Column

Flexwet: gevalletje goede bedoelingen, averechts effect

De voorzitter van de vereniging voor het midden- en kleinbedrijf, Michaël van Straalen, bond afgelopen week in NRC Handelsblad de kat de bel aan: de wet die ervoor zou zorgen dat flexwerken een beetje vaster werd en vast werken juist losser, bereikt zijn doelen niet. Mensen ontslaan is lastiger en onvoorspelbaarder geworden, dus kiezen werkgevers nog massaler voor het aanbieden van flexcontracten. Goede bedoelingen, averechtse effecten.

De regels op de arbeidsmarkt moeten op maat worden gesneden.Beeld thinkstock

Nieuwe ronde dus, en nieuwe kansen. Laten we eerst analyseren, dan een oplossing bedenken. Zijn lage lonen en flexibele arbeid ideaal? Voor werknemers niet, dat is evident. Maar voor werkgevers toch wel? Niet per se. De ideale uitkomst voor werknemers én werkgevers is: een bestendige arbeidsrelatie met goede lonen én gezonde winstgevendheid. Wat voor soort bedrijven past hier vooral bij?

Neem onderneming A, zeg een online-spullenverkoper. De concurrentie op de markt is heftig, want de spullen in kwestie zijn bij alle aanbieders identiek. De goedkoopste zijn is daarom belangrijk. En: voldoen aan de standaarden. Dus: gebruiksvriendelijke website, binnen 24 uur gratis aan huis geleverd, gratis retourneren.

Bij onderneming A verwachten we veel flexwerk (want klanten bestellen bijvoorbeeld vooral tussen negen en elf 's avonds), dat weinig kennis vereist (verpak order in doos, bezorg doos op adres), tegen een lage beloning. Onderneming A heeft een flinterdunne winstmarge, of draait bewust verlies om marktaandeel te winnen.

Zet hiertegenover onderneming B, een bedrijf met een moeilijk product of een moeilijke dienst. Zeg: draagconstructies van gelamineerd hout. Hier is weliswaar concurrentie, want draagconstructies kunnen ook van staal of beton worden gemaakt, en er is allicht nog een andere aanbieder van gelamineerd hout, maar de intensiteit van de (prijs)concurrentie is lager. Kwaliteit is belangrijk, maatwerk, betrouwbaarheid, goede samenwerking.

Bij onderneming B verwachten we wel een flexibel randje, maar in de kern een vast personeelsbestand met vakkennis en een goede beloning. De aard van het product is ernaar. Nieuwe werknemers moeten worden ingewerkt omdat het werk specifieke kennis en vaardigheid vereist. Ook onderneming B kent uiteraard goede en slechte tijden, maar waar we dat bij onderneming A meten in dagen of maanden, gaat dat bij onderneming B om jaren. In de goede jaren krijgt de onderneming wat vet op de botten; in de slechte jaren is de onderneming slanker.

Waar onderneming A draait op flexibele arbeid (met een paar vaste mensen), draait onderneming B op vaste mensen (met wat flex voor piek en ziek). Waar onderneming A veel adrenaline produceert maar weinig toegevoegde waarde oplevert (de som van lonen en winst), produceert onderneming B met minder stress juist méér toegevoegde waarde.

Mijn idee zou zijn: laten we de ondernemingen B in Nederland koesteren. Laten we niet A maar B als uitgangspunt nemen bij het nadenken over regels op de arbeidsmarkt.

Voor ondernemingen B is een korte aanlooptijd naar een vast(er) contract geen probleem. Even goed kunnen kijken wat voor vlees je in de kuip hebt, dat is het belangrijkste. Als dat goed zit, kun je jaren met elkaar vooruit. Voor B's zit het probleem aan de andere kant van de arbeidsrelatie: de beëindiging. Dat de onderneming moet boeten als, om welke reden ook, ontslag in het belang is van het bedrijf.

B's zijn gebaat bij vijf- of zevenjaarscontracten die automatisch aflopen, en, als werkgever en werknemer dat beiden willen, kunnen worden verlengd. Ontslagvergoeding zou alleen aan de orde moeten zijn als zo'n contract niet wordt volgemaakt. Twee jaar voor afloop ontbinden? Dan twee jaar salaris minus WW als boete uitbetalen aan de werknemers.

Beter werk en beter loon krijg je bij betere bedrijven. De regels op de arbeidsmarkt moeten op hun maat worden gesneden.

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek. Reageren? frank@argumentenfabriek.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden