Fluistersensatie

Brain orgasm noemen adepten het. Jonge vrouwen die bijna onhoorbaar fluisteren en zachte geluidjes maken. Ze geven tintelingen van kruin tot vingertoppen. ASMR is een nieuwe hit op YouTube.

'Het voelt elke keer weer anders', zegt Maria, die op YouTube onder de naam GentleWhispering filmpjes plaatst. Ze beschrijft wat die filmpjes teweegbrengen bij - sommige - kijkers. 'Een warme, snelle golf van tintelingen die begint in de bovenkant van je hoofd en daarna via je nek naar je rug en armen gaat, dat is de heftigste vorm. Je voelt je bijna verlamd wanneer de tintelingen als kippenvel door je lichaam stromen.'


Die sensatie wordt in de YouTube-gemeenschap Autonomous Meredian Sensory Response (ASMR) genoemd. Als je er niet gevoelig voor bent, snap je niks van de duizenden filmpjes waarin voornamelijk jonge vrouwen heel zacht tegen de camera fluisteren en met hun nagels op tafels trommelen, op zachte toon een rollenspel met de camera spelen of geluiden produceren door kleine voorwerpen tegen elkaar aan te tikken. Mensen die wel vatbaar zijn voor het ASMR-effect, kijken de filmpjes om in een ontspannen trance te raken.


ASMR-video's wonnen de afgelopen maanden sterk aan populariteit op YouTube. Zo zijn de video's van Maria meer dan 16 miljoen keer bekeken. Het ontspannen gevoel dat haar filmpjes kan veroorzaken, wordt ook wel een brain orgasm genoemd door overtuigde fans. En zoveel is daar niet voor nodig. Het filmpje waarin Maria bijna 20 minuten lang niets anders doet dan fluisterend handdoeken opvouwen, kon binnen een week al rekenen op 57 duizend kijkers.


Volgens Maria maakt het niet uit of mensen van buiten de ASMR-gemeenschap of de media hen belachelijk maken. 'Niemand geloofde me vroeger wanneer ik vertelde dat ik in een soort trance raak telkens als ik een kalmerende stem of een bepaald geluid hoor. Hooguit dachten ze dat ik een freak was. Op YouTube zijn er mensen die wel dezelfde gevoelens delen. Vroeger voelde ik me door die gevoelens een engerd. Dat veranderde toen ik ontdekte dat ik lang niet de enige ben die ASMR ervaart.'


Jolien Morren (20) is een van de weinige Nederlanders die ook ASMR-filmpjes maakt. Haar video's zijn al ruim 155 duizend keer bekeken en ze verdient er inmiddels zelfs geld mee via doorzichtige pop-upballonnetjes met advertenties in de filmpjes. Het gaat om slechts 1 euro per dag, dus haar reden om ASMR-filmpjes te maken is niet financieel van aard.


'Ik word iedere keer opnieuw zo blij van de reacties onder mijn filmpjes. Eén keer vertelde iemand dat ze tijdens een paniekaanval mijn filmpje had gekeken om rustig te worden.'


Dopamine

De gemeenschap lijkt voornamelijk Engelstalig, maar is volgens Morren wereldwijd. 'Veel mensen doen het voor het geluid van de stem. De taal maakt dan niet uit. Als het een vreemde taal is, kun je niet nadenken over wat er gezegd wordt. Je focust je dan op het geluid.'


Waarom voelt de een het wel en de ander niet? Dat is volgens Henkjan Honing, hoogleraar muziekcognitie aan de Universiteit van Amsterdam, moeilijk te onderzoeken. Wel is bekend dat mensen op een soortgelijke manier op muziek kunnen reageren. 'Mensen die kippenvel krijgen van muziek, maken het gelukshormoon dopamine aan. Dat gebeurt ook bij dingen met een evolutionaire noodzaak, zoals eten en seks.'


Over de evolutionaire oorzaak van het ontspannende gevoel dat ASMR-fans juist bij fluisteren ervaren, kan Honing alleen speculeren. En daarvoor moeten we wellicht terug naar de jeugd. 'Ouders spreken vaak automatisch op zachte toon een soort brabbeltaal tegen hun kinderen, in de wetenschap wordt dit motherese genoemd. Er zijn theorieën dat het een restant is van onze voorouders, overgebleven uit de tijd dat we nog geen taal hadden. Ik noem het ook wel brabbelmuziek. Het is ritmischer en melodieuzer dan spraak en baby's halen een geruststellende boodschap uit de klanken.'


Mensen die een brain orgasm van ASRM-video's krijgen, zijn dus misschien wel gewoon op zoek naar het veilige gevoel uit hun jeugd.


Lipdub

Bij een lipdub wordt een populair liedje door een groep mensen geplaybackt, wat in één take wordt opgenomen met maar één camera. De varianten op Carly Rae Jepsens Call Me Maybe zijn eindeloos, maar ook huwelijksaanzoeken met een lipdub zijn populair en blijken vaak onverwacht goed. Het zelfgemaakte is aandoenlijk: wanneer iemand achteruit loopt tijdens het liedje (en dat is altijd minstens één keer het geval), wordt er vaak nog even een snelle onzekere blik achteruit geworpen uit angst voor obstakels. Vaak is het een groep vrienden die met elkaar een filmpje in elkaar zet. Dat kan voor de lol zijn, maar ook om iemand een hart onder de riem te steken. De NCRV heeft er zelfs een tv-programma over gemaakt.


Bij de cinnamon challenge is het de bedoeling om binnen één minuut een volle eetlepel gemalen kaneel op te eten, zonder dat je daarbij iets mag drinken. De uitkomst is voorspelbaar: het lukt bijna niemand om het droge goedje door te slikken. Pogingen resulteren meestal in een hoop bruine kaneelwolken en hevig hoestende mensen. Toch is het moeilijk weg te kijken; het zou zomaar eens iemand kunnen lukken. Het spelletje doet al sinds 2001 de ronde op internet, maar pas sinds 2006 is het ook op YouTube een fenomeen.


Artsen waarschuwen voor het gevaar van het per ongeluk inhaleren van de stof. Als kaneel in de longen belandt, kan het de luchtwegen blokkeren.


Kaneelgekte

Vroeger werd bevestiging gezocht bij vrienden of familie, nu vormen socialenetwerksites een belangrijke bron. Een zoektocht met Am I ugly levert 147 duizend YouTubefilmpjes op, waarin jongeren de vraag stellen: ben ik lelijk of mooi? Talloze tienermeisjes en een enkele jongen laten het in de video's aan het gigantische, anonieme YouTubenetwerk over om zich te laten beoordelen. De commentaren onder de video's zijn vaak keihard. Het hoogtepunt van de hype was begin dit jaar, maar de drang naar publieke beoordeling van het uiterlijk is niet nieuw. Websites als hotornot.com, waar je foto's van vreemden een cijfer kunt geven, zijn al jaren populair. Gezichten kijken blijft fijn, je bent altijd benieuwd naar het volgende.


Am I ugly?


Epic! Awsome! Meer hypes op YouTube


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden