Fons verslaan

Fons van Westerloo vertrekt als baas van SBS, uit zijn schaduw treedt zijn tweede man naar voren, Bart in ' t Hout....

Hij begon als het domste jongetje van de klas. Over de vijfjarige hbs deed hij acht jaar. Nadat hij van school was gestuurd, moest Bart in ' t Hout (54) de laatste drie jaar privé-onderwijs volgen.

'Ik was absoluut dom op school. Niet bright, niet brilliant. Verre van dat. Ik moest ontzettend veel moeite doen om het allemaal te leren. Ik werkte verschrikkelijk hard, maar sommige dingen kwamen er gewoon niet in. Mijn vader heeft me eindeloos geholpen. Stimuleerde me. Zorgde dat ik bijles kreeg. Met hangen en wurgen heb ik het uiteindelijk gehaald.'

Er is hoop voor bezorgde ouders, wil hij er maar mee zeggen.

Vanaf september is Bart in ' t Hout waarnemend algemeen directeur van televisiebedrijf SBS, eigenaar van SBS 6, Net 5 en Veronica. Na een paar maanden bekijken beide partijen of de samenwerking bevalt. Eerder was hij programmadirecteur en rechterhand van de huidige SBS-topman, Fons van Westerloo. Die stapt over naar concurrent HMG (RTL 4, RTL 5, Yorin).

Het is een scheiding van twee vrienden. In ' t Hout en Van Westerloo werken al zo'n twintig jaar samen. In 1995 zetten ze volkszender SBS 6 op, nadat ze vertrokken waren bij RTL 5.

Het begin van de nieuwe zender wordt door de SBS'ers zelf steevast als heroïsch verhaal gepresenteerd. Het kantoor? Dat was een zweethokje, twee prullenbakken en een telefoon. Geld? Dat was er niet. Bovendien werden ze verguisd door de media, die opgewonden stukjes schreven over zoveel ranzigheid: in Over de roooie likten mensen voor duizend gulden elkaars bilnaad, Door ' t lint zat vol met kotsende jongeren en in Jerry Springer gingen talkshowgasten met elkaar op de vuist.

Ook waren er veel blote vrouwen, en het nieuwsprogramma met klein menselijk leed, Hart van Nederland, werd door de rest van de journalistiek terzijde geschoven als Peppi-en-Kokki-nieuws.

Het werkte allemaal zoals we het hadden bedacht, zegt hij. Het rumoer – én de seks – trokken de aandacht van de kijker. In acht jaar breidde SBS 6 zijn imperium uit met twee zenders: Net 5 en Veronica (voorheen: V8). SBS staat bekend als een bedrijf van cowboys en entrepreneurs. Hard werken, niet zeuren, af en toe een flinke slok. En vooral: geen minachting voor het volk. Vorig jaar maakte SBS 17,6 miljoen euro winst, waar concurrent HMG datzelfde bedrag als verlies afschreef.

Niet zo gek, zegt In ' t Hout. 'Wij werken hier met driehonderd man, terwijl zij hetzelfde werk met zevenhonderd mensen doen.' Een goede televisieman kan bovendien goed jatten. 'Er wordt ontstellend veel bij elkaar gejat op de Nederlandse televisie. Ook door ons, ja. Je moet daar heel pragmatisch in zijn. Iedere zenderleider die zegt dat hij nog nooit een idee heeft gestolen, zit door zijn tanden heen te liegen. Het komt óf uit het buitenland óf het is een variant op een variant. Het laatste, echt originele idee dat ik op tv heb gezien, is Big Brother.'

Dat zijn vriend Van Westerloo per september naar de vijand vertrekt, bracht een schok teweeg in het bedrijf. In ' t Hout blijft laconiek. 'Sentimentaliteit is mooi, maar je moet het niet overdrijven. Hij laat een mooi bedrijf achter. Fons heeft die stap heel bewust genomen en hem goed doorgesproken met mij. Moet ik dan zeggen dat hij een verrader is? Ik zal hem missen.'

Bart in ' t Hout zit in zijn kantoor in Amsterdam. Het is warm. Hij friemelt wat met een plakbandje dat hij zojuist heeft afgesneden. Hebben zijn handen wat te doen. Zijn twee pakjes Barclay liggen in de aanslag. Aan de muur hangen posters van Sparta, zijn club.

In ' t Hout groeide op in Rotterdam. Hij is direct. Open, eerlijk. Hij houdt niet van diplomatie. Heeft ie niet in zich. Af en toe gebruikt hij harde woorden. Zo werkt hij 'godsgruwelijk teringhard'. Ook 'sodemieteren', 'klootzakken' en 'pokkeprogrammaatje' komen langs.

Aan zijn problematische schooltijd hield hij een bijna ongezonde werklust over. Werkweken van tachtig, negentig uur waren zeker een paar jaar geleden niet ongewoon.

Zijn vader die hem destijds door zijn schooltijd heen praatte, is zijn voorbeeld. Ook nu hij er al negentien jaar niet meer is. 'Een prachtige man. Hij was sportjournalist bij het Rotterdams Dagblad. Een echte bon vivant. Hij hield vreselijk van eten en drinken. Als hij ergens kwam, ging hij speechen. Overal waar hij kwam, ging hij op de stoelen staan. En alles uit zijn hoofd. Hij was erudiet, sprak vloeiend Frans, Duits, Engels. En hij was ongelooflijk ijdel, genoot van al die aandacht. Mijn vader was mijn allerbeste vriend. Ik ben niet zo'n bon vivant als hij. Ik geloof dat ik daar veel te serieus voor ben.'

In ' t Hout lijkt de eeuwige tweede man. Overal waar Fons van Westerloo opdook in zijn carrière, werkte hij onder hem. Waar Van Westerloo de aandacht op zich vestigde met grote verhalen, was hij meer teruggetrokken. Stiller. Een paar jaar geleden maakte hij – tot grote woede van Van Westerloo – een uitstapje naar Endemol.

'Ik zou de opvolger worden van Joop van den Ende. Joop! Dat vónd ik wat. Maar het bleek niet te werken. Joop stapte wel een beetje opzij, maar bleef toch in de buurt. Daardoor gingen de mensen liever naar hem toe. Alles bleef om Joop draaien. Terwijl ik er de baas moest worden. Ja, toen was het snel gebeurd. Ik was daar absoluut ongelukkig. Na een half jaar ben ik teruggegaan naar SBS. Het ging gewoon niet.'

Hij groeit nog altijd, vindt hij. 'Ik word steeds slimmer. Op een gegeven moment merkte ik dat ik de dingen steeds beter door ging krijgen. Ik ben een enorme doorzetter. Een vechter en een laatbloeier. Ik heb me lange tijd heel erg willen bewijzen. Ik wilde laten zien dat deze jongen ook wat kon.'

Slechts één keer stond hij boven Van Westerloo. 'Dat was toen ik eindredacteur werd van AVRO's Televizier, en hij correspondent in de Verenigde Staten. Daar denk ik met weinig genoegen aan terug. Fons nam niks van me aan in die tijd.'

Hij leerde Van Westerloo kennen toen hij in 1973 als beginnend redacteurtje binnenkwam bij de AVRO. 'Daar liep een klein schreeuwerig mannetje rond dat iedere gelegenheid te baat nam om op stoelen te gaan staan en redevoeringen te houden. Dat was Fons.' Op de redactie maakten ze 'dikke vette journalisten' geld afhandig tijdens het toepen. 'Fons was een broodtoeper. Hij had het geld nodig. Ik ook.'

Bij SBS vonden beiden hun rol. In ' t Hout wordt wel omschreven als 'het platte geweten van Van Westerloo'. Waar die laatste nog wel eens wilde wegdromen over hoogdravende journalistieke ambities en zich de kritiek op de ranzigheid van SBS erg aantrok, hield In ' t Hout hem bij de les: er moest televisie voor het vólk worden gemaakt. 'Ik ben altijd de bewaker geweest van de identiteit van de zender. Maar ik ben niet plat. Nee hoor.'

Hij is een man met een instinctief gevoel voor wat de mensen willen, zegt hij. Onder zijn leiding werd Net 5 van een flop een succesformule. Samen met Van Westerloo bedacht hij in de avonduren talloze SBS-programma's, zoals Hart van Nederland. 'Ik denk dat ik me goed in mensen kan verplaatsen. De SBS-kijker zie ik als een man tussen de dertig en de veertig. Iemand die hard werkt, en niet altijd onder de prettigste omstandigheden. Een man die op zijn manier best zinnige dingen te vertellen heeft, maar naar wie niet altijd geluisterd wordt. Daardoor raakt hij gefrustreerd. Ik kan de wereld niet voor hem veranderen. Maar ik kan hem wel het idee geven dat SBS een zender voor hem is waar hij zi ¿ jn ideeën terug kan vinden. Voor zijn woedes en zijn vreugden.

'Het i ¿ s niet zo dat de Nederlander ' s ochtends opstaat en denkt: god, hoe zou het vandaag in Liberia zijn? Het i ¿ s niet zo dat hij knerpend van de zenuwen wakker ligt van de vraag of Charles Taylor nu wel of niet opstapt. Ik zeg niet dat dat onbelangrijk is, maar de dingen die de mensen hier dagelijks meemaken en waar ze zich druk over maken, moeten niet weggepoetst worden. De gewone dingen die de mensen lastig vallen. Daar kan ik me heel boos over maken. De service die mensen wordt afgenomen. Ik ben heel sociaal betrokken. Maar ik geef toe: als het commercieel niet verantwoord zou zijn, zou ik die dingen ook niet uitzenden.'

Hij windt zich op over elitair gedrag. 'Als ik mensen zie die zich op de een of andere manier beter, anders of intelligenter – die zijn ook zo erg – voelen, kan ik daar verschrikkelijk sacherijnig van worden. Dat zit heel diep in mijn genen.'

Maar toch. De man die feilloos aanvoelt wat het volk wil, houdt zelf meer van geschiedenisprogramma's. 'Het liefst bekijk ik de hele dag documentaires over Hitler, Stalin en Mussolini.' De memoires van Churchill? Gelezen. 'Alle 24 delen. Daar ben je wel even mee bezig.' De seksprogramma's waar SBS omwille van de adverteerders en de kijkcijfers nu echt mee stopt, heeft hij nooit privé bekeken. Wat hem dan boeit? 'Ik heb een ontzettende liefde voor het televisievak. Iemand kan van honden houden en duiven fokken. Daar zie ik geen verschil tussen.'

Dat hij door zijn nieuwe baan meer in de publieke belangstelling komt te staan, voelt niet als een last, zegt In ' t Hout. 'Ik heb voor mezelf het gevoel dat ik zachtjes uit de schaduw van Fons aan het kruipen ben. Dat vind ik wel prettig. Fons was een stimulerende baas. Hij haalt het maximale uit je. We hebben soms verschrikkelijke clashes gehad, maar die zijn altijd binnenskamers gebleven. Nee, ik vind die aandacht wel leuk. Ik ben ook ijdel.'

Het interview is uitgelopen. De deur van het kantoor zwaait open. Het is Van Westerloo – in vakantiekledij. In ' t Hout krijgt een reprimande: waarom hij de belangrijke gast in de kamer ernaast zo lang laat wachten? Dat kan hij als nieuwe directeur toch niet maken?

En weg is In ' t Hout.

Hij wil de grootste zender van Nederland worden. Fons verslaan. 'Diep in mijn hart wil ik dat wel, ja. Ik weet niet of het verstandig is. Maar als je aan een race begint om tweede te worden, dan moet je niet beginnen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.