Dagkoersen Uw politieke nieuwsbrief

Fipronil aan boord van de Oriënt-Expres: iedereen schuldig aan eiercrisis

Uw politieke nieuwsbrief

Tijdens de eiercrisis werden tientallen miljoenen besmette eieren vernietigd. Beeld ANP

Goedemiddag, vandaag bleef niemand zonder blaam in een uiterst kritisch rapport over de eiercrisis die Nederland vorige zomer in de ban hield. Verderop in Den Haag presenteerde een opgetogen minister Wiebes een akkoord over de Groningse gasbaten - maar de oppositie is er allerminst gelukkig mee.

Hier zijn uw politieke Dagkoersen. Deze nieuwsbrief elke werkdag per e-mail ontvangen? Regel het hier heel eenvoudig.

RAPPORT VAN DE DAG I
Fipronilcrisis: iedereen schuldig

In Moord in de Oriënt-Expres, het beroemde werk van Agatha Christie, trok detective Hercule Poirot de conclusie dat ál zijn medepassagiers betrokken waren bij de moord aan boord van de trein. Vandaag heet Hercule Poirot even Winnie Sorgdrager. In een rapport over de fipronilcrisis, die het nieuws in de zomer van 2017 beheerste, trekt de oud-minister de conclusie dat iedereen (op z'n minst een beetje) schuldig is: de overheid, de voedselwaakhond en de eierboeren zelf.

‘De eiersector worstelde al jaren met het probleem van bloedluis. Ineens was er een wondermiddel. Er hadden toen bij de sector zelf alarmbellen moeten gaan rinkelen', schrijft Sorgdrager in het rapport, dat zij vanochtend aan de ministers Bruins (Medische zorg) en Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit) overhandigde. Die conclusie is een aanzienlijke tegenvaller voor de eierboeren: zij hoopten dat de commissie-Sorgdrager de schuld volledig bij toezichthouder NVWA zou leggen, zodat zij een gerede kans op schadevergoeding zouden maken.

Toch pleit Sorgdrager de NVWA geenszins vrij. Zij vindt het kwalijk dat de NVWA, die jaren onder bezuinigen zuchtte, niet adequaat reageerde op eerdere signalen over het gebruik van fipronil, eind 2016 en begin 2017. Ook de communicatie tijdens de crisis was verwarrend: op enig moment werd de consument zelfs -zonder goede reden - geadviseerd even helemaal geen eieren meer te eten.

En ook de betrokken ministeries ontspringen de dans niet: zij hebben de Tweede Kamer  in augustus 2017 onvolledig geïnformeerd. Dat was overigens voor het aantreden van Bruins en Schouten, hoewel zij wel politiek verantwoordelijk zijn voor beleid dat hun voorgangers hebben gevoerd. In het handhavingsbeleid van de ministeries moet voedselveiligheid voortaan voorop staan, schrijft Sorgdrager.

AKKOORD VAN DE DAG
Wiebes sluit deal met oliebazen

Minister Wiebes bij de persconferentie. Beeld ANP

Alsof ze jarenlang niets anders hebben gedaan dan strijden voor de belangen van de Groningers. Zo bezongen Marjan van Loon en Rolf de Jong, respectievelijk president-directeur van Shell Nederland en Benelux-directeur van ExxonMobil, hun positie ten opzichte van de gaswinning in de provincie. 'Groningen kan op ons rekenen', zei De Jong. 'Shell staat achter de Groningers', sprak Van Loon.

Aanleiding was een akkoord dat Shell, ExxonMobil en minister Wiebes van Economische Zaken en Klimaat vanmiddag presenteerden. Daarin staat dat Shell en ExxonMobil, de twee bedrijven die het gas uit de Groningse grond oppompen, geen schadevergoeding van de Nederlandse staat voor de versnelde afbouw van de gaswinning eisen. Ook blijven zij altijd betalen voor schade door aardbevingen en stoppen zij 500 miljoen euro in een potje om de Groningse economie te helpen.

In ruil voor die toezeggingen krijgen zij een groter deel van de opbrengsten van het gas dat de komende jaren nog wél wordt gewonnen. Op dit moment krijgt de Staat nog 90 procent van de inkomsten uit de gaswinning, maar Wiebes neemt voortaan genoegen met 73 procent. Hoeveel dat de schatkist scheelt, wilde Wiebes na afloop nog niet zeggen: die doorrekening volgt op Prinsjesdag.

Zo opgetogen als de minister zich over het akkoord toonde, zo kritisch is de oppositie. 'Wie gaat de miljarden betalen die de staat misloopt aan gasbaten? De belastingbetaler?', reageert GroenLinks-Kamerlid Van der Lee op Twitter. 'De oliemaatschappijen komen er vanaf met een aflaat van 500 miljoen', voegt PvdA-Kamerlid Nijboer toe. 'Deze deal had nooit gesloten moeten worden.'

RAPPORT VAN DE DAG II
Steun voor bedreigde politici

Burgemeester Aboutaleb van Rotterdam, die vorige week met de dood is bedreigd. Beeld ANP

Minister Kajsa Ollongren van Binnenlandse Zaken richt een Ondersteuningsteam Weerbaar Bestuur op dat ter plekke steun kan geven aan lokale of provinciale politici die te maken hebben met agressie of geweld. Dat team kan helpen bij het doen van aangifte, zich bekommeren om de nazorg en adviseren over hoe de bevolking op de hoogte moet worden gesteld van de agressie.

Aanleiding is de Monitor Agressie & Geweld 2018, een tweejaarlijks onderzoek in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken. In totaal 29 procent van alle politieke ambtsdragers had de afgelopen twaalf maanden te maken met agressie of geweld. In 2016 was dat 27 procent. Toevallig verschijnen de resultaten een dag nadat bekend werd dat burgemeester Aboutaleb van Rotterdam vorige week met de dood is bedreigd. Sindsdien is de beveiliging rond Aboutaleb aangescherpt.

Van alle burgemeesters was 43 procent slachtoffer van agressie of geweld. Voor wethouders ligt dat percentage op 40, van alle raadsleden had 28 procent er mee te maken. Dat is iets meer dan in 2016, toen 26 procent slachtoffer was. Al geldt dat niet over de hele linie: de cijfers voor raadsleden en wethouders vertonen een lichte stijging, bij burgemeesters was er een aanzienlijke daling. Verbaal geweld komt het meest voor. Agressie via sociale media vertoont een aanzienlijke stijging.

De respons op het onderzoek was matig. Alle volksvertegenwoordigers en bestuurders in gemeenten, provincies en waterschappen kregen een vragenlijst toegestuurd. Van hen nam slechts 29 procent de moeite te antwoorden.

EN DAN NOG EVEN DIT
Slob biedt scholieren hoop

Boze ouders van een toch niet geslaagde leerling van het VMBO Maastricht. Beeld Harry Heuts Photography

De 354 leerlingen van het VMBO Maastricht die vorige week hoorden dat ze hun diploma weer moesten inleveren door fouten van de school, kunnen na de zomer misschien toch aan hun vervolgstudie beginnen. Die hoopvolle boodschap bood minister Slob (Voortgezet Onderwijs) hen vandaag. Eerder leek het alsof alle leerlingen hun examenjaar zouden moeten overdoen. Per leerling moet worden gekeken wat er nodig is om te slagen. 'Het zal maatwerk worden', aldus Slob.

Dagkoersen is de politieke nieuwsbrief van de Volkskrant. Vragen of opmerkingen? Mail naar haag@volkskrant.nl. Deze nieuwsbrief per e-mail ontvangen? Regel het heel eenvoudig hier. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.