Flamboyant spel van Indiase sitardiva Sen

Er zijn maar weinig vrouwen onder de grote sitarspelers. Een van hen is Sharmistha Sen, een gerespecteerd vertolkster van de noord-Indiase klassieke muziek - maar ook een buitenbeentje....

Ton Maas

Zij hoort nu eens niét tot de volgelingen van Ravi Shankar of Vilayat Khan. Leraren van Sharmistha Sen waren Ustad Mushtaq Ali Khan en D.T. Joshi, die weer een leerling was van de legendarische Ustad Inayat Khan.

Zo groeide Sen op in twee werelden: in de streng traditionele spelopvatting, én in de Jaipur-Seniaschool, die geworteld is in dhrupad, de vocale religieuze muziek uit het Noorden. Toch klinkt haar muziek allesbehalve stijf en formeel, bleek bij de opening van de nieuwe serie Muziek en dans uit India in het Amsterdamse KIT-Tropentheater.

Iedere gêne is haar vreemd. Het flamboyante spel van deze sitardiva zit vol tergende dissonanten, en gaat soms dwars tegen traditionele smaakbegrippen in Ze staat dichter bij rock en jazz dan bij de westerse klassieke muziek. Als je haar ziet en hoort, snap je meteen waar al die popmuzikanten in de jaren zestig voor vielen: een gitaarachtig instrument dat geknipt is voor de hoofdrol, glorieus en imponerend.

Verder doet Sen op overtuigende wijze recht aan de reputatie van de sitar als de meest zangerige onder de luiten. De typische bouw van het instrument met zijn talrijke resonantiesnaren is daarbij behulpzaam . Maar dat vereist een enorme beheersing van de toonvorming en de glissandi, en juist daarin is Sharmistha een meesteres. Ze trekt de snaar soms over vele centimeters opzij alvorens hem aan te tokkelen, zonder dat haar intonatie eronder lijdt.

Net als sommige jazzcoryfeeën laat Sharmistha Sen zich in het buitenland begeleiden door lokale muzikanten. Vrijdag waren dat Martin Spaink (tanpura) en Sandip Battacharya (tabla's). Dat kan. Ravi Shankar zei het dertig jaar geleden al: 'Indiase klassieke muziek is voor negentig percent improvisatie. Soms voor vijfennegentig procent.'

De raga's vervullen daarbij eigenlijk precies dezelfde rol als standards in de jazz.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden