Nieuws Looneisen

FNV belooft werknemers inhaalslag en komt met ‘hoogste looneis in zeker dertig jaar’

Vakbond FNV zet in op 5 procent extra loon in de collectieve arbeidsovereenkomsten (cao’s) van 2019. Werkgevers reageren laconiek: een landelijke eis speelt volgens hen geen rol aan de onderhandelingstafels.

Stakende werknemers van onder meer DAF, VDL, ASML en andere metaalverwerkende bedrijven tijdens een FNV-actie in Eindhoven. Beeld ANP

Jaarlijks beslist de vakbond de dag voor Prinsjesdag over de looneis voor het volgende jaar. Het FNV-ledenparlement kwam maandagmiddag tot een aanzienlijk hogere eis dan de 3,5 procent van dit jaar. 5 procent is ‘domweg gerechtvaardigd’, zegt coördinator arbeidsvoorwaarden Zakaria Boufangacha. De bond meent dat het tijd is voor flink achterstallig onderhoud van de eerste arbeidsvoorwaarde. Vandaar de stevige looneis, volgens Boufangacha de hoogste in minstens dertig jaar. 

Werkenden moeten volgend jaar gaan ‘meeprofiteren’ van de economische groei, vindt de FNV, met ruim een miljoen leden de grootste bond van Nederland. De vakbond zit ogenschijnlijk in een goede onderhandelingspositie. De economie draait op volle toeren en de vraag naar personeel was in ruim een decennium niet zo hoog. Bedrijven hebben meer dan 250 duizend vacatures openstaan, berichtte het Centraal Bureau voor de Statistiek vorige maand.

Dit weekeinde markeerde het tienjarig jubileum van de val van de Amerikaanse zakenbank Lehman Brothers. Sindsdien is de economie uit een diep dal gekrabbeld. De economische groei is terug op het niveau van voor de crisis – dit jaar 2,8 procent, voorspelt het Centraal Planbureau. Mogelijk bevindt Nederland zich zelfs op de piek van de conjunctuur, het CPB verwacht volgend jaar een iets kleinere groei.

Economische hoogtijdagen dus. Toch hebben werknemers nog een inhaalslag te maken. De economie groeit harder dan de omvang van hun portemonnee. Van de dit jaar geëiste 3,5 procent heeft de FNV in cao’s tot nog toe 2,4 procent gerealiseerd. Oftewel: de factor kapitaal – bedrijven, aandeelhouders – incasseert een groter deel van de koek dan de factor arbeid. Boufangacha formuleert de opgave voor volgend jaar: ‘Hoe zorgen we ervoor dat de winsten die fors toenemen echt terechtkomen bij werkenden?’

Strijd tegen flex

Naast meer loon, zet de bond in op meer vaste banen en ‘kwaliteit van werk’. FNV-voorman Han Busker verklaarde eind augustus in de Volkskrant de oorlog aan ‘flex’, de opmars van tijdelijke contracten, uitzend- en zzp-constructies en payroll-werknemers. ‘Met alleen meer loon vragen los je de problemen niet op’, stelde hij. ‘We moeten een tandje dieper. Flex is doorgeslagen. Werknemers staan tegenover elkaar. Wie op een flexcontract zit, durft z’n mond niet open te trekken, bang dat-ie morgen niet meer hoeft te komen.’

De FNV wil dat er in de komende vier jaar een miljoen vaste banen bijkomen, zegt Boufangacha. De vakbondsstrijd moet zowel aan de onderhandelingstafel met de werkgever worden gevoerd als in politiek Den Haag. ‘We moeten op beide plekken echt de druk opvoeren om de positie van werkenden te verbeteren.’ Niet alleen werkenden zijn daarbij gebaat, maar ook de bond zelf. De organisatiegraad is het laagst onder parttimers en mensen op flexibele contracten.

Werkgeversvereniging AWVN is niet onder de indruk van de hoge looneis. Waar vakbonden cao-onderhandelingen voeren met bedrijven, ondersteunt de AWVN de ondernemers tijdens die gesprekken. Een centrale eis is ‘bij voorbaat achterhaald’, stelt de werkgeversclub. ‘De tijd dat een centrale looneis ook maar enige betekenis had aan de onderhandelingstafels, ligt ver achter ons.’ Onderhandelaars laten zich leiden door de situatie in een bedrijf, niet door een landelijke vakbondseis, menen de werkgevers.

Nederland telt zo’n 850 collectieve arbeidsovereenkomsten tussen werkgevers en werknemers. Circa 190 verlopen dit jaar nog. Volgens cijfers van het ministerie van Sociale Zaken werkten vorig jaar zo’n 5,6 miljoen mensen met een cao.  

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.