Nieuws Foetaal weefsel

Foetaal weefsel mag na abortus bewaard worden om verkrachting te bewijzen

Artsen mogen foetaal weefsel na een miskraam of abortus voortaan bewaren als er vermoedens zijn van een ernstig zedenmisdrijf. Dit was verboden, maar de Tweede Kamer heeft vorige week ingestemd met een wetswijziging die dit mogelijk maakt. Het dna dat wordt verkregen uit een foetus kan als bewijs dienen in verkrachtingszaken.

Scan van een drie maanden oude foetus.

In de praktijk blijken de opsporingsdiensten in samenwerking met abortusklinieken al langer gebruik te maken van foetaal weefsel als bewijsmateriaal. Minister De Jonge (Volksgezondheid) liet de Kamer vorig jaar weten dat er in tien jaar tijd 55 strafzaken zijn geweest waarin foetaal weefsel een rol speelde. Dat is opmerkelijk, omdat het bewaren van dit materiaal met dit doel tot nog toe bij wet was verboden. Volgens onderzoeksinstituut ZonMW, die de omgang met foetaal weefsel eerder evalueerde, wist de Inspectie voor de Gezondheidszorg niet dat het bewaren en gebruiken van dit materiaal voor strafzaken niet was toegestaan. De inspectie protesteerde daarom niet toen het Openbaar Ministerie en de politie samen met een abortuskliniek een protocol ontwikkelde voor het bewaren van foetaal weefsel voor forensisch onderzoek.

Een woordvoerder van het Nederlands Forensisch Instituut spreekt van een ‘gedoogbeleid’ de afgelopen jaren.

Restricties om ethische redenen

Kennelijk heeft dit bij de rechtbank niet tot problemen geleid. Zo diende foetaal weefsel als bewijsmateriaal in de zaak van een 61-jarige man uit Brunssum die een 11-jarig meisje had verkracht, waarna zij zwanger raakte. Het meisje had een slaapmiddel toegediend gekregen en kon zich van de verkrachting niets herinneren. Met het dna-materiaal uit de geaborteerde foetus kon toch worden aangetoond dat de Brunssummer de vader was. De man werd in 2017 tot 8 jaar cel veroordeeld.

Het bewaren en onderzoeken van foetaal weefsel is om ethische redenen aan wettelijke restricties gebonden. Tot nu toe mocht dit materiaal – als de vrouw daar toestemming voor geeft - alleen worden bewaard voor onderwijs- en onderzoeksdoeleinden, en in principe alleen zonder dat het weefsel herleidbaar is naar de patiënt.

De Tweede Kamer heeft er nu mee ingestemd dat de wet wordt uitgebreid. Voortaan mogen abortusartsen het weefsel ook bewaren bij een vermoeden van een ernstig zedenmisdrijf. Vrouwen boven de 16 jaar moeten hiervoor toestemming verlenen. Maar het materiaal van meisjes tot 16 jaar, overleden vrouwen en vrouwen die wilsonbekwaam zijn, mag in de toekomst ook zonder hun toestemming worden bewaard als de arts denkt dat een ernstig zedenmisdrijf heeft plaatsgevonden.

Incestzaken

Dit kan belangrijk zijn in situaties waarin slachtoffers niet durven te vertellen wat hun is overkomen of onder druk staan van de dader. Eerder had de minister om die reden voorgesteld dat ook van volwassen vrouwen foetaal weefsel mocht worden bewaard zonder hun toestemming, maar daar was vanuit artsenverenigingen veel kritiek op.

De nieuwe regelgeving is zeer relevant in bijvoorbeeld incestzaken, zegt Wilma Duijst, bijzonder hoogleraar Forensische Geneeskunde aan de Universiteit Maastricht. Ze noemt een vader die zijn eigen dochter heeft verkracht, waarna zij de zwangerschap afbreekt. ‘Als de dader ontkent, kun je met het dna uit het foetale weefsel toch vaststellen wie de vader is. Dan heb je hard bewijs.’

Een dergelijke zaak speelde afgelopen herfst bij de rechtbank in Roermond, waar een man terechtstond wegens het verkrachten van zijn 13-jarige dochter. Zij onderging een abortus. De vader ontkende, maar op basis van een dna-vergelijking met het foetaal weefsel kon worden bewezen dat hij de dader was. De man werd tot 6 jaar cel veroordeeld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.