Flirtende D66 en SP zien zichzelf wel samen regeren in nieuwe coalitie

D66 en SP die volgend jaar samen deelnemen aan een regeringscoalitie: Alexander Pechtold en Emile Roemer achten het goed mogelijk. De twee partijen flirten openlijk met elkaar. Positieve lokale ervaringen bieden perspectief voor samenwerking op het Binnenhof.

Emile Roemer en Alexander Pechtold. Beeld anp

Opgetogen deden SP-leider Emile Roemer en D66-leider Alexander Pechtold woensdag verslag tegenover radiostation BNR van een verkennend etentje dat zij voor de zomer hadden. De vraag die toen ter tafel kwam: kunnen wij lokaal samen goed overweg? Het volmondige antwoord van beiden was ja. Roemer zei 'buitengewoon tevreden te zijn', Pechtold prees de 'ruim twee jaar aan goede ervaringen'. Het is reden om samen vooruit te kijken naar de formatie van 2017.

De SP hoopt al tien jaar op een kans om te bewijzen dat ze landelijk regeringsverantwoordelijkheid kan dragen. In 2006 groeide de partij van Marijnissen naar 25 zetels, maar kwam in de coalitieonderhandelingen buitenspel te staan. In de campagne van 2012 leek voor Roemer zelfs het Torentje binnen handbereik, totdat de SP werd ingehaald door de PvdA.

Ook D66 hunkert na tien jaar oppositie naar deelname aan het volgende kabinet. Pechtold heeft er zelfs zijn politieke toekomst aan verbonden: mocht zijn partij niet gaan regeren dan bedankt hij voor nog eens vier jaar in de Kamer.

De partijen zien mogelijkheid samen de kansen te verzilveren. Een blik op de huidige samenstelling van de Eerste Kamer leert dat D66 (10 zetels) en SP (9) een factor zullen zijn in de formatie. Alleen VVD en CDA zijn daar groter, maar zij hebben minstens twee andere partijen nodig voor een meerderheid.

Lokale SP'ers en D66'ers bevestigen het optimistische beeld van hun partijleiders. Het mag dan een flirt in verkiezingstijd zijn, ze schrikken er niet van. D66'er Klaas Verschuure, fractievoorzitter in Utrecht, stond als formateur in 2014 aan de basis van een coalitie met VVD, GroenLinks en SP. Hij heeft er 'geen seconde spijt van' dat de SP, die getalsmatig niet nodig was voor een meerderheid, meebestuurt in zijn stad.

De SP was in de formatie al de 'Haarlemmer olie' die de onderhandeling tussen de uiteenlopende partijen vergemakkelijkte, zegt hij. 'Ze zijn betrouwbaar. Ze hebben geen dubbele agenda. Ze doen niet aan terugonderhandelen, op afspraken terugkomen. Andere partijen zijn daar wel goed in.'

Het besturen van een gemeente is praktischer, minder ideologisch geladen dan de besluitvorming op het Binnenhof, toch denkt Verschuure dat D66 en SP ook landelijk overweg moeten kunnen. 'Zorg en onderwijs, dat vinden wij ook belangrijke onderwerpen. Ideologisch heb je een ander vertrekpunt. Je legt accenten anders - hoe financier je het? - maar je kunt elkaar echt wel vinden.'

SP-wethouder Paulus Jansen is er door zijn Utrechtse ervaring 'ten principale' van overtuigd dat samenwerking in Den Haag ook mogelijk is. Bovendien noodzakelijk voor de SP: 'In de coalitie bereiken we meer.'

Emile Roemer en Alexander Pechtold in de Tweede Kamer. Beeld anp

Leidse model

In Leiden - waar SP en D66 al zes jaar coalitiepartners zijn - zijn fractieleiders Julian van der Kraats (SP) en Jeffrey van Haaster (D66) elkaar nog lang niet zat. In 2010 kwamen de partijen samen vanuit de oppositie in het college en introduceerden een 'nieuwe open bestuursstijl'. Ze kwamen een klein coalitieakkoord overeen met enkele kernpunten en spraken af 'de achterkamertjes' voortaan te mijden.

Van Haaster: 'Voorheen waren het dichtgetimmerde telefoonboeken met afspraken, dat werkte verstikkend.' Besluitvorming vindt nu weer plaats in de gemeenteraad, zeggen beide mannen. Van der Kraats: 'Het gaat fantastisch. We hakken veel knopen door. Onlangs stemde nog de hele raad in met een nieuwe ringweg voor 125 miljoen euro. Alleen de Partij voor de Dieren was tegen.'

De landelijke politiek zou een voorbeeld kunnen nemen aan het Leidse model, menen zij, incluis een samenwerking tussen SP en D66. Van der Kraats: 'Ik zie voor de SP in Den Haag kansen met iedereen, behalve met de PVV.'

De Amsterdamse SP-wethouder Arjan Vliegenthart schoof samen met D66-collega Kajsa Ollongren aan bij het etentje met Pechtold en Roemer. 'We werken met D66 bijvoorbeeld goed samen op het bestrijden van armoede en het realiseren van betaalbare woningen.' Hij onderbreekt het telefoongesprek. 'Ik loop net de kamer van wethouder Ollongren binnen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.