Financiële storm

HEEL LANG geleden raasde er een storm over Azië. Het was niet zo maar een storm, nee, het was een financiële storm....

Jan Meeus

In 1998 drijft Grootheer Kapitaal het ooit zo machtige Rusland naar de afgrond. Zijn kracht blijkt een serieuze bedreiging voor de grootmachten van Beursplein 5 en Wall Street. Grote banken raken in zware problemen en Kapitaal dwingt zelfs de modellen van de beste rekenwonders die de financiële industrie heeft voortgebracht, op de knieën. Pas als de storm Wall Street bereikt, komt Grootheer Kapitaal zijn evenknie tegen: Koning Greenspan. Hij bestrijdt Kapitaal met eigen middelen: een snelle renteverlaging. Met drie korte klappen slaat Greenspan de lucht uit Kapitaal. Als de storm is gaan liggen, stijgen de koersen op Wall Street naar nieuwe hoogten. Greenspan wordt uitgeroepen tot hoeder van de vrije economie.

Hiermee is het sprookje nog niet voorbij. Want waar Wall Street in het najaar van 1998 profiteert van Greenspan's renteverlagingen, worstelen landen in Azië nog met de gevolgen van de financiële crisis. Hyperinflatie leidt niet alleen tot problemen op de beurs - de politieke onrust neemt toe en de schappen van veel Aziatische winkels zijn leeg. De harde voorwaarden van het Internationaal Monetair Fonds treffen de lokale bevolking hard.

Premier Mahathir Mohammed van Maleisië bestrijdt de crisis op geheel eigen manier. In plaats van de geijkte herstructureringen van de financiële sector - devaluatie van de munt en het scherp verhogen van de rente - gooit Mahathir de financiële grenzen dicht. Het flitskapitaal is volgens Mahathir de wortel van het kwaad. Door het buitenlands kapitaalverkeer te beperken, hoopt hij pijnlijke ingrepen in de binnenlandse economie te kunnen beperken.

Een kleine groep beleggers op Beursplein 5 ondervindt direct de gevolgen van deze ingreep in het vrije verkeer van kapitaal. Het ZelfSelect Maleisië-fonds van Robeco wordt meteen getroffen door de kapitaalsrestricties die Mahathir doorvoert. Robeco schort de inkoop en uitgifte van aandelen in het fonds op: het open beleggingsfonds wordt gesloten. De wetten van vraag en aanbod bepalen nu de koers.

Wat is er aan de hand?

Een zogeheten open-end beleggingsfonds is vrij verhandelbaar op de beurs. De belegger kan op ieder gewenst moment in- of uitstappen. Als er meer kopers dan verkopers zijn, geeft de fondsbeheerder nieuwe aandelen uit. Is de situatie omgekeerd, dan koopt de fondsbeheerder zijn aandelen weer in. Die worden betaald door een stukje van de beleggingsportefeuille te verkopen. Op die manier zorgt de fondsbeheerder dat de eigenlijke waarde van een aandeel in het fonds correspondeert met de beurskoers van het fonds.

Als Mahathir in 1998 de kapitaalsrestricties aankondigt, heeft de fondsbeheerder van het Zelf Select Maleisië-fonds echter een probleem. Gezien de negatieve stemming op de Aziatische beurzen, zijn er meer verkopers dan kopers voor het fonds. De beheerder moet een stuk van het belegde vermogen op de beurs van Maleisië verkopen om de inkoop van de aandelen te kunnen betalen. Maar door de kapitaalsrestricties in Maleisië is het onmogelijk om dat geld weer terug naar Nederland te sluizen.

De maatregel van Mahathir om het flitskapitaal aan banden te leggen, heeft ook gevolgen voor beleggertjes in het Maleisië-fonds van Robeco. Door de inkoop van aandelen te stoppen, worden beleggers in het Maleisië-fonds blootgesteld aan de tucht van de markt. Zijn er meer verkopers dan kopers? Dan daalt de koers. Zo was de eigenwijze koers van Mahathir tot maandag voelbaar op Beursplein 5.

Wat dat betekent voor de beleggers werd gisteren duidelijk. Nu de kapitaalsrestricties in Maleisië zijn opgeheven, kan de beheerder van het ZelfSelect Maleisië-fonds weer aandelen inkopen. Het gevolg: het aandeel steeg maandag met 4,65 euro naar 22,65 euro. Het verschil tussen de beurskoers en de intrinsieke waarde van het Maleisië-fonds - noem het de Mahathir-heffing op de Groot heer Kapitaal-bonus - komt dus uit op 25 procent.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden