Financieel zelfportret laat bezuinigingsopties zien

Economische malaise, bezuinigingen: voor veel burgers komt de koop-kracht de komende tijd onder druk te staan, zo waarschuwde minister Hoogervorst van Financiën deze week....

Ze zijn weer terug van weggeweest, de koopkrachtplaatjes. Komend jaar zullen veel mensen er financieel op achteruit gaan. Met dank aan de afnemende economische groei, het oplopende begrotingstekort, de bezuinigingen en de oproepen tot loonmatiging. En dat terwijl veel mensen nu al klagen dat ze niet meer uitkomen met hun geld en vaker rood staan.

Het is makkelijk om het overzicht op de eigen financiën kwijt te raken. Vroeger werd het salaris contant uitbetaald, en was het logisch de uitgaven te spreiden en bij het in zicht komen van de bodem van het loonzakje rustiger aan te doen. Maar het sterk toegenomen aantal betaalwijzen - pinnen, chippen, girotel, creditcards, automatisch overboeken - maakt die discipline lastiger. En het euro-effect doet dan vaak de deur dicht.

Het verkrijgen van meer inzicht en dus meer greep op de financiën is niet moeilijk, maar heeft een hoog uitstelgehalte. Zoals bij het plan eindelijk eens wat extra kilo's kwijt te raken - waarbij iedereen weet dat er minder gesnoept en meer bewogen moet worden - vreest degene met chronisch saldotekort dat er hoe dan ook fors bezuinigd dient te worden, en wel op de plezierigste uitgavenposten.

Dat laatste is beslist niet waar. Zo lang er geen faillissementen, huisuitzettingen of deurwaardersbezoeken dreigen, kan de consument zelf bepalen hoe hij dingen aanpakt. Bij een allergie voor dikke zelfhulpboeken en ingewikkelde methoden kan een vast bedrag worden gekozen dat per week aan boodschappen mag worden besteed. Neem zeg twintig euro per persoon per week op, en probeer daarmee uit te komen. Tussentijds niet pinnen. Als het saldotekort op deze manier niet snel genoeg verdwijnt, kunt u het bedrag verlagen.

Handiger is het om echt financieel overzicht te krijgen. Daartoe moet u uitzoeken waar het geld aan op gaat: veel mensen hebben geen flauw idee. Het beste is het dan om enkele weken de uitgaven te noteren of alle aankoopbonnen te bewaren. Er komt dan een staatje uit dat er ongeveer zo uitziet:

Om zeker te weten waar de schoen wringt, moet eerst duidelijk zijn of de theorie overeenkomt met de praktijk. Soms lijkt het overzicht op papier keurig in orde, er zou zelfs geld overblijven, terwijl in praktijk sprake is van een tekort. Dan zijn er dus uitgaven die niet in het overzicht staan.

Het overzicht waarmee u verder gaat werken, moet zo correct mogelijk zijn. Het is aan te bevelen om categorieën waar de grootste bedragen achter staan, op te splitsen. Zo kunt u kleding en schoenen scheiden, en bij de huishoudelijke uitgaven een aparte categorie voor snoep, snacks en alcohol invoeren. Andere opties: een post horeca opnemen, los van hobby en vakantie; openbaar vervoer en autokosten opsplitsen; posten toevoegen, zoals boeken of roken.

Zo ontstaat een financieel zelfportret dat goed bestudeerd moet worden, zonder overhaaste conclusies te trekken. Bij elke post kunt u zich afvragen of u tevreden bent over de hoogte van het bedrag. Zijn er posten bij die eruit springen, die extreem zijn? Welke posten zijn hoog en bieden weinig voldoening? Of nog duidelijker: gaat er (veel) geld naar zaken of verslavingen waar men eigenlijk van af wil, zoals snoep, alcohol of roken? Bedenk dat er geen bezuinigingspolitie is die meekijkt.

Het kan ook zijn dat bij bepaalde posten de conclusie is dat er eigenlijk méér voor uitgetrokken moet worden. U kunt ook de bedragen omcirkelen die u beslist op peil wilt houden. De besparingen zullen dan uiteraard in de andere posten moeten worden gevonden.

De grote-stappen-snel-thuis-methode is één enkele hoge post te schrappen, in de hoop daarmee alles op te lossen. Stoppen met roken, het verkopen van de auto of het beëindigen van dure lidmaatschappen zijn in theorie natuurlijk mogelijk, maar in praktijk meestal niet. Vaak komen er plaatsvervangende kosten voor in de plaats.

De neiging vooral op grote posten te besparen, komt niet alleen voort uit gemakzucht. Mensen vrezen vaak dat besparen op kleine posten nauwelijks loont. Dat is een groot misverstand. Stel, u besluit geen koffie en broodjes in de trein te kopen, maar voortaan zelf een zakje brood en een thermoskan mee te nemen. Laat het vijf euro per dag schelen. Bij vijf dagen per week scheelt dat toch meer dan duizend euro per jaar.

Het aardige van kleine besparingen is dat er veel keuzemogelijkheden zijn. De dingen waar u de meeste waarde aan hecht, houdt u in ere; bij andere posten kan er veel wegvallen zonder dat het oncomfortabel of vrekkig wordt. De kleine besparingen zijn vooral te realiseren bij de dagelijkse boodschappen en de post kleding.

Als u twijfelt aan het nut van kleine besparingen kunt u, om uzelf te motiveren, uitrekenen wat het scheelt per maand, per jaar of zelfs in tien jaar. De ervaring leert dat mensen die eenmaal een beetje op de financiën zijn gaan letten, aanzienlijke bedragen besparen, zonder er last van te hebben.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden