Fitness encyclopedie

Het nieuwe fitness-seizoen komt eraan. Van paaldansen tot pilates, bodypump tot Zumba. Wat schiet je ermee op? Kenners vellen hun oordeel.

Het aanbod aan sport- en fitnessprogramma's is enorm. Het verandert zo snel dat je je zelden volledig in een sport kunt verdiepen. Ben je net in je paal geklommen, word je alweer geacht je heupen te schudden op de mambo. Waarom jagen we deze fitnesstrends na?


Volgen dr. Hugo van der Poel, hoofddocent leisure studies aan de Universiteit van Tilburg, ligt de oorzaak niet bij fitnessminnend Nederland, maar bij de sportmarkt. 'Dat er tegenwoordig zoveel verschillende trends zijn, komt vooral door de toename in commerciële aanbieders. Sportscholen bijvoorbeeld, maar ook wellnesscentra, kartcentra en klimhallen. Deze partijen willen zoveel mogelijk klanten aan zich binden, en creëren daarom een zo gevarieerd mogelijk aanbod.'


Hoe groter dit aanbod, hoe groter de kans dat er uiteindelijk ook een hit uit voortkomt. 'Je kunt het vergelijken met een chipsfabrikant die elke maand een nieuw smaakje op de markt brengt', zegt Van der Poel. 'Negen van de tien smaken zullen na verloop van tijd weer uit de schappen verdwijnen, maar op een gegeven moment moet er ook eentje bij zitten die wél een hit wordt.' Gissen en missen dus. Of, zoals Van der Poel het noemt: ondernemerschap.


Wat is het verschil tussen budokon en bodypump? En is pilates niet gewoon hetzelfde als yoga? Een fitness­encyclopedie voor diegenen die door alle trends het bos niet meer zien, van aerobics tot zumba.


Aerobics

Groepsles op muziek waarin bestaande basispasjes worden gecombineerd tot een choreografie. Bevordert de conditie en het coördinatievermogen. Werd begin jaren zeventig geïntroduceerd in Amerika, en is uitgegroeid tot een van de populairste fitnessvormen ter wereld. Kent inmiddels tientallen varianten, van aqua aerobics (dansen in het water) tot step aerobics (zie Steps), maar vrijwel elke sportschool biedt nog steeds de oorspronkelijke groepslessen aan.


Jurycijfer: 7


Duco: 'Aerobics wordt onder invloed van allerlei stromingen constant aangepast. Dus: Here to stay!'


Bianca: 'De basis-workout van bijna alle groepsfitnesslessen.'


Carlos: 'Passé, maar alle workouts vallen onder aerobics.'


Antigravity-yoga

(p. V8) Yoga-oefeningen in een speciale doek die is bevestigd aan het plafond. Staat om deze reden ook wel bekend als hangmatyoga. Wordt gecombineerd met pilates, gymnastiek en ballet. Klinkt als pure ontspanning, maar vergt juist behoorlijk wat inspanning. Traint de buikspieren en stretcht het hele lichaam. In de Verenigde Staten al een aantal jaren populair (Mariah Carey is fan), in Nederland nog in opkomst.


Jurycijfer: 5


Duco: 'Heeft groeipotentie.'


Bianca: 'Een leuke variant op yoga maar niet praktisch uit te voeren.'


Carlos: 'Is vooral zoeken naar iets nieuws.'


Bikram Yoga

Oefeningen doen in een ruimte waar het 40 graden Celsius is. Klinkt als een wrede grap, is een hete trend: bikram is de snelst opkomende vorm van yoga in de wereld. Helpt de bloedsomloop en de flexibiliteit, mits je geen last krijgt van duizeligheid, misselijkheid of flauwte. Is waarschijnlijk net iets leuker voor de mensen die ook wel eens een yogalesje in een 'normale' ruimte volgen.


Jurycijfer: 8


Duco: 'Stoere, uitdagende vorm van yoga waar ook mannen massaal aan deelnemen.'


Bianca: 'Deze variant zal een vaste plek houden.


Carlos: 'Goede workout voor souplesse, lenigheid en kracht.'


Body Pump

Fitnessoefeningen op muziek met kleine halters. De eerste lessen werden in 1991 gegeven in Auckland, Nieuw-Zeeland. Fitnessbedrijf Les Mills maakte het vervolgens ook in de rest van de wereld een hit. Bedoeld voor mensen die 'wel een plat buikje en strakke billen willen, maar weigeren in een zaaltje te gaan hupsen, en mensen die het gewichtheffen, de individuele krachttraining, te saai vinden', aldus dagblad De Stem op 27 maart, 1998.


Jurycijfer: 9


Duco: 'Het is en blijft een van de best bezochte lessen in de sportschool.'


Bianca: 'Een regelrechte hit!'


Carlos: 'Stabiele workout voor alle niveaus. Krachttraining in een groep is altijd goed.'


Bollyrobics

Dans-workout met Indiase choreografieën uit bekende Bollywoodfilms. Goed voor het uithoudingsvermogen, de coördinatie en de buikspieren. Kan in de sportschool, maar ook thuis met behulp van een instructie-dvd. Soepele heupen zijn een pre!


Jurycijfer: 2


Duco: 'Spreekt veel minder tot de verbeelding dan zumba.'


Bianca: 'Niet meer dan een vluchtige variant in de rij dans- en fitnesslessen.'


Carlos: 'Was even grappig als hype maar is nu echt passé.'


Budokon

Een combinatie van yoga, meditatie en oosterse vechtsporten. De naam komt uit het Japans en betekent zoveel als 'het pad van de spirituele krijger'. Goed voor energieniveau en gewichtsverlies. Werd rond 2005 nog beoefend door Hollywoodsterren als Meg Ryan, Courtney Cox Arquette en Charlie Sheen. Wordt vrijwel niet in sportscholen aangeboden. Wel zijn er een aantal introductie-dvd's te koop op internet.


Jurycijfer: 5


Duco: 'Mooie vernieuwende work-out, maar lange, dure opleiding voor instructeurs.'


Bianca: 'De sporten die hieronder vallen, zullen altijd vaste sporten zijn, zoals voetbal en tennis.'


Carlos: 'Vechtsporten zoals deze verliezen de strijd met de populaire kickbokstrainingen.'


Callenetics

Spierverstevigende oefeningen. Vereist geen toestellen of gewichten, slechts een matje op de grond. Verhoogt de spanning in de spieren van de buik, billen, benen en rug, wat weer een positief effect zou hebben op houding en figuur. Low impact (geen gedans of gespring), en dus ook geschikt voor senioren of mensen met overgewicht.


Jurycijfer: 4


Duco: 'Qua populariteit inmiddels ingehaald door pilates.'


Bianca: 'Was in de jaren negentig een hype, maar daar is niets meer van overgebleven.'


Carlos: 'Wel een goede workout voor de oudere doelgroep.'


Capoeira

Acrobatische Braziliaanse vechtdans waarin niet wordt gevochten of gedanst, maar gespeeld op muziek. En zelfs dat niet helemaal, want er is geen winnaar of verliezer. De ene speler doet alsof hij of zij aanvalt, de ander maakt ontwijkende bewegingen. Bevordert lenigheid én kameraadschap. Vermoedelijk gebaseerd op soortgelijke spellen of riten die de Afrikaanse bevolking meenam in de tijd van de slavernij in Brazilië.


Jurycijfer: 5


Duco: 'Mooi om te zien, maar over het algemeen niet geschikt voor de stijve Hollandse ledematen.'


Bianca: 'Is een specialisme en zal daarom geen trend worden.'


Carlos: 'Wordt meer gezien als een Braziliaanse volkssport dan een gym-workout.'


Exergaming

Fitnessoefeningen met behulp van spelconsoles zoals Nintendo Wii, Playstation 2 en Xbox. Een combinatie van sporten en gamen dus. Werd populair in 2007. Werkt met behulp van speciale apparatuur waardoor (verplaatsing van) gewicht wordt gemeten en geregistreerd. Breed scala aan spellen, met naast usual suspects zoals aerobics en yoga ook extremere sporten zoals schansspringen en boksen. En dat allemaal gewoon in de huiskamer.


Jurycijfer: 6


Duco: 'Hype! Weinig tot geen contact met medesporters en geen externe motivatiefactoren om je aan het exergamen te houden.'


Bianca: 'De interesse zal snel zakken.


Carlos: 'Leuk als sportief spelletje maar niet te vergelijken met de gym.'


Flexi-bar

(p. V8) Officieel een trainingswerktuig dat krachttraining en coördinatie combineert, feitelijk niets meer dan een dunne stok met rubberen handvatten die je zo hard mogelijk moet schudden. Dit veroorzaakt trillingen, waardoor de spieren zich aanspannen, wat weer goed is voor conditie en figuur. Ontwikkeld door Duitse fysiotherapeuten in 2001, in Nederland vooral te koop via internet.


Jurycijfer: 5


Duco: 'Te eentonig.'


Bianca: 'In Duitsland en Engeland al enige tijd redelijk populair, maar ik heb twijfels bij de Nederlandse markt.'


Carlos: 'Als work-out niet spannend voor het grote publiek.'


Hula Hoop Fitness

Fitnessoefeningen met een hoepel (inderdaad, dat cirkelvormige voorwerp dat vroeger altijd zo gemakkelijk van je heupen gleed). Goed voor een strakke buik, sterke heupen en een goede conditie. Is een hit in Amerika, maar wordt inmiddels ook in Nederland aangeboden bij verschillende sportscholen. Kan natuurlijk net zo goed thuis met een instructie-dvd en een hoepel van de speelgoedwinkel.


Jurycijfer: 1


Duco: 'Is in mijn ogen bij gebrek aan creativiteit ontwikkeld. Mag van mij ophoepelen.'


Bianca: 'Niet effectief en serieus genoeg om mee te gaan tellen.'


Carlos: 'Kom, laten we een grappige training verzinnen. NOT!'


Perfect Steps

Sportschoenen waar je van zou afvallen door een wetenschappelijk ontworpen gewelfde schoenzool. Werd in 2010 geïntroduceerd door thuiswinkel Tel Sell. Zorgt volgens de makers voor een vermindering van lichaamsvet en cellulitis. Heeft in Nederland nog niet echt voet aan de grond gekregen.


Jurycijfer: 2


Duco: 'Er zijn wel schoenen die de spieractiviteit verhogen. Geen gewichtsverlies maar wel een betere houding en minder rug- en gewrichtsklachten.'


Bianca: 'Zie ik niet als een sport, een niet-overtuigend hulpmiddel bij bewegen.'


Carlos: 'Commerciële verkoopactie en de schoenen zijn nog lelijk ook. Sorry, mijn mening.'


Pilates

Trainingsmethode voor lichaam en geest, wordt vaak gecombineerd met yoga. Werd halverwege de jaren twintig van de vorige eeuw ontwikkeld door de in Duitsland geboren Joseph Pilates. Die als kind aan astma, reuma en rachitis (een botaandoening) leed, maar later een bekwaam gymnast, bokser, skiër en duiker werd. Betere reclame voor je eigen methode kun je niet verzinnen. Wordt beoefend door onder anderen Jennifer Aniston, Gwyneth Paltrow en John Cleese.


Jurycijfer: 9


Duco: 'Here to stay!'


Bianca: 'Als we kijken naar de USA is het een blijvertje. Het zal in Nederland afhankelijk zijn van het niveau van de fitnessprofs.'


Carlos: 'Al jaren stabiel en dat blijft het ook.'


Pole Fitness

Fitnessvariant van paaldansen. Bedacht door tweevoudig wereldkampioen paaldansen Denise Mulder in 2004. Combineert uithoudingsvermogen, lenigheid en kracht. Klinkt erotisch, is zeer serieus. 'Natuurlijk kun je er een showtje mee bouwen in de slaapkamer, maar daarvoor is dit niet bedoeld', schreef Metro op 8 mei 2008. 'Stap een zaaltje binnen waar pole fitness wordt gegeven en je ziet een stel meiden en vrouwen die willen sporten. That's it.'


Jurycijfer: 5


Duco: 'Misschien heeft het meer potentie als het gecombineerd wordt met een andere fitnessvorm: paalates of paal bo.'


Bianca: 'Redelijk stabiel maar zal op een gegeven moment interesse verliezen.'


Carlos: 'Is populair bij een te kleine doelgroep en heeft een kinky reputatie.'


Power Plate

Een trillende plaat waar je bovenop kunt staan. Minimale moeite dus, maar wel een maximaal effect. Heeft volgens de makers namelijk een positieve invloed op spierkracht, energieniveau en - heel belangrijk - cellulitis. Werd een rage in Amerika nadat Madonna een exemplaar had aangeschaft. Zanger Sting sleepte zijn power plate zelfs mee tijdens de reünietour van The Police.


Jurycijfer: 7


Duco: 'Heeft, ondanks tegenstrijdige meningen, een vaste plek in fitnessland opgeëist.'


Bianca: 'Succesvol en effectief bewezen op verschillende fitheidsvlakken en toegankelijk voor een breed publiek.'


Carlos: 'Zijn de meningen over verdeeld, ik geloof er niet in.'


Slideboard

Een extreem gladde plank waarop schaatsbewegingen worden nagebootst. Wordt echter niet geleverd met schaatsen, maar met speed booties, een soort sloffen die goed over het slideboard glijden. Bevordert spierkracht, uithoudingsvermogen en evenwicht. Beleefde in Nederland een korte opleving tijdens de Olympische Winterspelen in Vancouver in 2010.


Jurycijfer: 6


Duco: 'Geen grote trend. Wel interessant als trainingsapparaat voor schaatsers en skiërs.'


Bianca: 'Leuke training voor erbij, maar de meeste clubs zullen de investering niet aangaan.'


Carlos: 'Handige tool voor in je work-out, that's all.'


Spinning

Keihard doorfietsen op een speciaal soort hometrainer. Toepasselijke naam dus (het Engelse woord voor ronddraaien). Levert wel een enorm uithoudingsvermogen op. Werd eind jaren tachtig per ongeluk uitgevonden toen de Amerikaanse wielrenner Johnny Goldberg zijn hometrainer ombouwde tot een racefiets, maar is nog altijd een zeer populaire vorm van beweging. Een sportschool die geen spinninglessen aanbiedt, begaat een grote fout.


Jurycijfer: 9


Duco: 'Is en blijft mateloos populair.'


Bianca: 'De dikste blijver in de lijst. Geen trend of hype maar een bewezen effectieve training die niet meer zal verdwijnen.'


Carlos: 'Stabiele, gemakkelijke work-out. Je hoeft er geen coördinatie voor te hebben.'


Steps

Aerobics met behulp van een klein opstapje. Goed voor de benen en het calorieverbruik, maar op zich niets nieuws - atleten trainen al eeuwenlang door trappen op en af te rennen. Werd begin jaren negentig een hit toen sportmerk Reebok met het idee aan de haal ging. Bestaat ook in Nederland nog steeds, maar wel overgoten met een hip sausje. Zo biedt Clubsportive onder meer Step Go, Step & Strength en Step Move & Groove.


Jurycijfer: 7


Duco: 'Blijvertje!'


Bianca: 'Al ruim vijftien jaar een trainingsvorm met een vaste plek.'


Carlos: 'Eén van de leukste trainingen.'


Tae Bo

Vooral populair bij jongens: een intensieve vorm van aerobics gebaseerd op karate, taekwondo en boksen, maar dan zonder felgekleurde gympakjes. Werd halverwege de jaren negentig in het leven geroepen door vechtfilmacteur Billy Blanks. Nadat seksymbool Pamela Anderson over de streep was, vlogen zijn instructievideo's in Amerika als warme broodjes over de toonbank. Werd ook in Nederland een hit. De meeste sportscholen bieden nog steeds cursussen aan.


Jurycijfer: 6


Duco: 'Ter ziele gegaan door slechte organisatie en gebrek aan structurele bijscholing van instructeurs.'


Bianca: 'Behoorlijk weggeraakt maar toch waanzinnig leuk en effectief.'


Carlos: 'Work-out waar alles in zit. Zit alleen in de vergeethoek door de komst van bootcamp.'


Zumba

Fitness- en dansbewegingen op Zuid-Amerikaanse dansmuziek zoals de merengue, salsa, reggaeton, mambo, en rumba. Werd begin jaren negentig bedacht door de Colombiaanse sterrenchoreograaf Alberto Perez. De naam betekent 'snel bewegen en plezier maken'. Werd bejubeld door de Nederlandse media in 2009. 'Binnen een paar jaar werd Zumba in Amerika een groot commercieel succes. En nu dus ook in Nederland', schreef nrc.next dat jaar op 21 april.


Jurycijfer: 7


Duco: 'Is nog steeds zeer populair. Afwachten of het een blijvertje is.'


Bianca: 'Er zal een daling komen maar er zal zeker nog vele jaren een behoorlijk grote groep beoefenaars blijven.'


Carlos: 'On its way back. Leuke work-out maar geen blijvertje.'


2012

Wat wordt de volgende fitnesshit?


Volgens jurylid Duco Bauwens wordt ClubChallenge dé Nederlandse trainingssensatie van 2012. Wat dit precies inhoudt? 45 minuten stevig trainen in tweetallen, waarbij je elkaars coach bent. Je doet verschillende oefeningen per training waarin meerdere spiergroepen gecombineerd worden. Snel, effectief, samen, leuk, uitdagend en voor iedereen haalbaar. Allemaal elementen die bij het huidige tijdsbeeld passen dus.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden