Flarden en uitsneden van affiches, boeken en magazines

Het ontwerpersduo Mevis & Van Deursen maakte een boek over hun eigen werk. De beelden erin buitelen zozeer over elkaar, dat het boek heftig irriteert....

Wanneer grafisch ontwerpers een boek over hun eigen werk gaan maken, raakt niet zelden de beer los van zijn ketting. Wat moet het worden? Een chique showcase die potentiële opdrachtgevers imponeert? Een streling van het eigen ego waaraan liefst ook nog deskundigen van naam bijdragen in de vorm van schriftelijke loftuitingen? Een artistiek hoogstandje dat de lezer prikkelt en tot interpretatie en associatie dwingt?

Al deze varianten, inclusief akelige uitglijers, bestaan en daarom bedacht het Amsterdamse ontwerpersduo Mevis & Van Deursen een nieuwe versie: de hide and seek-variant. Waarmee hun Recollected Work tot een alleszins opmerkelijk boek werd.

Linda van Deursen (1961) en Armand Mevis (1963) behoren tot de top in grafisch Nederland. In een opvallende en eigen stijl maken zij boeken over en met veelal jonge kunstenaars, tentoonstellingscatalogi, tijdschriften (Me t r o -polis M), affiches (Het Muziektheater, Stedelijk Museum), huisstijlen (museum Boijmans Van Beuningen) , logo's en postzegels. Opdrachtgevers komen voornamelijk uit de culturele sector met als prominente uitzondering Viktor & Rolf voor wie zij het lakzegel-logo ('deden we heel snel op een vrijdagmiddag' ), invitaties voor de modeshows en jubileumuitgaven ontwierpen.

Een gelikte of puur functionele vormentaal is M & VD vreemd. Als het eindresultaat esthetisch oogt, is dat meegenomen, maar eerste doel is het allerminst. Het ontwerp moet iets toevoegen aan de inhoud en er bij voorkeur als vanzelfsprekend deel van uitmaken. Dat lukt niet altijd even goed en ook dat mag gezien worden, vinden M & VD. Ontwerpen is meer dan het vullen van een format; voor een niet gering deel is het gebaseerd op nadenken, aldus M & VD.

Soms komt de boodschap niet aan, en steigert de opdrachtgever. Als zij in 1997 het ontwerp voor de KPN-agenda ter beoordeling voorleggen aan een commissie, schrikt deze danig van de beelden die de ontwerpers in de agenda willen opnemen. De KPN kan zich niet identificeren met de realistische foto's van het leven van alledag dat, zoals bekend, ook zaken omvat als seks, alcohol, verdriet en ander ongerief. Na eindeloze discussies en aanpassingen – de ooit vooruitstrevende dienst Kunst en Vormgeving van de KPN liep destijds al aan de leiband van de commercie – werd de agenda geproduceerd. Tegen beter weten in, moet Armand Mevis achteraf toegeven. De opdrachtgever was er niet rijp voor, de werknemers van KPN evenmin want zij stuurden de agenda massaal terug naar hun baas.

In de culturele hoek wordt de inbreng van de ontwerpers meer op waarde geschat. Als mijlpaal in hun ontwikkeling, zo blijkt uit R ecollected Work, beschouwen zij If /T h e n , een uitgave over toekomstige vormen van communicatie. M & VD gaf het boek niet alleen vorm maar voerde mede de redactie, nodigde auteurs uit tot een bijdrage en trok fotografen aan voor de vaak verrassende beelden. De jury van de Best Verzorgde Boeken omschreef het in 1998 als 'een wervelende stroom van inzichten en associaties, die vragen om gelezen, bekeken en overdacht te worden'.

In Recollected Work namen M & VD 258 van hun ontwerpen op, maar wie meent die ook te zien te krijgen, komt bedrogen uit. Op de circa 180 pagina's die voor beeld beschikbaar waren zijn per pagina twee, drie en vaak zelfs vier items met, over en door elkaar heen tot een nieuw beeld gevormd. Om in de flarden en uitsneden de oorspronkelijke affiches, boeken en magazines te kunnen traceren is in de marge van elke pagina een cijfercode aangebracht die verwijst naar een lijst achter in het boek. Misschien is het boek alleen bedoeld voor de kunstacademies waaraan de makers verbonden zijn; wij waren na twintig pagina's zo geïrriteerd door het heen en weer bladeren, dat we even overwogen het boek terug te sturen naar de uitgever.

In de boekwinkel ligt ook nog Id e a , een kostbaar Japans magazine dat onlangs een speciale editie wijdde aan Mevis & Van Deursen. De titel? Recycled Works 1990-2005. Wat blijkt?

De gepresenteerde beelden bezitten dezelfde gelaagdheid als in Recollected Work, met dat verschil dat de nadruk ligt op typografische aspecten. Met behulp van beide publicaties ontdekt de betere puzzelaar op den duur hoe veelzijdig en associatief de ontwerpen van Mevis & Van Deursen zijn. n

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden