Column

'Focus niet op dat malle dieet, maar op Tom'

Wie roept dat Tom weg moet bij zijn moeder, is meer bezig met zijn eigen woede dan met het belang van Tom, stelt Malou van Hintum.

Tom Watkins, de 15-jarige jongen die al tien jaar van zijn moeder alleen maar rauw, veganistisch voedsel krijgt, heeft een groeiachterstand. De kinderarts die hem af en toe ziet, denkt dat hij 12 centimeter korter zal worden dan bij een gevarieerd dieet het geval zou zijn.

Tom gaat ook al twee jaar niet meer naar school, want dat is niet te combineren met de levensstijl die zijn moeder Francis Kenter voorstaat: honderd procent rauw eten. Tom wordt uitgelachen door zijn medeleerlingen als hij zijn lunchpakket tevoorschijn haalt, en het voedsel op school is ziekmakend, zegt zijn moeder.

Ze stelt in de documentaire 'Rauwer' dat Tom zelf ook niet meer naar school wil: 'Wij zitten op één lijn.' Inmiddels heeft Bureau Jeugdzorg besloten dat Tom uit huis geplaatst moet worden.

Eigen weg
Wat een treurigheid, een moeder die haar kind onthoudt wat hij hard nodig heeft. En dan wil ik het niet eens over het eten hebben, maar over iets wat minstens zo belangrijk is: een gezonde sociaal-emotionele ontwikkeling.

Dat Tom alleen maar kool en wortels knaagt, daar word je niet vrolijk van. Maar door te focussen op dat malle dieet, dreigt iets wat minstens zo belangrijk is nauwelijks aandacht te krijgen. En dat is het feit dat zijn moeder het voor hem heel moeilijk maakt om samen met vrienden en vriendinnen op te trekken, zich van haar los te maken en zijn eigen weg te zoeken in het leven.

Symbiotisch
Elke ontwikkelingspsycholoog kan uitleggen dat het juist in deze leeftijdsfase heel belangrijk is dat ouders hun kinderen de ruimte geven om te onderzoeken wie ze willen worden en waarom. De adolescentie is de periode waarin kinderen fouten mogen maken, grenzen verleggen, experimenteren en uitproberen. Dat hoort bij volwassen worden, en dat doen ze vooral in hun eigen leeftijdsgroep. Ouders geven daarvoor de bagage mee en fungeren als een veilig vangnet. Maar deze moeder houdt hardnekkig de symbiotische moeder-kind-relatie in stand die thuishoort in de babytijd.

Pleeggezin
Is het daarom maar beter dat Tom uit huis wordt geplaatst? Ik denk het niet. Dan is hij weg bij zijn moeder, maar wie wordt daar beter van? Tom niet. Want waar komt hij terecht?

In een instelling, of een pleeggezin? Wil hij dat wel? Kan hij daar aarden, of loopt hij er gewoon weg? Zal hij zijn moeder niet vreselijk missen? Zullen zijn pleegouders in staat zijn een goede relatie met zijn moeder te onderhouden, of wordt dat een doodvermoeiende en frustrerende onderneming die op de klippen loopt? En wat dan? Een nieuw pleeggezin, en nog een? Totdat Tom 18 jaar is, de jeugdhulpverlening 'toedeloe' zegt, en hij het zelf mag uitzoeken?

Bultrug
Als kinderen door hun ouders worden misbruikt of verwaarloosd, is de reactie vaak: weghalen! Maar dat 'weghalen' geeft vooral de degenen die ervoor pleiten een goed gevoel. Vergelijk het met de mensen die graag hadden gezien dat bultrug Johannes weer naar volle zee was geholpen - om daar alsnog naar de bodem te zinken en te sterven. Maar ja, dat zien ze niet. In plaats daarvan hebben ze de illusie dat Johannes is gered, en dat geeft een fijn gevoel.

Een kind is natuurlijk geen bultrug. Maar in de grond is het mechanisme hetzelfde. In het geval van Tom pleiten allerlei mensen ervoor dat hij uit de klauwen van zijn fundamentalistische eetgestoorde moeder wordt gered - maar ze vragen zich niet af hoe het traject er verder voor hem uitziet.

Wereldschool
Tom hoort thuis. En Tom hoort onderwijs te hebben, want ook die leerachterstand gaat hem opbreken. Zijn moeder lijkt me intelligent genoeg om dat te begrijpen.

Om te beginnen moet daarom worden geregeld dat Tom, wiens vader in Engeland woont, via de Wereldschool onderwijs kan volgen. Nee, dat is niet het belonen van weerspannig gedrag van zijn moeder. Dat is een jongen geven waar hij volgens het Kinderrechtenverdrag recht op heeft, maar dat hij nu niet kan krijgen.

Oma
Op de tweede plaats moet de omgeving rondom Toms moeder betrokken worden bij een mogelijke oplossing van dit probleem. Zijn oma komt in de documentaire 'Rauwer' over als een nuchtere vrouw die niet bang is om met haar dochter van mening te verschillen, en tegelijk ook loyaal aan haar is. Ook Toms vader weigert zijn ex-vrouw in een kwaad daglicht te stellen. Toms broer legt goed uit waarom hij bij zijn moeder is weggegaan, maar waarom zijn broertje best kan blijven: omdat ze allebei heel anders in elkaar zitten. Neem de omgeving serieus die Toms moeder serieus neemt. En die ook het beste voor Tom wil.

Kinderombudsman
Wat Francis Kenter zelf betreft: zij is ervan overtuigd dat ze, door de groeihormonenmaffia en het ziekmakend voedsel verstrekkende onderwijssysteem te trotseren, het beste doet voor haar kind. En dat is wat ze wil.

Het gesprek met haar moet daarom niet over eten gaan, maar over Tom. En dat gesprek kan maar beter niet gevoerd worden door de kinderbescherming of de jeugdzorg - 'vreselijke instanties', zegt Kenter vanochtend in de Volkskrant - maar door de Kinderombudsman.
Waarom zo ingewikkeld doen? Omdat Tom het verdient.

Malou van Hintum is columnist voor Volkskrant.nl
Volg haar op twitter: @malouvh

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden