Nieuws

Formatie na exit Omtzigt zo mogelijk nog complexer

De crisis bij het CDA maakt de toch al haperende kabinetsformatie zo mogelijk nog complexer. De informateur vraagt meer tijd, bij sommige partijen neemt het ongeduld toe.

Informateur Mariette Hamer (l) ontvangt de vertegenwoordigers van diverse uitvoeringsorganisaties. Beeld ANP
Informateur Mariette Hamer (l) ontvangt de vertegenwoordigers van diverse uitvoeringsorganisaties.Beeld ANP

De explosieve notitie van het populaire CDA-Kamerlid uit Enschede trilde maandag na op het Binnenhof. ‘Het is voor het CDA een hele moeilijke tijd. Ik hoop dat het daar in rustiger vaarwater terechtkomt’, zei PvdA-fractievoorzitter Lilianne Ploumen over het vertrek van Pieter Omtzigt uit het CDA, na haar gesprek met CDA-leider Wopke Hoekstra onder leiding van informateur Mariëtte Hamer.

Natuurlijk, het CDA had al langer problemen met het verwerken van de tegenvallende leiderschapswissel, de verkiezingsnederlaag en een overwerkte Pieter Omtzigt. Maar dat het kritische Kamerlid het CDA wil verlaten, kwam toch als een verrassing.

‘Het verdere verloop van de formatie hangt af van hoe Hoekstra de komende week reageert’, zegt een bron betrokken bij de formatie. ‘Hij moet nu vooral naar zijn achterban uitstralen dat de partij op dit moment belangrijker is dan de formatie.’

Hoekstra

Dat was maandag al goed zichtbaar. ‘Iedereen zal begrijpen dat ik nu in de eerste plaats met het CDA aan de gang ga’, zei Hoekstra. Tegelijkertijd pauzeert hij de formatiegesprekken niet. ‘Als ik word uitgenodigd dan kom ik natuurlijk.’

Volgens Hoekstra maakt Omtzigts vertrek de formatie niet complexer dan die al is. De vraag wie-met-wie om tafel moet, was al lastig en dat is onveranderd, vindt hij. Bij de PvdA merkten ze binnenskamers ook niets van een crisissfeer bij Hoekstra. Maandag werd gewoon verder gesproken over de inhoud, de verschillen en de overeenkomsten.

Toch zijn de verhoudingen veranderd. Met het vertrek van Omtzigt verliest het CDA de zetel die de deur openhield voor een minimale coalitiemeerderheid van 76 zetels met JA21 of Volt. Een doorstart met de huidige coalitie van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie of de vijfpartijencoalitie van VVD, D66, CDA, PvdA en GroenLinks zijn definitief de meest voor de hand liggende combinaties om een eerste formatiepoging te wagen.

Een prominente D66’er wijst echter ook op de voorstelbaarheid van een coalitie zonder het CDA, waarin de ChristenUnie de plek overneemt in de vijfpartijenvariant. Want hoewel Hoekstra zijn verplichtingen aan de formatietafel nakomt, zijn de twijfels niet bij alle partijen weggenomen.

Roerige tijden

Het CDA wacht immers roerige tijden. De partijtop zal zich op een congres moeten verantwoorden tegenover leden die woest zijn over het vertrek van Omtzigt. Ook verwacht de partij een evaluatie van de teleurstellende verkiezingscampagne. En er blijven vragen over de suggestie van Omtzigt dat geldschieters invloed in de partij kunnen kopen.

Tegelijkertijd neemt het ongeduld toe bij PvdA en GroenLinks. Jesse Klaver: ‘In plaats van te praten over de problemen bij het CDA, praat ik liever over de problemen in het land.’ De boodschap van de twee linkse partijen klinkt steeds pregnanter: GroenLinks en PvdA weten wat ze wel willen, CDA en VVD moeten dat ook maar een keer duidelijk maken.

Ondertussen heeft informateur Hamer meer tijd gevraagd om haar opdracht af te ronden. De vraag wie-met-wie lijkt ook deze week niet beantwoord te worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden