitzijn als zij de vervuilers gaan laten betalen.'

Ze sluit af met: 'Voorts ben ik van mening dat er einde moet komen aan de bioindustrie.'

Verkenner Kamp luistert tijdens het debat over de verkiezingsuitslagBeeld ANP

SGP-leider Kees van der Staaij zegt dat het wel degelijk mogelijk is om te debatteren over de verkiezingsuitslag, althans over de duiding daarvan. Van der Staaij grapt dat zijn partij maar liefst 50 procent winst heeft gehaald. De SGP groeide van 2 naar 3.

De elfjarige zoon van Van der Staaij zei tegen zijn vader over de samenwerking tussen VVD en PvdA: 'Het moet gewoon, het kan niet anders. Weet u wel dat alle andere partijen bij elkaar niet eens een meerderheid hebben?'

Van der Staaij pleit voor een open akkoord tussen beide partijen en een gezond dualisme tussen kabinet en Kamer. 'Ik zou deze nieuwe Kamer willen vragen de intentie uit te spreken om de rit uit te zitten. Vervroegde verkiezingen kan alleen als na grondig onderzoek is vastgesteld als het niet anders kan.'

Hij sluit af met nogmaals een citaat van zijn zoontje: 'Die Kees de Jager wil toch bezuinigen, nou al die verkiezingen kosten veel geld! Kan je dan mooi op bezuinigen.'

Jolande Sap memoreert het grote verlies van GroenLinks. 'Ook ons past bescheidenheid.' Zij wenst de verliezende fracties van CDA en PVV sterkte toe. Tegen de PVV zegt ze: 'Het ging mij om het gedachtegoed, daar staan wij diametraal tegenover elkaar, maar uiteraard wens ik u sterkte met het dragen van dit verlies.'

Vervolgens heeft ook Sap complimenten voor de nieuwe vorm van de formatie. 'Gezien de verkiezingsuitslag vindt GroenLinks dat de grootste twee partijen nu aan zet zijn. Ik wil daarbij de heren Samsom en Rutte het volgende meegeven: Ik hoop dat het politieke spel tussen Kamer en kabinet zal kunnen floreren. En dat u in de hoofdlijnen de grote uitdagingen van deze tijd zullen worden meegenomen. Grote uitdagingen zoals klimaatverandering, de noodzaak van duurzame energie, versterken van onze biodiversiteit, die dingen mogen niet ontbreken in de hoofdlijnen.'

Sap sluit af met het Lenteakkoord. 'Dat akkoord staat. Ik roep de heren Samsom en Rutte op om verder te gaan. Nederland heeft niets aan stilstand omdat u elkaar gaat gijzelen. Ik hoop dat Nederland zich niet gaat ingraven achter de dijken, maar solidair blijft met de rest van de wereld.' Ze wenst beide partijen de moed toe om de stappen te zetten die noodzakelijk zijn.

Dan is het woord aan Arie Slob van de ChristenUnie. Hij feliciteert de winnaars en nieuwkomer 50Plus. 'De informatie kan nu van start gaan. De vraag is wel: gaat dit wat worden? Het is een complexe puzzel. Passen de stukjes van PvdA en VVD wel aan elkaar?' Slob vraagt aan verkenner Kamp of er voldoende vertrouwen is bij beide partijen of het ook echt wat gaat worden. 'Deze tijd duldt geen uitstel.' Hij pleit voor een tijdslimiet. De ChristenUnie zal zich constructief opstellen en is benieuwd hoe de partijen zich gaan verhouden tot het Lenteakkoord van VVD, CDA, D66, GroenLinks en ChristenUnie.

Tot slot herinnert Slob PvdA-leider Samsom aan het kinderpardon. In tweede termijn zal de ChristenUnie een motie indienen die oproept tot een tijdelijke uitzetstop van asielkinderen gedurende de formatie.

D66-leider Alexander Pechtold feliciteert de winnaars en 'onze jongste fractie' van 50Plus. Pechtold begint met lovende woorden over de nieuwe formatieprocedure. 'De heer Kamp heeft zich op koninklijke wijze van zijn taak gekweten.' Pechtold ziet in deze fase geen rol voor zijn fractie.

'Het is een bekend stramien geworden: doen alsof de bevolking de premier kan kiezen. Iedere keer als deze suggestie de campagne beheerst, verliest de politiek als geheel. We moeten ons afvragen hoe lang ons systeem in deze vorm nog houdbaar is. Het duidelijke of-of van voor de verkiezingen, is de dag erna een en-en geworden.'

Pechtold zegt dat de inzet van D66 is om Nederland eindelijk weer vooruit te helpen. Hij refereert aan het Lenteakkoord. 'De houding van onze fractie zal afhangen van de mate waarin VVD en PvdA de afspraken in dat vijfpartijenakkoord zullen respecteren.'

'De belangrijkste conclusie van 12 september is niet dat de flanken verloren hebben, maar dat hun woorden en ideeën hebben gewonnen. Wie zag nog verschil tussen Rutte en Wilders, of tussen Samsom en Roemer? De terugkeer van het midden is niet meer dan een mythe. Het blijft eenzaam in het progressieve midden.'

Pechtold wil weten waarom verkenner Kamp nu al informateurs heeft voorgedragen. 'Heeft de verkenner zich ervan vergewist dat beide informateurs geen ambitie hebben om in het kabinet plaats te nemen?' Pechtold rond af.

Het CDA is met 13 zetels de vijfde partij van het land. CDA-leider Sybrand Buma: 'Wij kunnen helaas niet discussiëren over de verkiezingsuitslag, die staat vast.' Buma spreekt zijn steun uit voor het aanstellen van Bos en Kamp als informateurs. Vervolgens gaat hij verder over de plotselinge vriendschap tussen VVD en PvdA. De 'koddige vertoning doet hem denken aan een liedje uit zijn jeugd: 'Wij zijn twee dikke vrienden, jij en ik. Wij blijven altijd bij elkaar al worden we meer dan 100 jaar. Wij zijn twee vrienden tot de laatste snik.'

Buma zegt dat het van het grootste belang is om de staatsschuld niet verder te laten oplopen. Hij voegt een tegeltjeswijsheid toe aan de tegeltjeswijsheden van de VVD: 'Als Rutte en Samsom om de kiezer gaan strijden, dan wint de één, maar krijg je ze beiden.'

Voorzitter Bosma: 'Is dat ook van zanger Dennie Christian?'
Vervolgens het woord aan D66.

Vervolgens partij nummer vier: de SP. Fractievoorzitter Emile Roemer begint met enkele negatieve uitspraken van PvdA-leider Samsom over de VVD. 'Nu staan beide partijen op het punt samen een kabinet te vormen. Het kan verkeren.' Roemer heeft Kamp geadviseerd om eerst te kijken naar een centrum-linkse coalite van PvdA, SP, D66 en GroenLinks. 'Kijkend naar de cijfers is het logisch die twee grootste partijen aan elkaar te verbinden, maar kijkend naar de inhoud is dat niet logisch. PvdA en VVD hebben totaal botsende visies, een radicaal ander mensbeeld.'

De boodschap van Roemer aan Samsom: 'Veel SP-sympathisanten hebben gekozen om toch PvdA te stemmen. U heeft een hypotheek genomen op die linkse kiezer. Zorg goed voor die kiezers, u heeft ze slechts te leen.'

Diederik Samsom interrumpeert: 'Onze verschillen zijn enorm, maar wij hebben die wens ze te overbruggen. Het zijn dezelfde verschillen die bestaan tussen SP en D66, waarmee zou het u wel lukken en mij niet?' Roemer: 'Omdat ik op zoek ga naar partijen die ideologisch het dichtste bij mij staan, dat doet u niet.'

PvdA-leider Diederik SamsomBeeld ANP

Als derde aan het woord, Geert Wilders van de PVV:
'De PVV boekte zwaar verlies. Ons past nu bescheidenheid. Tegenslag is het moment om te laten zien wat je waard bent. Wij zullen het ongelijk bewijzen van al diegenen die ons einde voorspellen.' Hij feliciteert de winnaars VVD, PvdA, D66, SGP en 50Plus en zegt niet leedvermaak te willen tonen over het verlies van anderen. Hij refereert aan de speech van Jolande Sap op verkiezingsavond, waarin zij zich verheugd toonde over het verlies van de PVV.

Wilders: 'Ons zelfvertrouwen is rotsvaster dan ooit.' Ook wat de PVV betreft ligt het voor de hand dat VVD en PvdA met elkaar gaan proberen een coalitie te vormen. 'Paars is opnieuw de kleur van de grondverf. De PVV kiest nu voor de oppositie. Wij gaan het waarschijnlijk nieuwe kabinet van PvdA en VVD snoeihard aanpakken. De PVV is er klaar voor. We zijn een jonge partij van geuzen en patriotten, wij verdedigen de nationale belangen van Nederland. Wij zijn benieuwd naar het kind dat de PvdA en de VVD zullen baren als het gaat om de EU. De Duitse bondskanselier wil een politieke unie. Griekenland wil extra geld. Rutte zei nee in de campagne, onze vraag is: blijft dat zo?' Wilders maakt zich ook zorgen over de multiculturele samenleving. 'Samsom vindt het heerlijk dat grote groepen vreemdelingen ons land bevolken.' Wilders benadrukt grote verschillen tussen VVD en PvdA: 'Kinderpardon, nieuwe wegen.'

'Wij gaan een harde oppositie voeren namens één miljoen kiezers. Elk uur zullen wij op de barricade gaan staan. Wij geven ons niet zomaar gewonnen. Wij geven Nederland niet zomaar gewonnen. Pim Fortuyn schreef ooit: Paars moet flink op zijn lazer krijgen. Dat zal gaan gebeuren.'

Wilders wordt geen enkele keer geïnterrumpeerd.

Als tweede partij is het woord aan PvdA-leider Diederik Samsom. Hij begint met een verwijzing naar het woord 'samenwerken' in de Troonrede van de koningin. 'Een aantal zinnen van de Troonrede zijn me misschien ontgaan, maar deze niet.' Een camera legde vast dat Samsom tijdens de Troonrede indommelde.

Samsom pleit net als Rutte voor een stabiel kabinet. SP-leider Roemer interrumpeert. 'Waarom heeft Samsom nul pogingen ondernomen om partijen die ideologischer dichter bij hem staan te betrekken bij de formatie.' Volgens Samsom heeft de PvdA in het verkennende gesprek aangegeven dat de SP erbij betrokken zou moeten worden, als andere partijen er reden toe zagen meerdere partijen dan alleen VVD en PvdA in de formatie te betrekken. Samsom: 'Een partij is de grootste geworden, en ook nog eens de grootste winnaar, die partij is de VVD. Gelukkig is de PvdA ook groot geworden. Andere fracties hadden niet de wens om derde partijen te betrekken bij de formatie. Dit is de vertaling van de verkiezingsuitslag.'

Roemer: 'Nee meneer Samsom, dat is niet de vertaling van de uitslag. Kiezers die op u hebben gestemd wilden dat de VVD niet weer in het torentje zou komen.' Samsom: 'Ik constateer met u dat de PvdA niet groot genoeg is geworden om zelf de premier te leveren.'

CDA-leider Buma wil weten hoe Samsom zich gaat inzetten om polarisatie te voorkomen. 'Wat gaat u doen om de belofte die u deed om de btw-verhoging die op 1 oktober ingaat tegen te houden?' Samsom wil niet vooruit lopen op de formatie. Hij zegt wel: 'Het is nog geen 2 oktober.' Buma haakt daarop aan en zegt dat in elk geval voor die tijd er een debat zal plaatsvinden over de btw-verhoging.

Samsom reageert op vragen van Pechtold over het vormen van een kabinet met alleen VVD en PvdA: 'Na het lezen van alle bijdragen heb ik geconcludeerd dat geen van de andere fracties zich hebben gemeld voor een uitbreiding op de kern van VVD en PvdA.' Samsom verweert zich met te verwijzen naar de nieuwe procedure met verkenner Henk Kamp.

Mark Rutte komt Samsom te hulp: 'Het is mijn partij die gezegd heeft niet te willen aanschuiven in een coalitie van PvdA en SP.' Voor SP-leider Emile Roemer is dat niet afdoende. 'Samsom geeft zo gemakkelijk toe aan een eis van de VVD.'

Jolande Sap van GroenLinks wil nogmaals vragen stellen over de verhoging van de btw. 'De heer Samsom geeft het weg. Hij heeft gezegd dat het niet realistisch is. Wat is nu dat eerlijke verhaal waard als u het nu alweer inlevert.'

Samsom: 'Dat eerlijke verhaal is en was dat wij een aantal dingen willen maar geen garanties kunnen geven. In dit land moet je compromissen sluiten.'

Sap: 'Ik houd mijn hart vast over wat Samsom nog meer allemaal gaat opgeven. Dit punt is blijkbaar vooral opgeklopt om de kiezer op je hand te krijgen.'

D66-leider Pechtold wil weten: 'Acht u het realistisch dat die btw-verhoging voor 1 oktober gaat terugdraaien?' Samsom: 'Ik ga niet vooruit lopen op de onderhandelingen, maar op mijn strijdlust kunt u rekenen.'

Arie Slob van de ChristenUnie vraagt aan Samsom hoe het staat met het kinderasiel. Samsom: 'De uitkomst daarvan is afhankelijk van de formatie. Onze inzet is duidelijk, ik deelde met u het initiatiefwetsvoorstel.' Slob zal tijdens zijn eigen inbreng een motie indienen.

Ook Sybrand Buma van het CDA wil nogmaals weten wat Samsom gaat doen aan de btw-verhoging. Samsom: 'Ik gaf in het laatste lijsttrekkersdebat al aan, als enige van de lijsttrekkers, dat je geen garanties niet kan geven. Wat ik wel geef is mijn kompas: en dat is eerlijk delen, vooruitgang mogelijk blijven maken.'

Samsom zegt dat hij door alle interrupties zijn betoog al heeft gegeven. 'De PvdA is verheugd over de inzet van de heer Bos en de heer Kamp. Wij gaan met vertrouwen de volgende fase in.'

Samsom (PvdA) aan het woordBeeld ANP

Nu aan de orde het debat over de verkiezingsuitslag. De partijen hebben tien minuten spreektijd. Allereerst Mark Rutte van de VVD.

Rutte: 'De VVD streeft naar een stabiel en slagvaardig kabinet.' Het rapport van verkenner Kamp geeft volgens Rutte een duidelijk beeld, namelijk het onderzoeken van de mogelijkheid van een coalitie tussen VVD en PvdA. 'Het is voor het eerst sinds 1989 dat onderzoek wordt gedaan naar een coalitie van twee partijen.' Rutte spreekt steun uit voor het advies van Kamp en sluit zich aan bij de voordracht van Kamp en Bos als informateurs.

D66-leider Pechtold vraagt Rutte: 'Wat is er gebeurd met het woord 'ten minste'?'

VVD-leider Rutte: 'Dat is weggevallen.' Rutte legt uit dat dat het gevolg is van de resultaten van de verkenner Kamp.

SP-leider wil weten of Rutte ook rekening houdt met de verhoudingen in de Eerste Kamer. 'Als de heer Rutte hier zegt dat hij voor de komende vier jaar een stabiel kabinet wil hebben, waarom wil hij dan niet een meerderheid in de Eerste Kamer?'

Rutte vertrouwt erop dat de Eerste Kamer haar plek kent in het democratisch bestel en denkt dat een stabiel kabinet met PvdA en VVD mogelijk is.

GroenLinks-leider Jolande Sap heeft een vraag over een roze stembusakkoord voor gelijke rechten voor homo's. Rutte zegt dat zijn handtekening onder dat akkoord staat, maar hij gaat niet in het openbaar reflecteren op concrete onderwerpen die grenzen aan de formatie. 'De kans op de vorming van een kabinet zou er kleiner door worden.'

CU-leider Arie Slob: 'Ik wil de heer Rutte complimenteren met dat hij nu met een partij om tafel gaat zitten die hij enkele weken geleden nog zag als bedreiging voor het land.' Hij wil weten hoe lang de onderhandelingen gaan duren. Rutte: 'Ik kan u beloven dat het niet langer zal duren dan nodig.'

D66-leider Alexander Pechtold wil weten of de minister-president staat voor gemaakte financiële afspraken of gaat hij overstag met de PvdA? Rutte: 'Wij gaan streven naar een kabinet waarbij wij alle kiezers in de ogen kunnen kijken.' Pechtold: 'Recht in de ogen kijken? Dat is dan wel scheel, want de een kijkt links en de ander rechts.' Rutte: 'Het vertrekpunt is altijd de bestaande begroting.'

Ook CDA-leider Sybrand Buma wil weten welke afspraken blijven staan en welke niet. Hij vraagt naar de forensentaks, waar zowel PvdA als VVD vanaf willen. Rutte blijft tegenover alle vragen herhalen dat hij niet vooraf aan de formatie op concrete gevallen ingaat. 'De gesprekken zijn erop gericht om te komen tot een programma waarmee dit land sterker uit de crisis moet komen. Over bepaalde zaken denken wij heel verschillend. Het ligt voor de hand dat wij niet op alle zaken compromissen sluiten, maar ook te gaan kijken of je elkaar iets gunt.'

Rutte gaat de informatieronde in met als uitgangspunt de begroting voor 2013. Hij zegt dat zich de mogelijkheid kan voordoen dat de partijen aan de begroting gaan sleutelen, maar in het geval dat er iets uit die begroting gaat, zal er ook iets anders voor in de plaats moeten komen.

VVD-leider Mark Rutte in de Tweede KamerBeeld ANP

Kort voor aanvang van het aanstaande debat neemt verkenner Henk Kamp plaats in vak K, waar normaal gesproken de bewindslieden zitten. De VVD'er verkende de afgelopen dagen de wensen van de fractievoorzitters aangaande een te vormen kabinet. In zijn rapport draagt hij zichzelf en PvdA'er Wouter Bos voor als informateurs. Kamps opdracht aan de informateurs is om de mogelijkheid van een kabinet met VVD en PvdA te onderzoeken.

De vergadering is geschorst tot 14.00 uur. Ruttes secondant Stef Blok maakt een babbeltje met PvdA-leider Samsom en diens secondant Jeroen Dijsselbloem. Na een aantal vrolijke minuten voor de camera's trekken de meeste Kamerleden zich even terug. Wilders blijft in de plenaire zaal en overlegt met fractiegenoot Sietse Fritsma. PVV'er Dion Graus babbelt met Marianne Thieme van de Partij voor de Dieren. Over en weer vrolijke gezichten vandaag in de Tweede Kamer.

Mijn%20nieuwe%20achterburen:%20@pilotwin%20en%20@dbonis%20.%20twitter.com/RPlasterk/stat…

—%20Ronald%20Plasterk%20(@RPlasterk)%20September%2020,%202012%20" target="_blank">De profielschets voor de nieuwe Kamervoorzitter is aangenomen door de nieuwe Kamer. Kandidaten voor het voorzitterschap kunnen zich tot volgende week dinsdag melden. Op 25 september wordt gedebatteerd over de opvolging van Gerdi Verbeet.

Op de eerste rij worden vrolijke blikken uitgewisseld tussen VVD-leider Rutte, PvdA-leider Samsom en D66-leider Pechtold.

Verschillende Kamerleden vragen debatten aan, over het korten van pensioenen, aanbesteding van de NS, de wietpas, jeugdwerkloosheid. De meeste voorstellen worden niet overgenomen door een meerderheid, wel is er steun voor algemene overleggen van de betrokken Kamercommissies.

De Kamer in haar nieuwe samenstellingBeeld ANP

Na de beëdiging volgt de regeling van werkzaamheden. PVV'er Martin Bosma zit als vervangend voorzitter de vergadering voor totdat er een nieuwe Kamervoorzitter is gekozen. Bosma stelt voor om geen algemene beschouwingen te houden. SP-leider Roemer merkt op dat dat een enorm gemis is. Wel komen de algemene financiële beschouwingen op de agenda, en wel op 2 oktober aanstaande.

Waarnemend voorzitter Martin Bosma en de 149 andere Kamerleden worden beëdigd. Ze moeten allen beloven om zonder last of ruggespraak hun werk te zullen doen. De nieuwe Kamerleden mogen antwoorden met 'Zo waarlijk helpe mij God almachtig' of 'Dat verklaar en beloof ik'. Zeker niet alleen de Kamerleden van de christelijke partijen kiezen voor het eerste. Evengoed Kamerleden van PVV, PvdA, SP, VVD en GroenLinks zweren bij God.

De Tweede Kamer debatteert donderdagmiddag over de stand van zaken in de kabinetsformatie. VVD-minister Henk Kamp heeft op verzoek van de Kamer de week na de verkiezingen gebruikt om de mogelijkheden voor een nieuw kabinet te inventariseren. Eerder deze week bracht hij verslag uit.

Duidelijk is dat VVD en PvdA samen willen proberen een kabinet te vormen. Die poging wordt gesteund door de meeste partijen. Kamp zelf en oud-PvdA-leider Wouter Bos staan klaar om de formatiegesprekken te begeleiden. Namens de VVD zijn partijleider en premier Mark Rutte en Kamerlid Stef Blok de onderhandelaars, voor de PvdA zijn dat partijleider Diederik Samsom en Kamerlid Jeroen Dijsselbloem.

Een Kamerdebat over de verkiezingsuitslag en de gevolgen voor de kabinetsformatie is een noviteit. Dit voorjaar besloot de Kamer het initiatief tijdens de formatie naar zich toe te trekken en niet langer het staatshoofd als regisseur te laten optreden. Vastgelegd werd dat een week na de verkiezingen de Kamer in een debat de opdracht voor een of meerdere informateurs bespreekt en die ook aanwijst.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden