Interview Metaalstaking

FME-voorzitter Dezentjé Hamming: ‘De stakingen hebben grote metaalbedrijven midscheeps geraakt’

De metaalbedrijven en de vakbonden bereikten vrijdag na acht stroeve maanden een cao-akkoord. Duizenden metaalwerkers staakten dit najaar bij bedrijven als ASML, Fokker, VDL en Scania. Meermaals was de impasse tussen branchevereniging FME en de vakbonden compleet. Ineke Dezentjé Hamming, voorzitter van de FME, werd het gezicht van de werkgevers. ‘We moeten vanuit een diep dal opkrabbelen.’

Een bord van FME onderhandelaar Ab van der Touw wordt weggedragen. Werknemers van metaalbedrijven rond Rotterdam schrijven zich bij de poorten van VDL RPI in als staker. Beeld ANP

In december kondigde u nog aan dat de gesprekken met vakbonden FNV, CNV, De Unie en VHP2, alweer, waren mislukt. Vorige week werd er nog gestaakt. Hoe kwam plots de doorbraak tot stand?

‘Het was minder plotseling dan het van buitenaf lijkt. Achter de schermen is in januari veel gesproken en heb ik alles geprobeerd om de boel in beweging te krijgen. Het zat een aantal keer muurvast. Dan is het een kwestie van doorgaan. Uiteindelijk heb ik daar ook anderen bij betrokken om de boel een zet te kunnen geven.

‘Grote metaalbedrijven die internationaal opereren en concurreren dreigden reputatieschade op te lopen in het buitenland. DAF lijkt oerhollands, maar heeft Amerikaanse aandeelhouders, Scania is Zweeds. Kijk naar VDL Nedcar met BMW als klant. De bv Nederland stond op het spel. Daarom heb ik een beroep gedaan op werkgeversvereniging VNO-NCW. Ik heb Harry van der Kraats (directeur sociale zaken van VNO-NCW, red.) erbij gehaald. Die heeft een goede bemiddelende rol gespeeld.’

U had een zwaardere delegatie nodig dan uw eigen onderhandelingsteam?

‘Ik heb alle wegen bewandeld die mij openstonden. We hebben met een aantal partijen dit vlot getrokken. Nu moeten we samen met de bonden vooruit kijken. Want we zijn allemaal tot op het bot getergd.’

Op welke punten bent u elkaar uiteindelijk genaderd?

‘Het was een continu proces van hier iets erbij en daar iets eraf. Ja, we zijn opgeschoven met loon. Ons een-na-laatste bod was 8 procent over dertig maanden. Dat is 8,14 geworden. Niet alleen als handreiking naar de bonden, maar ook als investering in de sector. De metaalsector heeft altijd een evenwichtige loonstijging gehad, ook in de crisisjaren.’

Kunnen de bedrijven het opbrengen? De hoogconjunctuur lijkt over zijn hoogtepunt heen.

‘Inderdaad, in de verte zien we donkere wolkjes opdoemen. In sommige sectoren gaat het heel goed, bij andere bedrijven minder. In de offshore bijvoorbeeld, de automotive, daar is het lastig. Het is een heel diverse sector, dat maakte het proces extra ingewikkeld.’

Onze acties hebben zin gehad, zeggen de bonden. Staken loont.

‘Nee, praten loont. Bij een relatief kleine groep bedrijven is gestaakt, bij ongeveer 25 van de duizend.’

Stuk voor stuk grote bedrijven die hebben geleden onder de acties.

‘Dat klopt, die zijn midscheeps geraakt. De schade is groot, vele miljoenen. Toch was er niet één bedrijf dat tegen mij zei: doe maar wat meer loon, om ervan af te zijn. We zijn een eenheid gebleven.’

Toch deed u er telkens een schepje loon bovenop.

‘Natuurlijk. Je wilt toch iets doen om eruit te komen.’

Is er niet te veel weggegeven?

‘Wij staan 100 procent achter dit akkoord. Met een mooi loonbod, maar ook met 12 miljoen euro om mensen te scholen en op te leiden, met een generatiepact zodat oudere werknemers met behoud van pensioen minder kunnen werken. En we nemen drieduizend flexkrachten in vaste dienst.’

Een heikel punt was de zeggenschap over overwerken in drukke tijden. Hebben de bonden dit gekregen?

‘Nee, dat is binnen de bedrijven hartstikke goed geregeld. Je moet geen incidenten op voorhand gaan vastleggen in arbeidsvoorwaarden.’

Deze cao geldt voor duizend zeer verschillende bedrijven met samen 150 duizend werknemers. Moet je zo’n sector niet opknippen?

‘Samen met de bonden moeten we ervoor zorgen dat deze bedrijfstak-cao aantrekkelijk genoeg is om erin te blijven. De afgelopen maanden zijn van beide kanten slecht bevallen, heb ik gemerkt. We moeten vanuit een diep dal opkrabbelen. Ik ben heel gemotiveerd om dat met elkaar te doen.’

Had u zaken anders moeten aanpakken?

‘Misschien zijn we te rauw begonnen. Vanaf de eerste dag hadden we twee wensenlijstje die niet matchten. Als we eerder met de bonden de bedrijven in waren gegaan en bij de medewerkers de wensen hadden opgehaald, was het wellicht anders gelopen. Dan heb je niet al op dag één een conflict en op dag twee een staking.’

Er klonk kritiek op uw onderhandelingsteam, dat zou te onervaren zijn.

‘Dat geldt dan aan beide kanten, want mevrouw Bolster (FNV-onderhandelaar Petra Bolster, red.) deed haar eerste bedrijfstak-cao. Maar onze eerste onderhandelaar Ab van der Touw was vicevoorzitter van VNO, ceo van Siemens, vicevoorzitter van de FME. Wij waren goed in stelling.’

Had u van tevoren kunnen bevroeden dat de spanningen zo zouden oplopen?

‘Het was wel bijzonder taai. Ik heb een verharding ervaren ten opzichte van de vorige onderhandeling. Staken is een recht, maar een compromis sluiten is een plicht. Op een gegeven moment moet je tot zaken komen, dat heeft lang geduurd.’

Aanvulling: reactie van FNV-onderhandelaar Petra Bolster

‘Mevrouw Dezentjé Hamming zegt dat ze tot op het bot getergd is. De bonden hebben heel normale eisen gesteld, hebben altijd naar oplossingen gezocht. Dit akkoord had al maanden geleden kunnen worden gesloten. De FME kwam juist halverwege met nieuwe eisen. It takes two to tango.

‘Ze stelt dat bij 25 bedrijven is gestaakt. Dat waren er ietsje meer, namelijk meer dan 300. Ja, het is zo dat de langere stakingen vooral plaatsvonden bij de grotere bedrijven.

‘De acties hebben succes gehad. Er ligt nu een mooi akkoord met een loonsverhoging die hoger is dan wat FME eerder bereid was te geven. In de jeugdschalen krijgen mensen zelfs 6,3 procent erbij per jaar, dankzij twee verhogingen met bruto bedragen.

‘De voorzitter van FME zegt dat ik onervaren ben. Ja, dit is de eerste keer dat ik de onderhandelingen heb geleid, maar ik zit al 19 jaar in de metaalsector, ben altijd betrokken geweest bij cao-onderhandelingen. En ik had een onderhandelaar naast me die al vele onderhandelingen heeft gedaan.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.