Flitsfietsen van huis naar het werk

Geen kruisingen. Geen verkeerslichten. Een mooie, lange strook asfalt. Op de brug, waar de wind het hardst waait, lange windschermen om de snelheid te kunnen handhaven. En voor wie lek rijdt is er de mobiele fietsenmaker. De weg van huis naar werk zal nooit meer hetzelfde zijn.


Nederland bouwt aan een netwerk van fietssnelwegen. De routes naar de grote steden moeten forensen een aanlokkelijk alternatief bieden voor het gebruik van de auto.


Tussen steden als Den Haag en Rotterdam, Haarlem en Amsterdam en Eindhoven en Helmond komen sterk verbeterde fietsroutes, zo maakte het ministerie van Infrastructuur vorige week bekend. De Rijksoverheid stelt 21 miljoen euro beschikbaar voor de aanleg van 16 fietssnelwegen. Provincies en gemeenten investeren nog eens 60 miljoen. Daarmee komt er 81 miljoen euro beschikbaar voor een nieuwe generatie fietspaden.


Van dat geld worden asfalt aangelegd, bewegwijzering en verlichting neergezet, fietsbruggen of tunnels gebouwd. Alles voor een snelle en ongehinderde doorgang van de fietsende forens. De routes zijn vooral bedoeld voor reizigers die maximaal 15 kilometer van hun werk wonen. Deze afstand is volgens het ministerie bijna gelijk aan de gemiddelde afstand in woon-werkverkeer. Met de fietspaden hoopt de overheid op minder auto's op de weg en minder files.


Bij de Fietsersbond, betrokken bij de uitvoering van het snelwegenproject ('Fietsvrij'), heerst optimisme over de effecten van de aanleg van de superfietspaden. 'Uit metingen is gebleken dat het fietsgebruik op sommige routes verdubbelt', zegt Fietsersbond-directeur Hugo van der Steenhoven. 'We verwachten het grootste effect en de meeste drukte op de routes Rotterdam-Den Haag en Zaandam-Amsterdam. Na aanpassingen op de trajecten Utrecht-Breukelen en Rotterdam-Delft is het fietsverkeer daar al sterk toegenomen.'


Niet alleen het gebruik nam toe, ook de fietssnelheid steeg. Van der Steenhoven: 'Bij de opening van de route naar Utrecht heb ik zelf langs het Amsterdam-Rijnkanaal gefietst. Op de elektrische fiets waren we tien minuten eerder op de plaats van bestemming dan de auto's die over de snelweg A2 reden.'


De Fietsersbond heeft meer ambities dan blijkt uit de ontwerpen voor de nieuwe routes. De directeur spreekt vooralsnog liever over snelle fietsroutes. ¿Het niveau van een fietssnelweg halen we nog niet overal. Het stuk dat wordt aangelegd tussen Arnhem en Nijmegen, met hele nieuwe stukken weg en een tunnel onder de autosnelweg A15 door, komt in de buurt. Ook het stuk tussen Rotterdam en Den Haag, de Hofpleinlijn, die nu wordt aangelegd heeft die potentie. Die komt te liggen tussen twee steden en gaat dwars door een gebied waar veel mensen gaan wonen. De fietsroute kan daar een revolutie ontketenen in fietsgebruik.'


De echte fietssnelweg heeft wat hem betreft extra voorzieningen, zoals een mobiele fietsenmaker die snel ingrijpt bij een lekke band of technische problemen. 'We zijn bezig met een project om het fietspad tussen Arnhem en Nijmegen te verbeteren. Bedrijven en studenten strijden om een miljoen euro voor het beste idee om de route aantrekkelijker te maken voor de fietser.'


Op een fietssnelweg gaat het niet alleen om de snelste route, denkt Van der Steenhoven. 'Mensen zijn bereid om langer te fietsen om een stuk snelweg te mijden. Voor een mooi landschap willen ze wel iets omfietsen. Wat ook telt is de aankomst op het werk. Daar is een goede fietsenstalling van belang, een oplaadpunt voor de batterij van een elektrische fiets en een douche om op te frissen.'


Wat zijn de belangrijkste overwegingen om de auto verruilen voor de fiets? Lilith van Assem, onderzoeker bij Artgeneering, een bureau voor onderzoek en ontwerp in stedenbouw en infrastructuur: 'Mensen zijn gevoelig voor de gezondheidseffecten van het fietsen. Het scheelt bovendien geld. Fietsen is goedkoper dan autorijden. Je kunt tijdwinst boeken door het omzeilen van de files. En het geeft een gevoel van vrijheid. Je deelt je eigen tijd weer in. Je hoeft niet meer te wachten op de trein of af te wachten wanneer de file weer in beweging komt.'


Met de superfietspaden is een nieuwe periode aangebroken in het denken over fietsen - en over bestrijding van files, denkt Richard ter Avest, consultant bij Goudappel Coffeng, adviesbureau voor verkeer en vervoer en specialist in fietssnelwegen. 'Bij de opkomst van de auto nam het fietsverkeer in alle landen af. Op veel plaatsen is de fiets helemaal uit beeld verdwenen. In Nederland is meteen begonnen met de aanleg van veilige fietspaden. Daardoor is de fiets hier nog wel belangrijk. En kunnen we nu een nieuwe slag maken.'


Producenten van ligfietsen en elektrische fietsen, de grootste vernieuwers van de fietsenwereld, zien een belangrijke plaats voor hun producten op de superbaan. Tegelijkertijd lopen de makers van klassieke racefietsen en sportieve hybride fietsen zich warm voor een nieuwe groep middellange-afstandfietsers.


De bouwers van de fietssnelwegen zouden zich bewust moeten zijn van die toenemende veelvormigheid van het mensaangedreven voertuig. Onderzoekster Lilith van Assem: 'Op een Whike zeilfiets, een soort surfboard, haal je 60 kilometer per uur. Een ligfiets gaat weer harder dan een racefiets. En op een stadsfiets ben je blij met 20 kilometer per uur. Die verschillen zullen oplopen. Je zult daar als wegenbouwer rekening mee moeten houden, bijvoorbeeld door het fietspad extra breed te maken, zodat inhalen geen probleem is.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden