Flexibiliteit belangrijker dan geld

Artsen zonder Grenzen is uit de SHO, de Samenwerkende Hulporganisaties gestapt. De SHO is te log. Bij noodhulp is snelheid en flexibiliteit geboden, aldus AzG-baas Hofman....

Van onze verslaggeefster Deedee Derksen

Hoe vreemd het ook mag klinken voor een hulporganisatie: Artsen zonder Grenzen (AzG) kan het geld dat binnenkomt door acties van de Samenwerkende Hulporganisaties (SHO) vaak helemaal niet gebruiken.

Directeur Michiel Hofman zegt dit in zijn verklaring waarom de organisatie heeft besloten uit de SHO te stappen. ‘In 2005 konden we niet meedoen met de actie voor de slachtoffers van de tsunami en ook al niet met die voor de aardbeving in Pakistan. Toen hebben we onze conclusies getrokken.’

Voor AzG zijn bij een ramp de eerste dagen cruciaal. Dat is de periode dat AzG als noodhulporganisatie in actie wil zijn. ‘Wij krijgen dan ons geld van andere fondsen.’

Het wekte behoorlijke irritatie bij de andere acht organisaties, toen AzG in 2005 aan de vooravond van de tv-actie voor de tsunami, liet weten geen extra geld meer te kunnen gebruiken.

Sterker, de organisatie vroeg de eigen donoren of het geld voor andere rampen mocht worden aangewend.

De SHO reageerde verstoord. ‘AzG mag als noodhulporganisatie dan genoeg hebben, voor wederopbouw is nog steeds geld nodig’, zei de SHO. ‘Zo’n situatie wekt verwarring en dat is niet goed’, zegt ook Hofman. ‘Maar bij Pakistan ging het weer zo.’

Een ander probleem is dat AzG vaak werkt in bijna vergeten rampgebieden, waarvoor grote tv-acties niet geschikt zijn, beweert Hofman. Zoals in Zuid-Sudan. Dit rampgebied ontbeert alles wat een tv-actie nodig heeft om succesvol te zijn: veel camera’s ter plaatse en betrokkenheid van het publiek. ‘Na een jaar hebben mensen genoeg van een ramp. En dat is begrijpelijk’, aldus Hofman.

AzG is de enige organisatie waarbij deze kwesties spelen binnen de SHO, zegt voorzitter Bert Boer van Kerkinactie. Hij vindt het begrijpelijk, maar ook jammer dat AzG opstapt. ‘Ze hebben natuurlijk een goed profiel.’

Het Rode Kruis, de andere grote organisatie binnen de SHO, zegt het geld inderdaad altijd goed te kunnen gebruiken.

Voor AzG is meer financiële flexibiliteit geboden dan de SHO kan bieden, zegt Hofman. Dat kan met geld van vaste donoren dat niet is geoormerkt voor een bepaalde bestemming.

Zoals nu al voor het overgrote deel gebeurt. Hofman: ‘Wij hebben de afgelopen zeven jaar slechts 8,8 miljoen euro aan SHO-gelden aangenomen. Jaarlijks hebben wij 100 miljoen euro aan inkomsten. Die gelden zijn vooral afkomstig van vaste donateurs.’

Het vertrek van Artsen zonder Grenzen uit het collectief van de Samenwerkende Hulporganisaties staat los van het vurige pleidooi van de medische hulporganisatie voor meer flexibiliteit bij de SHO. ‘Die discussie is nog helemaal niet uitgewoed. Het zou dus een voortijdig besluit zijn nu al om die reden op te stappen’, zegt Michiel Hofman.

Artsen zonder Grenzen heeft altijd gepleit voor de SHO als een los verband. En niet als nieuwe organisatie met starre regels over de verdeling van het geld en de verantwoording over hoe het budget is gebruikt, aldus de directeur.

Hofman: ‘Wij hadden graag gezien dat het aantal deelnemers kan wisselen, evenals het percentage dat ze krijgen en de bestemming van het geld. Ook zijn wij er tegen dat voor de verantwoording van de besteding van het geld nieuwe instituties als een commissie van toezicht in het leven worden geroepen.’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden