Fonds slaat alarm over getreiter onder ouderen

DEN BOSCH Het Nationaal Ouderenfonds luidde vrijdag de noodklok over het grote aantal ouderen dat in verzorgingshuizen dag in dag uit wordt gepest door hun medebewoners....

Over de tomeloze wreedheid die kinderen onder elkaar aan de dag kunnen leggen, zijn boeken vol geschreven. Dat ouderen daar nauwelijks voor onderdoen, wordt nog lang niet algemeen erkend. Het fonds krijgt via de Ouderenhulplijn in toenemende mate verontrustende signalen van mensen wier oude dag wordt verpest door huisgenoten die het op hen hebben gemunt.

De klachten zijn divers van aard. Mensen verspreiden kwaadaardige roddels over elkaar. Jarige bewoners delen zes stukken taart uit aan een tafel waaraan zeven mensen zitten. Slachtoffers worden verjaagd van hun plek in de eetzaal. Er worden, in gezelschap, voortdurend vervelende opmerkingen over iemand gemaakt. Directeur Jan Romme van het fonds kent het schrijnende verhaal van een man die zeven jaar lang niet van zijn kamer kwam omdat hij zo verschrikkelijk werd gepest. ‘Hij is uiteindelijk in totale eenzaamheid gestorven’.

Vorig jaar deed de Nijmeegse Radboud Universiteit als eerste een verkennend onderzoek naar pestgedrag door ouderen. Ook daaruit bleek dat het gemiddelde verzorgingshuis veel trekken vertoont van een schoolplein. Een op de vijf ouderen zegt zich wel eens buitengesloten en getreiterd te voelen. Het verzorgend personeel schat zelfs dat 40 procent zo nu en dan de dupe is. Vooral nieuwkomers hebben het moeilijk. Als in een groep de pikorde vastligt, blijkt het moeilijk daarin een positie te veroveren.

Pikant is dat veel oudere slachtoffers er niet voor het eerst mee te maken krijgen. Mensen die hun leven lang in dezelfde omgeving zijn blijven wonen, komen de pestkoppen uit hun jeugd vaak weer tegen in het verzorgingshuis. ‘Het pesten gaat gewoon door – nu zelfs heviger dan vroeger, want ouderen hebben alle tijd en kennen ondertussen de fijne kneepjes van het vak’, aldus Romme.

Psycholoog Bob van der Meer, die zich al decennia bezighoudt met onderzoek naar pestgedrag, is nauwelijks verrast. ‘Overal wordt gepest, dus waarom niet in verzorgingshuizen? Vaak is sprake van herhaald slachtofferschap. Wie als kind de klos is, loopt later extra veel risico als student, in het leger en op kantoor.’

Het een komt voort uit het ander, stelt hij. ‘Een kind dat stelselmatig wordt gepest, vertoont twee mogelijke reacties; of het wordt angstig en trekt zich terug, of het gaat provocerend gedrag vertonen dat ergernis wekt. Er gebeurt hoe dan ook iets in de lichaamstaal dat later weer negatieve reacties oproept bij anderen. Zo komen mensen in een negatieve spiraal waaruit het lastig ontsnappen is.’

Het Ouderenfonds hoopt de directies van alle verzorgingshuizen nog dit jaar te overtuigen van de noodzaak van het invoeren van een pestprotocol zoals veel scholen al hebben. Zo’n protocol beschrijft wat ongewenst gedrag is en wat de signalen en de consequenties zijn. Het leert het personeel regelmatig te praten met bewoners die angstig zijn of depressief en er zo achter te komen wie de sfeer in huis bederven. ‘Belangrijk is dat de organisatie het serieus neemt en heel duidelijk maakt wat wel en niet wordt getolereerd’, aldus Romme.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden