Fleur Gräper-van Koolwijk: ‘1,15 miljard is niet genoeg, maar Groningen kan er zelf een succes van maken’

Nee, 1,15 miljard euro is niet voldoende om alle problemen in Groningen op te lossen. ‘Maar we zijn er zelf bij om er een succes van te maken’, zegt provinciebestuurder Fleur Gräper-van Koolwijk.

Groningse gedeputeerde Fleur Gräper-van Koolwijk (D66) Beeld Jiri Buller

Namens Groningen besprak gedeputeerde Fleur Gräper-van Koolwijk met acht Haagse ministeries hoe de door aardbevingen geplaagde provincie er weer bovenop kan komen. Het resultaat is de aankondiging van een Nationaal Programma Groningen: 1,15 miljard euro voor het stimuleren van leefbaarheid en bedrijvigheid.

Daarmee wordt niet enkel een rekening vereffend, vindt Gräper-van Koolwijk. ‘Ik hoop dat dit weer ruimte biedt om over andere dingen na te denken dan enkel en alleen de aardbevingsproblematiek. Niet omdat ik die onder het tapijt wil schuiven, want er zijn nog steeds grote uitdagingen bij schadeherstel en het versterken van huizen. Maar wel omdat ik hoop dat we weer kunnen gaan bouwen aan mooie dingen. Ik denk dat Groningen dat hard nodig heeft.’

Er is vaak gezegd dat Nederland een ‘ereschuld’ heeft in te lossen bij Groningen. Gebeurt dat met dit Nationaal Programma?

‘Compensatie is één kant van het verhaal. Het Rijk erkent dat door de aardbevingen enerzijds en door het stoppen met gaswinning anderzijds een aantal problemen in Groningen groter geworden is. Met het opzetten van een Nationaal Programma neemt Den Haag daar nu verantwoordelijkheid voor. De woningmarkt stond door bevolkingskrimp bijvoorbeeld al onder druk, de aardbevingen hebben ervoor gezorgd dat die op slot zit.’

‘We moeten niet alleen achterom kijken, maar ook vooruit. In onze regio zijn twintigduizend banen afhankelijk van aardgas: twaalfduizend in de gasbranche en achtduizend in chemische industrie. Met het dichtdraaien van de gaskraan, hoe blij we daar ook mee zijn, staan die banen op de tocht. We weten dat er alternatieven nodig zijn als we van het gas af willen. Wij willen die alternatieven bieden. We willen laten zien wat Groningen te bieden heeft.’

In de loop der jaren vloeide er zo’n 300 miljard euro aan gasbaten uit Groningen naar de schatkist. Is 1,15 miljard dan geen fooi?

‘Het is niet voldoende om de problemen allemaal op te lossen. Maar we zijn er zelf bij om er een succes van te maken. Dit is een begin, we zijn er nog niet.’

Hoe realistisch is het idee dat economische ontwikkeling zich laat sturen door overheidsbeleid?

‘Het werkt niet meer zo als in de jaren zeventig, toen overheidsdiensten in de regio werden gevestigd. Je kunt bijvoorbeeld wel bedrijven in de Eemsdelta helpen met de omschakeling naar andere energiebronnen die nu nog onrendabel zijn. Zo neem je bestaande werkgelegenheid mee in nieuwe ontwikkelingen. Daarnaast zien we dat er door samen te werken met kennisinstellingen en het bedrijfsleven nieuwe werkgelegenheid ontstaat. Groningen is na Amsterdam de tweede start-upstad van Nederland. Daarbij speelt de overheid wel degelijk een rol.’

Dit Nationaal Programma heeft wel erg veel en uiteenlopende ambities. Het gaat over de huizenvoorraad, cultureel erfgoed, leefbaarheid, de energietransitie, zorg, werk, lokale initiatieven. Is het niet te ongericht?

‘Het programma is breed. Maar de problematiek waar het gebied mee kampt is óók breed. De gemene deler is dat het gaat om problemen die er zonder de aardbevingen niet of minder zouden zijn. Daar moeten we een antwoord op vinden.’

Wat betekent dit programma dan concreet voor zeg een inwoner van Westeremden, die zijn huis al jaren niet kwijt kan?

‘Dit programma doet nog niet direct iets voor een individu met een probleem. Het is een startdocument. We zullen met gemeenten en woningbouwcorporaties moeten praten over de vraag hoeveel huizen er nog nodig zijn in de toekomst. We gaan niet vanuit een ivoren toren met een stift huizen wegstrepen. Als je investeert in een gebied, dat gebied bereikbaar maakt, voorzieningen in stand houdt, dan kan dat de woningmarkt ook een impuls geven.’

Uw collega-gedeputeerde Eelco Eikenaar (SP) kwam niet naar de presentatie van het Nationaal Programma in Den Haag. Hij wilde niet meegaan in een feeststemming terwijl er nog zoveel Groningers met problemen zijn.

‘We wilden met een beperkte delegatie afreizen om niet de hele zaal te vullen. Maar ook ik wil niet de indruk wekken dat het nu allemaal geregeld is. Als nog zeventienduizend mensen wachten op afhandeling van schade, is dit geen sluitstuk.’

‘Ik wil niet meemaken dat we straks voor het derde jaar op rij een Troonrede te horen krijgen met een invoelende alinea over Groningen’
De Groningse commissaris van de koning René Paas zit niet te wachten op opnieuw een Troonrede met zalvende woorden over het bevingsleed in zijn provincie. ‘Als problemen vervolgens niet worden opgelost, voedt dat enkel het cynisme.’

Aardbevingsburgemeester Rodenboog nam afscheid, maar het is pas echt klaar voor hem ‘als de aarde zich koest houdt’
‘Aardbevingsburgemeester’ Albert Rodenboog van Loppersum weet hoe Den Haag zijn inwoners heeft uitgedaagd, woest gemaakt, gepaaid en weer tot wanhoop heeft gedreven. Hij neemt afscheid, nu de gaskraan dichtgaat. Gerust is hij niet: ‘Ze zullen zeggen: mogen we de NAM terug?’

Groningers zijn boos. Een nieuw huis, of toch weer niet?
Het dorp Overschild splijt door het geklapte overleg tussen Groningse bestuurders en minister Wiebes. De bewoners aan de Meerweg weten dat zij een nieuw huis krijgen. De Kanaalweg blijft in onzekerheid achter.

Hoe nu verder met de versterking van Groningse huizen? ‘Straks sta je hier in de klei naar de nok te kijken’
Worden hun huizen wel of niet versterkt? Deze week hopen duizenden Groningers eindelijk duidelijkheid te krijgen. De dreiging neemt weliswaar af, stelt het Staatstoezicht op de Mijnen, maar haast is geboden. Hoe veel er op het spel staat, blijkt in Zeerijp. ‘Straks sta je hier in de klei naar de nok te kijken.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden