First lady Roelofs

Sandra Elisabeth Roelofs is presidentsvrouw in Georgië. De Zeeuwse gaat sinds 2004 naast haar man de wereld en het land door....

Ze stelt zich zo bescheiden mogelijk op.

Van veraf lijkt het een sprookje: meisje uit Zeeland wordt zo maar presidentsvrouw in een exotisch land. Maar zo ging het niet, wil Sandra Elisabeth Roelofs (36) graag benadrukken. Haar huwelijk met Michail (Misja) Saakasjvili (37) stond zeker vijf jaar voor hij president werd van Georgië al in het teken van de politiek.

'Kom naar Georgië, daar heeft ontwikkelingshulp meer kans op succes', had Saakasjvili in 1993 tegen haar gezegd, toen ze elkaar ontmoetten tijdens een mensenrechtencursus in Straatsburg. Roelofs zag af van haar plan naar Afrika te gaan, trouwde met Saakasjvili en trok met hem naar de VS, waar hij ging studeren aan de Colombia Law School. Het was een goede voorbereiding op een rol als politicus in de voormalige Sovjet-staat.

Halverwege de jaren negentig kwamen ze naar het verpauperde, corrupte Georgië, in de hoop er iets te kunnen veranderen. Saakasjvili probeerde dat als minister van Justitie onder president Shevardnadze, maar nadat hij te veel tegenwerking had ondervonden, begon hij een oppositiepartij. Roelofs stond hem bij waar ze kon, en leidde daarnaast haar organisatie Soco ('paddestoel'), die hulpprojecten ondersteunt op het gebied van gezondheid en onderwijs.

De joviale, 'Amerikaanse' Saakasjvili was een verademing vergeleken met de oude politici, die stonden voor stagnatie en starheid. Zijn populariteit steeg snel. Maar de blonde, zacht overkomende Roelofs stak hem bijna naar de kroon. De als tolk Frans en Duits geschoolde Zeeuwse - ze is in Terneuzen geboren - had in recordtijd het Georgisch aan haar talenrepertoire toegevoegd. In tv-programma's zong ze liedjes in het Georgisch en zo stal 'Sandra' de harten van de Georgiërs.

Eind november 2003, na frauduleuze verkiezingen, bestormde haar man aan het hoofd van vijftigduizend medestanders het parlement en dwong Shevardnadze tot aftreden. De vreedzame Rozenrevolutie was een feit, de verkiezing van Saakasjvili tot jongste president van Europa nog slechts een formaliteit. Hij won 96 procent van de stemmen, waarvan hij volgens kenners zeker 20 procent aan Sandra had te danken.

Sinds 2004 kan Roelofs zich first lady noemen. Het is een eer, vindt ze. De memoires van Hillary Clinton leest ze niet, ze zoekt haar eigen invulling. Vooropstaat dat ze een brugfunctie wil vervullen tussen regering en burgers. Dus luistert ze een bijeenkomst van een gehandicaptenorganisatie op met haar aanwezigheid, zodat die ook weer in het nieuws komt. Of blijft ze staan om met een oudere vrouw te praten, al willen haar zes lijfwachten liever dat ze doorloopt. Soms krijgt Roelofs briefjes in handen geduwd, met een verzoek om hulp. Zulke verzoeken bereiken haar nog vaker per e-mail, gemiddeld twintig per dag. Een enkele keer kan haar eigen Soco er iets mee, of verwijst ze door. Maar allemaal beantwoorden, nee, dat kan niet meer. Ook met haar zoon Eduard (9) wil ze zo veel mogelijk tijd doorbrengen.

Met de landspolitiek houdt Roelofs zich niet bezig. Saakasjvili heeft wel andere 'sparring-partners' om mee te overleggen. Hij is 'een echte leider' die 'alles geeft' en 'precies weet wat hij wil', prijst ze hem trouw de hemel in. De Georgiërs hoeven dan ook niet te vrezen dat in hun land het homohuwelijk wordt ingevoerd, zoals een journalist eens vroeg, omdat de president nu met een Nederlandse is getrouwd.

Tien jaar Georgië heeft haar overigens conservatiever gemaakt. Vond ze vroeger dat vrouwen best voor huishoudelijk werk mochten worden betaald, nu voelt ze zich prima in de rol die een vrouw heeft in het orthodox-christelijke Georgië. Maar dat betekent niet dat ze zich thuis nederig gedraagt. Saakasjvili, gewend aan ontzag om hem heen, wil een enkele keer dat iets binnen vijf minuten gebeurt. Dan moet ze hem er éven aan herinneren dat ze zijn secretaresse niet is.

In 2005 verscheen van Sandra Roelofs De First Lady van Georgië, het verhaal van een idealiste bij uitgeverij Archipel.

Saakasjvili was in zijn eerste jaar zo vaak in het buitenland dat de Georgiërs er al grappen over maken: hij verdient zeker te weinig, waardoor hij moet bijklussen als steward. Roelofs ging vaak mee. Begin 2005 waren er de staatsbezoeken aan Londen, Berlijn en Washington - waar ze met Laura Bush een concert bezocht en een uur theedronk met Nane Annan, de vrouw van Kofi. Later volgden reizen naar Straatsburg, Athene (tijdens de Olympische Spelen), Vlissingen en Terneuzen (met een delegatie van de Georgische havenstad Poti, zonder haar man) en, aansluitend, een staatsbezoek aan de Baltische Staten (zie de foto's op deze twee pagina's). Estland, Letland en Litouwen, één land per dag. De omgeving wisselt, het ritueel niet. Naast haar man, of eigenlijk steeds net iets achter hem, maakt ze de officiële ontvangst met de erewacht mee. Daarna gaat hij met zijn collega's praten en is er voor haar het ladies programme: boetiekbezoek met een privé-modeshow, een wandeling door het oude centrum. Ze heeft wel duidelijk gemaakt wat haar wensen zijn. Zo bezocht ze een school en een project ter voorkoming van borstkanker, om kennis op te doen voor een vergelijkbaar initiatief in Georgië. Beiden ontmoeten elkaar weer voor de staatsdiners, televisie-interviews en, vaste prik, het bezoek aan de Georgische gemeenschap. Zo gauw ze bij hem is, doet ze een stapje naar achteren, zodat alle aandacht naar haar man gaat. Bescheiden komt ze dan over, verlegen bijna. Zo'n bezoek aan de Baltische staten vindt Roelofs belangrijk. Het zijn ex-Sovjet-staten als Georgië, met vaak dezelfde problemen - ook in de relatie met Rusland. Maar ze gaat niet met alle staatsbezoeken van haar man mee. Iran en Israël liet ze schieten. Dat zouden slechts toeristische bezoekjes worden, terwijl ze zo veel te doen heeft in haar tweede vaderland. Ze gunt dat haarzelf niet, zo simpel is het eigenlijk. Roelofs aan het werk op het kantoor van haar hulporganisatie Soco. Onder: Met zoon en lijfwacht (rechts) op tennisles. Roelofs en haar zoon Eduard. Onder: Zwaar bewaakt winkelen in Tblisi. Het presidentiële gezin in de werk kamer van Saakasjvili, hoog boven Tbilisi. Binnen een jaar wilde Sandra Roelofs elke uithoek van Georgië hebben bezocht, had ze zich voorgenomen. Ze combineert dat het liefst met werk voor Soco, de hulporganisatie die ze zelf oprichtte. Ook de kale, hooggelegen provincie Samtskhe-Javakheti komt aan de beurt, een van de armste regio's in het land, waar de winters zes maanden duren (zie de foto's op deze twee pagina's). Hier wonen bijna alleen etnische Armeniërs, die meestal slechts Armeens en Russisch spreken. Roelofs bezoekt er twee schooltjes om ze nieuwe boeken, atlassen en wereldbollen te overhandigen. Ook doneert ze wat geld voor broodnodige reparaties en bezoekt ze later een klooster in de stad Vardzia. Het is ver weg en Roelofs' agenda zit deze dagen overvol, vandaar dat ze bij wijze van uitzondering met een legerhelikopter gaat. De lokale notabelen staan klaar als ze uitstapt, een meisje biedt brood en zout aan, het welkomstritueel in deze regio. Een ander geeft rode rozen, een vaste verwijzing naar de Rozenrevolutie die haar man aan de macht hielp. In de groep in het zwart geklede Armeniërs vormt Roelofs, in haar witte jas, oranje-witte gympen, en met haar wapperende blonde haar, het stralende middelpunt. Het hele dorp is uitgelopen om haar te zien. Eenmaal in de kale, houtgestookte school met afbladderend behang, blijkt de hoofdmeester toch teleurgesteld te zijn over wat ze komt brengen. Hij had gehoopt op meer geld en spullen. Graag of niet, zegt Roelofs in het Russisch, waarna hij inbindt. Roelofs wil Soco, een organisatie die leeft van sponsors, klein houden: liever krijgt ze tien keer 5000 dollar voor specifieke doelen, dan in één keer 50.000 voor een vaag doel. Ze denkt de organisatie ook strikt gescheiden te kunnen houden van haar werk als first lady. Maar of de bevolking die scheiding ook aanbrengt, zeker als ze met de legerhelikopter komt? Nee, erkent ze lachend, dat is wat veel gevraagd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden