FNV: crisis voor werkgever excuus

Het cao-overleg verloopt stroef, merkt de vakbeweging. Logisch, zeggen de werkgevers, er is door de crisis niets te halen. Maar zijn er toch niet ook kleine succesjes te melden?

UTRECHT - Werkgevers gebruiken nu vaak de economische crisis als excuus om geen enkele loonruimte te bieden. Het zou echter heel goed zijn als bedrijven en sectoren waar het relatief goed gaat, hogere lonen zouden afspreken. Dat zei FNV-coördinator arbeidsvoorwaarden Mariëtte Patijn maandag in Utrecht, waar ze de tussenstand opmaakte van het lopende cao-seizoen.


Verhogen van de lonen komt immers uiteindelijk de werkgelegenheid ten goede, stelt Patijn. 'Loonontwikkeling geeft zekerheid en vertrouwen waardoor mensen weer gaan uitgeven en dat zorgt weer voor werk. Dan durven mensen weer iets te kopen en een terrasje te pakken. Goed voor de horeca, die het nu hard te verduren heeft.'


De cao-onderhandelingen verlopen, net als vorig jaar, stroef, stelt de FNV. Van de vierhonderd cao's die voor het einde van dit jaar moeten worden gesloten, zijn er pas 88 vernieuwd. De gemiddelde loonstijging van deze nieuwe cao's bedraagt op jaarbasis 1,62 procent. Dat is een verantwoorde loonontwikkeling, vindt de FNV, die dit jaar had ingezet op een loonstijging van 2,5 procent. Tussen de sectoren zijn de verschillen groot. In de industrie is gemiddeld een loonsverhoging van 1,9 procent afgesproken, tegen 1,3 procent in de openbare marktsector, en 1,21 procent in de dienstensector. De inflatie lag vorige maand op 2,8 procent.


In sommige sectoren lukt het door de crisis niet om meer binnen te halen, erkent de grootste vakcentrale (1,1 miljoen leden). 'Als bedrijven er slecht voor staan zijn we bereid na te denken over alternatieven. We leveren zo maatwerk per onderneming of per sector, maar daar moet dan wel iets tegenover staan, zoals behoud van de werkgelegenheid en het verbeteren van de kwaliteit van de contracten. Daarvoor zijn mensen bereid hun lonen te matigen.' Met het terugdringen van onzeker werk zijn volgens Patijn 'mooie successen' geboekt. Bijvoorbeeld bij supermarkten Albert Heijn en Jumbo hebben meer flexkrachten een vast contract gekregen. 'Al moesten de Polen bij Albert Heijn er wel zelf achteraan. Afspraken maken is één, zorgen voor de naleving wordt ons tweede speerpunt.'


Bij de overheid is het onderwijs erin geslaagd als eerste een cao te sluiten waarmee de door ambtenaren zo gehate nullijn van tafel is. Maar ondanks de afspraken die daarover zijn gemaakt in het sociaal akkoord, zien de bonden daar nog weinig vooruitgang. 'Op papier is de nullijn van tafel', zegt Ruud Kuin van de Abvakabo (ambtenaren, zorg en welzijn). 'Maar verder is daar nog weinig van te merken omdat de overheid geen geld voor een loonsverhoging heeft gereserveerd.'


In de metaalsector verlopen de cao-gesprekken uiterst moeizaam, zegt onderhandelaar Jos Brocken. Hij vindt dat de werkgevers zich hier uitermate ouderwets opstellen. Zijn achterban wil meer zeggenschap over de arbeidstijden. 'Zodat ouderen gezond hun pensioen kunnen halen met bijvoorbeeld een vierdaagse werkweek. Maar daarmee wordt de sector ook aantrekkelijk voor jongeren die werk en gezin willen combineren. De werkgevers leunen echter achterover en doen niets.'


De werkgevers erkennen dat de besprekingen aan de onderhandelingstafels stroef verlopen. Logisch, vindt Hans van der Steen, directeur van werkgeversvereniging AWVN, die donderdag zijn tussenbalans bekendmaakt. 'In veel sectoren valt er door de economische crisis niet veel te halen. En werkgevers en vakbeweging hebben wel een sociaal akkoord gesloten, maar er is nog veel onduidelijk omdat bijvoorbeeld de afspraken over flexibele contracten nog nader moeten worden uitgewerkt. De onderhandelingen nu zijn bovendien geen een-tweetjes. Er liggen grote problemen, bijvoorbeeld als het om de pensioenen gaat.'


Terug op het spoor


Voormalig NS-medewerkers die gepensioneerd zijn en een 'AOW-gat' hebben, kunnen weer bij hun oude werkgever aan het werk. Ze worden gemiddeld drie keer per maand opgeroepen en verdienen daarmee 500 euro per maand. Dat is afgesproken in de nieuwe cao. De regeling geldt voor ongeveer 1.100 mensen. Door de verhoging van de pensioenleeftijd zitten enkele tienduizenden vutters met een AOW-gat dat kan oplopen tot 20 duizend euro. Het gaat om oud-werknemers van brandweer, ambulancediensten, politie, buschauffeurs, stratenmakers en militair personeel. De AOW-leeftijd is dit jaar verhoogd naar 65 jaar en 1 maand. In 2019 wordt de pensioenleeftijd opgetrokken tot 66 jaar, in 2023 tot 67 jaar. Wie al gestopt is met werken kan deze verhoging niet meer opvangen. De FNV stapte naar de rechter om de overheid te dwingen het AOW-gat te repareren. FNV Spoor lost dit nu als eerste op via de cao.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden