Finland is binnen de EU een zorgenkind aan het worden

Wat is er aan de hand met Finland? De enige eurolidstaat met een stabiele triple-A-status vond zich vrijdag plots terug tussen de financiële zorgenkindjes Italië en Spanje. De Finse eurocommissaris Olli Rehn van Economische Zaken gispte zijn landgenoten vrijdag om de 'zeer zorgwekkende' stijging van de Finse staatsschuld.

AMSTERDAM - Rehn noemde Finland vrijdag in één adem met Spanje en Italië tijdens de persconferentie waarin hij zijn oordeel over de ontwerpbegrotingen voor 2014 van de eurolanden ontvouwde. Finland, tot dusver de ideale schoonzoon in de eurozone, dreigt in 2014 voor het eerst boven het Europese staatsschuldplafond uit te komen van 60 procent van het bbp. De staatsschuld stijgt volgens de Finse ontwerpbegroting volgend jaar naar 60,7 procent.


Daarmee doet Finland het nochtans aanmerkelijk beter dan Nederland: de Nederlandse staatsschuld stevent af op 76 procent bbp in 2014. Maar Rehns zorgen stoelen vooral op het tempo waarin de Finse staatsschuld stijgt. In 2008 had Finland na Luxemburg nog de laagste staatsschuld van de eurozone. Maar als Finland in 2014 door de 60 procentsgrens breekt, is de staatsschuld in zes jaar tijd met ruim 26 procentpunt tegen het bbp gestegen. De Nederlandse staatsschuld steeg in diezelfde periode met 18 procentpunt tegen het bbp. Het Finse begrotingstekort blijft volgens de huidige ramingen wel ruim binnen de grens van 3 procent.


De Finnen hebben zich nog lang niet ontworsteld aan de crisis. De economie kromp in 2012 met 0,8 procent en ook voor dit jaar verwacht de Europese Commissie een krimp van 0,6 procent, waar eerder nog een lichte groei was voorspeld. De Finse exportindustrie heeft het moeilijk. De helft van de export gaat naar de Europese Unie, maar daar is de vraag naar Finse waar als hout, papier en staal flink gekelderd door de bezuinigingen in veel landen.


Nokia belichaamt de moeilijkheden van de Finse economie. Het beroemdste bedrijf uit de Finse geschiedenis was vanaf eind jaren negentig bijna anderhalf decennium de mondiale nummer één op het gebied van mobiele telefonie. Tijdens de gloriejaren, van 1998 tot 2007, was Nokia goed voor een kwart van de Finse economische groei.


Maar Nokia miste de aansluiting met Apple en Samsung in het smartphonetijdperk. Toen de Finse economie in het rampjaar 2009 met 8 procent kromp was dat voor bijna een derde toe te schrijven aan de neergang van Nokia. In september kocht Microsoft voor ruim 5 miljard euro de mobiele divisie van Nokia op, inclusief alle patenten voor mobiele telefonie.


De Finse technologiesector zal zich opnieuw moeten uitvinden. Datzelfde geldt voor de Finse bosbouw, al eeuwen een van de belangrijkste pijlers onder de economie. De bedrijven Stora Enso en UPM behoren tot de grootste papier- en pulpproducenten ter wereld. Niet verwonderlijk, want tegenover elke Fin - er zijn er 5,4 miljoen - staan vier hectaren bos, ofwel tien keer zoveel als het Europese gemiddelde.


Maar de Finse papierindustrie lijdt onder de digitalisering. Papieren acceptgiro's of strippenkaarten zijn niet meer nodig, terwijl de oplagen van kranten en tijdschriften dalen. UPM, 's werelds grootste maker van papier voor tijdschriften, moest zijn productie in januari noodgedwongen met 7 procent terugschroeven. Nog altijd werkt bijna één op de 50 Finnen in de papierindustrie, maar de werkgelegenheid in de sector loopt snel terug.


Het snel stijgende werkloosheidscijfer - inmiddels ruim 8 procent - en de lage bestedingen door de Finnen zorgen ervoor dat de teruggang in de exportindustrie niet wordt gecompenseerd. Waar in Nederland juist stemmen opgaan om na dertig jaar af te stappen van het recept van de loonmatiging, zijn Finse vakbonden en werkgevers het afgelopen maanden juist eens geworden over het aan banden leggen van de loonstijgingen van de laatste jaren. 'Finland is zijn concurrentiekracht al lange tijd kwijt', zei de Finse premier Jyrki Katainen daarover in augustus.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden