Interview FNV-voorzitter Han Busker

FNV-voorzitter Han Busker: ‘Natuurlijk zitten er voorbehouden in, maar de richting is heel duidelijk’

Ruim driekwart van de FNV-leden ging akkoord met de pensioendeal. Een klinkende overwinning voor FNV-voorzitter Han Busker en zijn pensioenonderhandelaar Tuur Elzinga. Waarom is dit volgens hen een goede deal?  En welke taak ligt er in het verschiet? De pensioenafspraken kennen veel open eindjes. ‘We gaan heel nauw letten op de uitwerking.’

Applaus van FNV-personeel voor Han Busker na de positieve uitslag van het referendum over de pensioenen. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Gefeliciteerd. Had u zo’n overweldigende steun verwacht?

Busker: ‘Je hoopt erop, maar het is spannend geweest de afgelopen dagen.’

Elzinga: ‘Tijdens discussiebijeenkomsten merkten we al dat veel mensen positief waren. De AOW-leeftijd gaat minder snel omhoog, we kunnen regelingen maken voor eerder stoppen, we brengen indexatie van pensioenen dichterbij. Maar er zijn ook veel FNV’ers die voorop hebben gelopen in de strijd die het gevoel hebben dat er meer in zat. Zij zijn teleurgesteld.’

Busker: ‘Dat zie je ook terug in het resultaat, 23 procent stemde tegen. Dat hebben we te respecteren. Ik zeg tegen hen: zonder jullie geweldige acties hadden we dit resultaat nooit kunnen binnenslepen. Sommige mensen hoopten op meer. Wij moesten concluderen: we komen niet verder dan wat er nu ligt. Dat hebben we voorgelegd aan de leden.’

In 2011 lag er ook een, op punten vergelijkbaar, pensioenakkoord. Toen kwam de achterban in opstand en sneuvelde uw voorganger, Agnes Jongerius.

Busker: ‘Laten we niet terugkijken naar tien jaar geleden, maar de blik op vandaag en de toekomst richten.’

Waarom kon het toen niet en nu wel?

Busker: ‘Toen zag de wereld er anders uit.’

Elzinga: ‘Toen ging het van een vaste 65 naar een stijgende AOW-leeftijd. Nu gaat het van een steile stijging naar een veel minder snelle stijging. Dat geeft een ander oordeel. En het denken over pensioenen is veranderd. We hebben sindsdien gezien dat een nominale garantie op de pensioenen in de praktijk nog steeds betekent dat je een flinke korting voor je broek kan krijgen. En dat je pensioen zomaar tien jaar kan stilstaan.’

De rem op de AOW-leeftijd heeft u binnen, maar de afspraken over het aanvullende pensioen zijn slechts inspanningsverplichtingen. Uw strijd met kabinet en werkgevers begint nu pas.

Elzinga: ‘Er is een heel duidelijke richting afgesproken. En bij elke grote stap die we zetten moeten alle partijen instemming geven. Wij dus ook.’

Busker: ‘Wij hebben in dit akkoord de doelen benoemd die we willen halen. Daar staan we voor. Daar wijken we niet van af.’ Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

U zegt een duidelijke richting. Ik zie vooral voorbehouden. Kans op indexatie, waarschijnlijk geen kortingen.

Elzinga: ‘Er zitten natuurlijk voorbehouden bij. We gaan met het nieuwe pensioencontract veel sneller indexeren, maar je weet nooit wat de economie morgen doet, wanneer een volgende crisis uitbreekt. Je kan geen harde garanties geven. Dat hebben we in het verleden wel gedaan, maar die konden we niet nakomen. Het is beter dat je meer waarmaakt dan je beloofd hebt, dan dat je te veel belooft en het niet kunt waarmaken. Want dat ondermijnt het vertrouwen in het stelsel.’

We weten wel wat de economie morgen doet: de rente blijft voorlopig laag. Daarom moet de rekenrente verder omlaag. De toekomst ziet er niet positief uit voor de pensioenen.

Busker: ‘Wij hebben in dit akkoord de doelen benoemd die we willen halen. Daar staan we voor. Daar wijken we niet van af.’

Wanneer is de FNV tevreden?

Elzinga: ‘Hoe eerder we de wijzigingen in het pensioenstelsel op een goede manier kunnen implementeren, hoe eerder mensen zicht hebben op indexatie.

Wanneer?

Elzinga: ‘We willen in elk geval dat de AOW-wetgeving voor 1 juli door de Kamer is zodat we de AOW-leeftijd volgend jaar kunnen bevriezen. Wat ook haast heeft, is een aanpassing van de wet om per 1 januari dreigende kortingen van de baan te krijgen. De rest zal langer nodig hebben. Ik hoop dat we dat een jaar later kunnen implementeren.’

Busker: ‘Daarom moeten we de uitwerking van dit akkoord nu ter hand nemen. De stuurgroep moet er echt mee aan de slag.’

Juist, er komt een stuurgroep van vertegenwoordigers van kabinet, werkgevers en bonden. Wie neemt daarin plaats?

Elzinga: ‘Dat weet ik nog niet. Ik weet niet of ik daar zelf in ga zitten. Maar zo niet, dan zit ik er in elk geval bovenop.’

Busker: ‘Laten we niet terugkijken naar tien jaar geleden, maar de blik op vandaag en de toekomst richten.’ Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

De doorsneepremie wordt afgeschaft. Er is veel geld nodig om veertigers, die het meest worden geraakt door deze wijziging, te compenseren.

Elzinga: ‘We hebben daar heel harde afspraken over gemaakt.’

Hoe hard?

Elzinga: ‘Keihard.’

Wat betekent dat?

Elzinga: ‘Dat iedereen gecompenseerd gaat worden. Punt.’

Wie gaat dat betalen?

Elzinga: ‘In het nieuwe contract kun je op de lange termijn de premie verlagen om hetzelfde pensioenresultaat te behalen. Door die premie voorlopig niet te verlagen is er in principe genoeg geld om te compenseren. Of dat ook in alle fondsen lukt, zal de komende tijd in de uitwerking moeten blijken. Daar gaan we heel nauw op letten.’

Het geld komt dus van de werkenden, de jongeren?

Elzinga: ‘Pensioen is een arbeidsvoorwaarde, het geld komt altijd van de werkenden. Met het nieuwe contract kunnen we uiteindelijk zorgen voor een net zo goed resultaat tegen minder premie. Maar in de tussentijd hebben we dat geld nog even nodig. Het kost dus niks extra.’

Werkende zestigers en gepensioneerden profiteren. Zij kunnen eerder met pensioen, hun pensioenen worden waarschijnlijk niet gekort en mogelijk geïndexeerd. Veertigers worden gecompenseerd door de premies hoog te houden. Zit er nog iets voor de jongere generatie in?

Elzinga. ‘Ja, want op termijn kunnen de premies naar beneden. En de jongeren profiteren het meest van de nieuwe koppeling van de AOW-leeftijd aan de levensverwachting. Iemand van vijftig kan één jaar eerder met pensioen, maar iemand van dertig mag twee jaar eerder stoppen ten opzichte van het huidige beleid. En iemand die nu tien is zelfs drie jaar. Hoe jonger je bent, hoe meer je profiteert.’

Busker: ‘Zo is het.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden