Financiële fraude blijft vaag na Swaab-vonnis

De veroordeling van Eddy Swaab is een grote overwinning voor justitie. Maar 'Clickfonds' zal zich nog jaren voortslepen. Al die tijd blijft financiële fraude een onduidelijk begrip....

Door ernstige misstappen en vrijspraken van verdachten dreigde Operatie Clickfonds op een debacle uit te draaien. De veroordeling van hoofdverdachte Eddy Swaab, afgelopen donderdag, is dan ook een belangrijk succes voor justitie in deze grote beursfraudezaak, die zich al sinds 1997 voortsleept.

De drie Amsterdamse rechters in de zaak-Swaab vervingen de speciale Clickfonds-kamer. Die was gewraakt na de veroordeling eind 2000 van drie zakenpartners an Swaab. Toch volgen de nieuwe rechters in hun vonnis de lijn die de Clickfonds-kamer anderhalf jaar geleden uitzette.

Net als zijn drie partners is Swaab veroordeeld wegens niet-ambtelijke omkoping. De kern van dat delict is dat een werknemer in zijn functie iets heeft gedaan tegen een beloning, terwijl zijn werkgever dat 'in strijd met de goede trouw' niet wist.

De voormalige werkgever van een van Swaabs relaties, oud-beurshandelaar Paul A., heeft verklaard dat hij wél wist van diens privé-activiteiten in werktijd. Ook verklaarde hij zich niet benadeeld te voelen. Het stond A.'s veroordeling niet in de weg.

Swaab heeft A. en de andere twee betaald, zoveel staat vast. Maar wat hij daarvoor heeft teruggekregen, werd nooit duidelijk. Dat Swaab in ruil waardevolle informatie zou hebben ontvangen, leiden zijn rechters af uit bijkomende omstandigheden zoals 'de buitengewone resultaten' van effectentransacties die via Swaabs agenda's werden herleid tot zijn betalingen. De Clickfonds-rechters kwamen eind 2000 op vergelijkbare wijze tot hun vonnis tegen de drie partners van Swaab.

Het probleem met indirect bewijs is, dat het rechters en aanklagers kan verleiden tot moraliseren. Wel keihard is het bewijs voor de omvangrijke belastingfraude, waarvoor Swaab eveneens is veroordeeld. Dan zullen zijn niet-fiscale avonturen ook wel niet deugen, lijkt het vonnis hier en daar te suggereren. Obligatietransacties waarvan de winsten binnen normale bandbreedtes bleven, worden gekwalificeerd als 'gefingeerd' en als 'geraffineerde constructies', waarmee Swaab 'op slinkse wijze' zijn zakken vulde.

Financiële fraude omvat een reeks van nog jonge delicten, die door de rechter verder moeten worden 'aangekleed'. Het is de vraag of bewijsvoering langs indirecte weg die juridische waarheid dichterbij brengt. Dat zal pas blijken tijdens de behandeling van 'Clickfonds' in hoger beroep. Die ligt al maanden stil, en de hervatting blijft onzeker: begin volgend jaar misschien?

Swaab beraadt zich nog, maar hij zal wel in hoger beroep gaan. Hij heeft weinig te verliezen. Het zwaard boven zijn hoofd belette hem tot dusver niet om actief te blijven op de financiële markten, vooral in Londen waar zijn bedrijf FTC is gevestigd. Maar de veroordeling is een definitieve smet op zijn reputatie als handelaar in effecten. Ook het Openbaar Ministerie zal in het Swaab-vonnis een aanmoediging zien om door te gaan. Na het Hof volgt dan ongetwijfeld de Hoge Raad. Intussen wachten hoofdverdachten Dirk de G. en Adri S. nog op hun berechting in eerste aanleg.

Kortom, Clickfonds gaat nog jaren duren. Al die tijd blijft onduidelijk aan welke normen de financiële wereld zich heeft te houden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden