Finse verkiezingen gaan over Portugal

Onder de Finse bevolking groeit de afkeer om op te draaien voor de financiële wanorde in andere EU-leden. Het reddingsplan voor Portugal domineert de campagnes voor de parlementsverkiezingen zondag. De populistische en eurosceptische partij Ware Finnen profiteert.

AMSTERDAM - Niet eerder sinds de Finnen in 1994 zuinigjes vóór toetreding tot de EU stemden, was de aandacht voor Europa in de verkiezingscampagnes zo groot. Het Europese reddingsplan voor Portugal verdeelt de Finnen diep. De kans bestaat dat een nieuwe regering het Portugese reddingsplan afwijst. Het verzet wordt aangevoerd door de Ware Finnen, onder leiding van de populistische en charismatische Timo Soini. De partij staat in de peilingen op 15 procent van de stemmen, waarmee ze in één klap (van 4 procent in 2007) de vierde partij van Finland zouden worden.


De grootste Finse regeringspartijen sluiten een coalitie met de Ware Finnen niet uit. De Ware Finnen zeggen alleen te willen regeren in een coalitie die het reddingsplan afwijst.


Voorman Soini heeft bij veel kiezers een snaar geraakt met zijn charmes en zijn anti-Europese retoriek. 'Toen Griekenland werd gered, zou dat het laatste land zijn dat hulp kreeg', zegt Soini in een redenering die in andere -- nettobetalende - Europese landen ook steeds vaker is te horen. 'Toen kwam Ierland, nu Portugal en ik ben bang dat daarna Spanje en Italië in de rij staan.'


Finland heeft een garantie afgegeven van bijna 8 miljard euro voor het tijdelijke noodfonds van de EU. Daarnaast heeft het ruim 12 miljard euro beloofd voor een permanent reddingsfonds-in-wording. Helsinki gaf eerder al een lening van 1,2 miljard euro aan Griekenland en leende ook miljoenen aan IJsland en Letland.


Dat is wel genoeg, vindt Soini. 'Het is schandelijk dat landen de Finse belastingbetaler laten opdraaien voor het feit dat anderen hun economie slecht hebben bestuurd.'


Er is een duidelijke waterscheiding ontstaan in de Finse politiek. De vier regeringspartijen (Nationale Coalitie Partij, Centrum Partij, Groene Partij en Zweedse Volkspartij) steunen het reddingsplan. De oppositiepartijen, waaronder de Ware Finnen en de van oudsher pro-Europese Sociaal Democraten, zijn tegen of eisen extra garanties.


Het Portugal-pakket moet unaniem worden goedgekeurd door de EU-lidstaten. Het nieuwe Finse kabinet moet zich hierover buigen. Finland is de enige EU-lidstaat waar ook het parlement goedkeuring moet geven aan deze leningen.


'Deze verkiezingen worden gepresenteerd als een referendum over de redding van Portugal', zegt hoogleraar politicologie Heikki Paloheimo van de universiteit van Tampere in Finland. 'Zelfs bij de overgang naar de euro was het debat niet zo fel.' De opkomst bij de verkiezingen, die al twintig jaar daalt, zal naar verwachting voor Finse begripen hoog zijn, zo'n 70 procent.


De steun van Finland voor het reddingsfonds is belangrijk. Het land is een van de zes lidstaten in Europa met een zogeheten 'triple A'-status, een teken van de grootste financiële stabiliteit. De garanties van Finland zorgen ervoor dat het fonds op de kapitaalmarkt geld kan lenen.


De euroscepsis van de Finnen verbaast Paloheimo niet. Zij hadden bij de toetreding tot de Europese Unie al zo hun bedenkingen, zegt hij.


De Finnen zijn redelijk snel uit de economische crisis gekropen, maar hebben zo hun eigen problemen. Ze kampen met de vergrijzing en de pensioenen dreigen onbetaalbaar te worden. De OESO (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling) heeft erop aangedrongen dat Finland de pensioenleeftijd verhoogt van 63 naar 65 jaar en de vut met een jaar ophoogt naar 63 jaar. De gemiddelde pensioenleeftijd ligt nu op 59,4 jaar.


Politiek ligt dit gevoelig. Ex-premier Mati Vanhanen (Centrum Partij) stelde in 2009 verhoging van de pensioenleeftijd voor, maar haalde bakzeil na veel verzet. De Sociaal Democraten hebben gezegd niet in een coalitie te zullen stappen die aan de pensioenleeftijd morrelt.


Ook immigratie is een netelig onderwerp. Twee regeringspartijen hebben al strengere regels aangekondigd voor familiehereniging. Ook de Ware Finnen pleiten voor aanscherping.


Naar alle waarschijnlijkheid wordt zondag de Nationale Coalitie Partij voor het eerst de grootste partij van Finland. Minister van Financiën Jyrki Katainen wordt dan de nieuwe premier. De Centrum Partij (van de huidige premier Mari Kiviniemi) staat in de peilingen nu op de tweede plaats met 19 procent van de stemmen. Zij zullen waarschijnlijk samen de basis van een nieuwe coalitie vormen.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden