Fnuikende herhalingen

Een vrouw meldt zich aan voor therapie omdat het haar maar niet lukt haar leven behoorlijk op de rails te krijgen....

Haar therapeute, M. van der Burg-Van Walsum, beschrijft het verloop van de therapie in de artikelenbundel De ezel en de steen. Verschillende psychoanalytici zoeken daarin een antwoord op vragen als: wat drijft mensen ertoe gedragingen te herhalen waarvan ze zelf weten dat ze er alleen maar schade van ondervinden? En: waarom belanden vrouwen die in hun jeugd zijn mishandeld zo vaak in huwelijken waarin ze opnieuw mishandeld worden? Waarom herhalen problemen zich soms van generatie op generatie?

Dat het juist psychoanalytici zijn die zich met dergelijke vragen bezighouden is niet zo vreemd. In de psychoanalyse wordt ervan uitgegaan dat de patiënt vroegkinderlijke belevingen in zijn of haar relatie met anderen, en dus ook in de relatie met de therapeut, herhaalt. De bovengenoemde vrouw van de kansloze relaties was zeven jaar toen haar ouders scheidden en haar vader voorgoed vertrok. De overtuiging dat haar vader gebleven zou zijn als zij maar belangrijk genoeg voor hem was geweest, heeft al vroeg postgevat, en keer op keer manoeuvreert ze zichzelf in situaties die de geldigheid van deze overtuiging onderstrepen: zie je wel, ze is onbelangrijk en iedereen laat haar uiteindelijk in de steek.

Inzicht in wat er precies door de patiënt herhaald wordt, geeft nog geen antwoord op de vraag waarom dat gedrag wordt herhaald. Heeft het te maken met de onbevattelijkheid van de oorspronkelijke traumatische gebeurtenis? Met patronen in de hersenen die, eenmaal ingevuld, moeilijk meer te wijzigen zijn?

De antwoorden in De ezel en de steen blijven binnen de grenzen van wat wetenschappelijk te onderbouwen valt en zijn daardoor - onvermijdelijk - vaag. Wat wel vermeden had kunnen worden is dat er zo weinig lijn in het boek zit. De artikelen zijn nauwelijks op elkaar afgestemd, er wordt veel geherformuleerd en - in misplaatste harmonie met het onderwerp - veel herhaald.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden