Flashmob in streeklijn 29

Raadselachtige gebeurtenissen, afgelopen voorjaar in Overijssel. De pers bleef maar schrijven. Nu blijkt: het was maar theater.

Het was voorjaar in Overijssel en plotseling gebeurden er gekke dingen in de bus. Op streeklijn 29, van Zwolle naar Coevorden, doken hordes Chinese toeristen op. Ze schoten foto's van het Sallandse landschap, van de kalkovens in Dedemsvaart en de molen in Balkbrug. In het weiland stonden draken te dansen en verschenen schilderijenvensters om een idyllische boerderij fraai te laten uitkomen.


Bij de halte blaften Chinese hondjes en tijdens de ochtendspits deden vijftigers op een dorpsplein aan tai chi, speciaal voor de nieuwe toeristen. En dat allemaal omdat een Chinese oppermeester het authentieke Overijsselse landschap had beschreven in zijn wijsgerig dagboek - 4 miljoen verkochte exemplaren! - en een Chinees reisbureau zich in zijn voetsporen profileerde met Sightseeing Salland Tours. Op hun website konden Chinezen een vlucht boeken, inclusief streekrit op buslijn 29.


Was het toevallig dat 40 kilometer verderop, op de drukke stadslijn 1 in Zwolle, in diezelfde tijd een muziektrio opdook, De Blauwe Vingers genaamd? Zij bezongen vrolijk de dagelijkse route: het in- en uitchecken, de straatnamen van Stadshagen, het winkelcentrum van Holtenbroek en de aanbiedingen bij de lokale groenteboer. Hun Stempelblues en Halte Rechts haalden al snel de regionale top 3 en de in de bus opgenomen videoclip werd zo vaak bekeken, dat De Blauwe Vingers het hoofdpodium haalden van het Bevrijdingsfestival in Zwolle (zie de blueshit Halte Rechts op You Tube).


Op weer een andere streeklijn, de 165 tussen Deventer en Raalte, gaf ziener Meneer Mishta busreizigers met stille hints en kleine briefjes advies over levensvragen, een actie tegen de verzuring van de wereld. Scholieren vertelden het door op school, hun maatschappijlerares behandelde de filosofische kwesties en zo waaiden mooie gedachten van Meneer Mishta uit van bushaltes in Wezep naar de hele provincie.


De gebeurtenissen haalden het nieuws, de lokale omroep maakte item na item, dagbladen kopten over videoclips en Chinese toeristen, columnisten etaleerden hun verbazing en figuranten schreven ingezonden brieven.


Niemand, maar dan ook niemand, koppelde de gekke acties op de drie buslijnen aan elkaar - Overijssel kan groot zijn. Eén krantenjournalist ontdekte dat de website van het Chinese reisbureau op naam stond van 'een van de jongens achter Kyteman' (de baas van productiehuis ON). Maar hij werd afgewimpeld met één telefoontje en vroeg niet verder.


En zo raakten busreizigers van vervoersbedrijf Syntus in Overijssel een voorjaar lang in de ban van ervaringen die hun dagelijkse forensenblik een slag deden kantelen. Nu, een half jaar nadat de gebeurtenissen langzaam zijn stilgevallen - alleen De Blauwe Vingers zingen nog - onthult productiehuis De Nieuwe Oost via deze krant dat het allemaal doorgestoken kaart was.


Meneer Mishta was een acteur, het Chinese reisbureau bestaat niet en het trio De Blauwe Vingers is speciaal voor dit project geformeerd. 'We wilden forensen anders naar hun vertrouwde omgeving laten kijken. We hoopten dat ze bewuster zagen waar ze langsreden, hun fantasie gingen gebruiken en zich trots zouden voelen op hun molen, hun wijk, hun winkelcentrum', aldus Rob Kramer van De Nieuwe Oost, het productiehuis dat verantwoordelijk is voor 'een flashmob van drie maanden'.


Overijssel kijkt, kijk Overijssel! is dus een kunstproject waarbij slechts een klein groepje ingewijden wist dat het een kunstproject was. Het is het summum van ervaringstheater: ervaringen waarvan niemand door heeft dat het theater is, en dat na afloop ook niet te horen krijgt. Kramer: 'Juist zo ontstaan spontane vervolgacties. Onze scriptschrijvers hebben dagelijks met nieuwe scènes moeten inspringen op alle reacties. Dat vroeg van iedereen improvisatie en logistieke inzet. De werkelijkheid blijkt vaak nog gekker dan wat je bedenkt.'


Regioverslaggever Matthijs Oppenhuizen besteedde in Stentor Sallands Dagblad regelmatig aandacht aan de gebeurtenissen. 'Ik ben dus eigenlijk voorgelogen? Als professional baal ik dat ik er met open ogen ben ingetuind en niet de waarheid heb achterhaald, maar ik vind het wel een sterk en ludiek project.'


Marketeer Vincent Weijermans zegt dat vervoersbedrijf Syntus eerst koudwatervrees had, 'omdat de veiligheid van de reizigers en dienstregeling van de bussen nooit in het gedrang mogen komen.' Maar toen De Nieuwe Oost beloofde om alert in te springen op mogelijk ongerief, gaf Syntus groen licht. 'We hebben onze buschauffeurs ingelicht. Zij moeten natuurlijk weten dat er iets vreemds kan gebeuren. Het is een wonder dat het niet is uitgelekt. Maar we hebben nu wel een onvergetelijke meerwaarde kunnen geven aan de reisbeleving van onze klanten.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden