Analyse Voetbalmanie in Engeland

‘Football is coming home!’, maar hoe Engels is dat huis waar voetbal naar terugkeert?

Voor het eerst in de voetbalgeschiedenis levert een land alle finalisten aan de Europese bekertoernooien. Maar het Britse succes is grotendeels aan buitenlanders te danken. Komt de Brexit daarmee in een ander daglicht te staan?

Hoezo Brits succes? Liverpool-speler Georginio Wijnaldum, gekscherend omgedoopt tot ‘George Wyndham’, scoorde twee keer tegen Barcelona. De Belg Divock Origi (‘Derek O’ Reilly’) tekende voor de andere twee doelpunten. Beeld Getty Images

Football is Coming Home! Alsnog. In het jaar waarin de Britten op een of andere manier afscheid van de EU gaan nemen, spelen vier Engelse clubs de finales van de twee Europese voetbalcompetities, sportevenementen die als geen ander de Europeanen dichter tot elkaar brengen. Nadat Liverpool en Spurs eerder deze week op krankzinnige wijze de finale van de Champions League hadden bereikt, zorgden Chelsea en Arsenal donderdagavond voor een Londense eindstrijd in de Europa League.

In het Brexitklimaat zorgde deze Full English voor chauvinisme. ‘Ondanks Brexit staat Engeland in beide voetbalfinales’, tweette Moggmentum, de beweging achter brexiteer Jacob-Rees Mogg. ‘We domineren Europa.’ Commentator David Vance provoceerde met de opmerking ‘Jantje Vreemdeling heeft een bloedneus opgelopen. Rule Britannia!’ Hij schreef dit na de wedstrijden in Liverpool en Amsterdam waar Divock Origi, Georginio Wijnaldum en Lucas Moura voor tranen zorgden bij Barcelona en Ajax. Satiricus Michael Deacon was er snel bij om de ballen van Vance door te prikken: ‘Rule Britannia? Met dank aan goals van Derek O’Reilly, George Wyndham en Luke Moore.’

Inderdaad, hoe Engels is dat huis waar voetbal naar terugkeert? Het enige Engelse doelpunt werd deze week gemaakt door Chelseas Ruben Loftus-Cheek. De andere kwamen van een Gabonees (drie goals), een Braziliaan (een), een Nederlander (twee), een Belg (twee) en een Fransman.

Bij Arsenal en Chelsea stonden donderdagavond in totaal twee Engelsen in de basis. Op Chelseas thuisbasis Stamford Bridge werd die enige Engelsman ook nog eens gewisseld, wat de coach een fluitconcert opleverde. Een Italiaanse coach natuurlijk, net zoals Spurs wordt geleid door een Argentijn, Liverpool door een Duitser en Arsenal door een Spanjaard. Alleen Spurs is eigendom van een Engelsman – de andere drie zijn eigendom van Amerikanen en een Rus.

Opendeurpolitiek

De buitenlandse aanwezigheid in het voetbal staat niet op zichzelf. Buitenlandse bedrijven laten de Engelse treinen rijden, stoken de tochtige huizen en beheren de rode bankrekeningen, terwijl migranten de zorg, de bouw en de horeca draaiende houden. In geen Europees land wordt positiever aangekeken tegen immigratie dan in het Verenigd Koninkrijk, leerde een recent onderzoek. Nieuw is deze opendeurpolitiek niet. De Britten hebben altijd de gewoonte gehad om buitenlanders te halen voor werk dat ze niet wilden of konden doen. If you can’t beat them? Buy them!

In de 17de eeuw, bijvoorbeeld, lokten de Engelse koningen Hollandse schilders naar het eiland. Veel leden van het Britse koningshuis zijn eveneens van buitenlandse makelij. De jongste aanwinst, de deze week geboren Archie, is een Brits-Amerikaanse baby met diepgelegen wortels in Afrika. Even internationaal zijn de grote Britse militaire zeges. Bij de slagen om Blenheim en Waterloo liepen Duitsers en Nederlanders voorop, waarna de Britten met de eer streken.

In 1984 won Liverpool de Europa Cup 1 met een Zimbabwaan en tien vertegenwoordigers van de Britse eilanden (inclusief Ierland weliswaar), terwijl Spurs in dat jaar de Uefa Cup veroverde met een overwegend Brits team. Dit soort glorie, die nostalgie oproept (gesymboliseerd door de tribunehit over de spits van Tottenham ‘Harry Kane, he is one of our own’), is 35 jaar later ondenkbaar.

Zelfs de meest geharde nationalist zal toegeven dat de invloed van de Zola’s, Silva’s en Cantona’s – grote voetballers uit Italië, Spanje en Frankrijk – een verrijking is geweest voor het Engelse voetbal. Op hun beurt hebben deze stilisten zich moeten aanpassen want onveranderlijk zijn de kracht, de furie en de snelheid. Deze mix, gecombineerd met de sfeer in de stadions, heeft geleid tot een jaloersmakende rijkdom.

Britse jochies

De hoop leeft dat de Engelse spelers leren van hun buitenlandse ploeggenoten. Dit is goed zichtbaar bij Liverpool, waar Premier League-Speler van het Jaar Virgil van Dijk zich in de achterhoede omringd weet door drie leergierige Britse jochies: Trent Alexander-Arnold, Andy Robertson en Joe Gomez. In wezen verschilt het weinig met een andere beroemde immigrant die deze uiterst Hollandse naam draagt: Anthony van Dyck, de Antwerpse steraankoop van koning Karel I die zoveel invloed zou hebben op zijn Engelse collega-schilders Joshua Reynolds en Thomas Gainsborough.

Een Groot-Brittannië zonder zijn vele immigranten zal nog weinig groots voortbrengen. Dat werpt de vraag op of het wel zo’n verstandig idee is om zich met een Brexit van de rest van Europa af te keren. De brexiteers maken zich geen zorgen. Het succes toont juist aan dat Groot-Brittannië Europa helemaal niet nodig heeft. Ze zien er een bevestiging in dat hun idee van een Global Britain het enige juiste is.

De hele wereld kijkt naar het Engelse voetbal. Net als naar het Engelse koningshuis – wat deze week eens te meer bleek uit de wereldwijde aandacht voor de geboorte van prins Archie, de zevende in lijn van de Britse troonopvolging. Hierdoor zijn de clubs puissant rijk, waardoor ze nog meer buitenlanders naar Engeland kunnen halen en het Engelse voetbal nog aantrekkelijker wordt voor de rest van de wereld. Het is de perfecte verbeelding van het succes dat Groot-Brittannië in de ogen van de brexiteers staat te wachten na een scheiding. Het land is zo aantrekkelijk dat het prima op eigen benen kan staan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden