Financialisering is een pest

Universiteit

 

Het was woensdag actiedag op universiteiten in het hele land. Op het Spui in Amsterdam, waar het Maagdenhuis nog steeds is bezet, vond een 'happening' plaats. Studenten dansten er rond een boom onder de kreet 'Hé, ho CvB, hier krijg je problemen mee'. In Rotterdam hadden studenten een spandoek opgehangen. Daarop stond: 'plEURt op met je rendementsdenken'. In Groningen werd geflyerd.

In een grijs verleden deed ik ook weleens mee aan studentenprotesten. Die voltrokken zich ongeveer langs dezelfde lijnen: bezetting, omstanders een flyer in de hand drukken en spandoeken beschilderen met een woordspeling. Sindsdien is het er met het universitair onderwijs niet echt beter op geworden, dus de protesten van destijds zijn niet echt effectief geweest. Hopelijk gaat dat nu beter.

Zelf bekroop mij het gevoel dat er iets flink mis was met onze universiteiten toen mijn dochter drie jaar geleden aan de Universiteit van Amsterdam Italiaans kreeg van iemand die het woord cappuccino niet eens machtig was.

Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Jet Bussemaker liet gisteren in Trouw weten dat de protesten haar niet ongevoelig lieten. Zij schreef dit: 'Een universiteit is geen bedrijf. Studenten moeten de ruimte hebben om zich breed te ontwikkelen tot kritische en creatieve denkers. Er moet ruimte worden geboden voor verbreding en verdieping.'

Een schitterend statement dat, mits omgezet in beleid, elk protest overbodig maakt. De Bussemaker-lente gloort, de minister is het eens met de studenten, namelijk dat de universiteit een vastgoedbedrijf is geworden, een leerfabriek, bestuurd door managers die louter nog opgewonden raken van het woord rendement en niet van wijsbegeerte of Sanskriet. Bussemaker gaat daar rigoureus een eind aan maken.

Of niet natuurlijk.

De UvA-hoogleraar financiële geografie Ewald Engelen gelooft het laatste. Engelen gaf gisteren in het Maagdenhuis ruim een half uur college over 'financialisering'. Of liever gezegd, over 'de perversiteit van de financialisering'. Engelen kwam enige tijd geleden in het nieuws omdat hij in zijn laatste boek een niet geheel onderbouwde lijst van leden van de 'schaduwelite' had opgenomen. Wat mij betreft maakte hij dat vergrijp gisteren meer dan goed met een magistrale tirade, die het verdient integraal te worden opgenomen op de opiniepagina's van de Volkskrant. Hij is terug te zien op Vk.nl.

Met de universiteiten, zei Engelen, is hetzelfde gebeurd als met woningbouwcorporaties, ziekenhuizen, energiebedrijven en andere (voormalige) semi-publieke instellingen, waar vanaf 1995 geld en rendement leidende principes zijn geworden, veel belangrijker uitgangspunten dan de taken waarvoor ze oorspronkelijk in het leven werden geroepen.

Financialisering, doceerde Engelen, heeft onze democratie ondergraven en onze politici machteloos gemaakt: Jet Bussemaker ook, ondanks haar goede bedoelingen. Financialisering is een pest, zei Engelen. 'Financialisation sucks!' Voor landen, voor huishoudens, voor universiteiten.

Wat Engelen zei sloot mooi aan bij Joris Luyendijks boek Dit kan niet waar zijn, dat mij de afgelopen dagen al knap woedend had gemaakt. 'Fuck the system!', riep ik enthousiast achter mijn laptop. Ik was in één klap supporter van de protesterende studenten. Ik hoop dat de protesten overslaan naar andere maatschappelijke geledingen. Hoogste tijd macht terug te halen, het is verdomme mooi geweest.

Nu nog even bedenken hoe.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.