NieuwsToeslagenaffaire

Financiën doet aangifte tegen belastingambtenaren om mogelijke misdrijven toeslagenaffaire

Het ministerie van Financiën heeft dinsdag aangifte gedaan van mogelijke misdrijven bij de Belastingdienst. Een aantal belastingambtenaren heeft zich bij de opsporing van toeslagenfraude mogelijk schuldig gemaakt aan ‘knevelarij’ en ‘beroepsmatige discriminatie’.

Staatssecretaris van Financiën Alexandra van Huffelen.Beeld ANP

‘Knevelarij’ is het bewust onrechtmatig opeisen van een betaling door een ambtenaar. Biemond ziet in een aantal kinderopvangtoeslagendossiers aanwijzingen voor dit ambtsmisdrijf. De Dienst Toeslagen heeft in 21 fraudeonderzoeken de uitbetaling van voorschotten kinderopvangtoeslagen immers onrechtmatig stopgezet. 

De enige reden voor de stopzettingen was dat de toeslaggerechtigden klant waren bij een van fraude verdacht kinderopvangbedrijf. De Belastingdienst beschikte echter niet over bewijzen dat de ouders die hun toeslagen moesten terugbetalen fraude hadden gepleegd. De commissie-Donner oordeelde in december en maart al dat het overgrote deel van de ouders niets heeft misdaan.

De aantijging van ‘beroepsmatige discriminatie’ stoelt op aanwijzingen dat de fraudejagers van de fiscus minstens drie of vier keer gerichte controles hebben uitgevoerd naar toeslagenontvangers van een bepaalde (niet-Nederlandse) nationaliteit. Zo hebben ambtenaren in hun gegevensbestanden specifiek gezocht naar toeslagontvangers met de Ghanese en Roemeense nationaliteit. Dit is het zogenoemde ‘etnisch profileren’ waarvan de Belastingdienst gedurende bijna een jaar ontkende dat het had plaatsgevonden. Ruim een week geleden gaf de dienst alsnog toe dat er bij de belastingcontrole soms wel degelijk geselecteerd is op nationaliteit.

Ambtsmisbruik

De staatssecretarissen Alexandra van Huffelen (Toeslagen) en Hans Vijlbrief (Belastingdienst) doen aangifte op advies van de Amsterdamse advocaat Hendrik Jan Biemond. Op verzoek van de Tweede Kamer bekeek Biemond de afgelopen vier maanden een groot aantal documenten uit de kinderopvangtoeslagenaffaire, op zoek naar aanwijzingen dat belastingambtenaren zich schuldig hebben gemaakt aan ambtsmisbruik. De Tweede Kamer had gevraagd om een second opinion van een onafhankelijk deskundige, omdat het ministerie in eerste instantie geen aanleiding zag voor het doen van aangifte tegen individuele belastingmedewerkers.

Biemond heeft de staatssecretarissen dinsdag geadviseerd toch aangifte te doen, omdat de interne documenten van de Belastingdienst aanwijzingen voor ambtsmisdrijven bevatten. Zodra een overheidsdienaar een ‘redelijk vermoeden’ heeft dat ambtenaren misbruik hebben gemaakt van hun functie, is hij of zij wettelijk verplicht daarvan aangifte te doen. 

De staatssecretarissen benadrukken in hun Kamerbrief dat hiermee niet vaststaat dat belastingambtenaren strafbare feiten hebben gepleegd. Het gaat vooralsnog om ‘een vermoeden van mogelijke misdrijven’. De aangifte van het ministerie is dan ook niet tegen specifieke personen gericht, maar tegen de Belastingdienst als geheel.

Het Openbaar Ministerie zal nu een onderzoek instellen naar de manier van werken van twee fraudeteams en de directie van de afdeling Toeslagen tussen 2013 en 2017. Op basis van dat onderzoek kan het OM eventueel besluiten individuele ambtenaren strafrechtelijk te vervolgen. ‘In het belang van het onderzoek worden waar nodig passende maatregelen genomen’, schrijven de staatssecretarissen aan de Tweede Kamer. Welke maatregelen dat zijn, wil het ministerie niet toelichten.

Wat begon als een nobel idee werd een hoofdpijndossier

Waar draait de kinderopvangtoeslagaffaire om? In december moest staatssecretaris Snel (Financiën) zich verantwoorden. Een hoofdpijndossier in drie bedrijven.

In maart verscheen het eindrapport over de kinderopvangtoeslagenaffaire. Het idee leek in 2005 nobel: betaal ouders die kinderopvang nodig hebben snel hun toeslag uit, dat verhoogt de arbeidsparticipatie. Maar het systeem lokte misbruik uit. Zozeer dat in Den Haag een soort heksenjacht ontstond op fraudeurs, met honderden onschuldige gezinnen als slachtoffer. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden