Nieuws Islamitische Staat

Finale aanval op IS-enclave begonnen na exodus van vrouwen en kinderen

Dag na dag komen ze tevoorschijn, met honderden tegelijk in overvolle laadbakken van vrachtwagens. Oude en jonge mannen, maar vooral vrouwen en kinderen ontvluchten als in een bijbelse exodus nu al wekenlang Baghouz, het laatste bolwerk van Islamitische Staat in het zuidoosten van Syrië. Vrijdag begon het slotoffensief, en zaterdag werd er hevig gevochten om de snippers grondgebied die IS nog in handen heeft. 

Vrouwen en kinderen die zojuist Baghouz hebben verlaten, wachten om te worden gecontroleerd door de SDF. Beeld AFP

Het is lastig om betrouwbare informatie uit het gebied te vinden. Mustafa Bali van de Syrische Democratische Strijdkrachten (SDF) twitterde zaterdag dat er ‘zware clashes’ waren op de oostelijke oever van de Eufraat. Zana Amedi, een SDF-commandant, vertelde aan persbureau AP dat ‘een sterke troepenmacht op de grond’ steeds verder het IS-gebied binnendringt, terwijl ze onder vuur worden genomen door scherpschutters. Er cirkelden helikopters boven het gebied, en zwarte rookkolommen wijzen op een luchtaanval van de coalitie die wordt geleid door de Verenigde Staten. 

Het heeft ook de belegeraars van de SDF verbaasd, het enorme aantal burgers in de piepkleine enclave van de extremisten. Duizenden zijn sinds begin dit jaar geëvacueerd. Een onbekend aantal zit nog binnen, velen in tunnels en kelders.

Na de snelle ineenstorting van het kalifaat in Syrië, het afgelopen jaar, is het bijna onvoorstelbaar dat IS zo lang standhoudt in één dorp. De claim van de Amerikaanse president Donald Trump donderdag dat IS ‘voor honderd procent’ verslagen is, klopt niet. In Baghouz, aan de oever van de Eufraat, hebben de extremisten nog een halve kilometer grondgebied in handen.

Finale aanval

De verklaring is de aanwezigheid van die burgers. Daardoor kon de SDF niet doorpakken. ‘We zullen het dorp niet bestormen en bevrijden zolang niet alle burgers zijn vertrokken’, zei SDF-woordvoerder Mustafa Bali vrijdagochtend. ’s Avonds deelde hij op Twitter mee dat de evacuatie is voltooid en dat de finale aanval kon beginnen. Hij verwacht een ‘harde strijd’ tegen een uiterst fanatieke IS-kern van vooral buitenlanders.

Veel zieken en gewonden hebben de afgelopen week Baghouz kunnen verlaten. Sommigen op krukken, anderen in een rolstoel. Alle mannen worden door de SDF apart gezet voor een grondige controle; het mag niet zo zijn dat IS-strijders ontsnappen.

Moe en onder het stof

De vrachtwagens zijn verder grotendeels gevuld met vrouwen en kinderen - hongerig, moe en onder het stof. Voedsel is er nauwelijks meer in Baghouz. ‘We moesten gras eten, en dat is niet bij wijze van spreken’, zegt een gesluierde Engelse vrouw in de Franse krant Le Figaro.

Maar ook buiten de IS-enclave is het leven hard. Het is bitter koud ’s nachts en de gezinnen overnachten in de open lucht. Tenten zijn er niet. Buitenlandse ngo’s zijn afwezig aan het laatste front van de strijd tegen IS. Op één na, zo stelde de verslaggever van Le Figaro deze week vast. De christelijke ngo Free Burma Rangers van de Amerikaan Dave Eubank deelt water en dekens uit.

Met zijn vrouw en drie tienerkinderen, geholpen door zo’n twintig vrijwilligers, neemt Eubank zelf de distributie ter hand, gekleed in gevechtstenue, pistool aan de riem. ‘God geeft u een tweede kans, grijp die!’, zegt hij tegen de ontheemden.

Vuurwapens en laptops

Ook de vrouwen worden door de SDF gefouilleerd. Soms komen opmerkelijke spullen onder de zwarte nikabs vandaan: messen en vuurwapens, maar ook stukken goud en zelfs laptops. ‘Dat vinden we alleen bij de vrouwen. De mannen hebben niets bij zich’, zegt Nawal Kobané, een vrouwelijk lid van de SDF-militie, tegen persbureau AFP.

Na enige tijd worden de meeste vrouwen en kinderen overgebracht naar kamp Al-Hol in het noordoosten van Syrië. Volgens de Verenigde Naties zijn sinds december minstens 84 personen – van wie tweederde kleine kinderen - door ziekte, uitputting en ondervoeding omgekomen op weg naar het kamp, 300 kilometer verderop.

De belegering van Baghouz heeft nog een macabere vondst opgeleverd. Afgelopen week trof de SDF buiten het dorp een massagraf aan met honderden lichamen, de meesten vrouwen en kinderen. Velen waren onthoofd. Mogelijk gaat het om yezidi’s, de religieuze groep in Irak van wie velen door IS tot seksslaaf werden gemaakt. Op de valreep tonen de extremisten zo ten overvloede aan dat het noodzakelijk was een eind te maken aan hun kalifaat.

Lees verder

Burgers verlaten laatste IS-enclave in vrachtwagens
Vrachtwagens volgeladen met burgers hebben woensdag de laatste enclave van Islamitische Staat in het zuidoosten van Syrië verlaten. Verslaggevers van internationale persbureaus hadden het over een tiental of zelfs tientallen vrachtwagens, met in totaal enkele honderden mannen, vrouwen en kinderen.

Yezidi’s in Nederland: ‘Vervolg Syriëgangers voor genocide op onze mensen’
Nederlandse Syriëgangers moeten worden vervolgd voor de moord op en de marteling van duizenden yezidi’s door Islamitische Staat. Dat stellen twee Nederlandse yezidi’s in een vraaggesprek. Van terugkeer van Syriëgangers kan daarom geen sprake zijn. ‘Anders ontlopen zij hun verdiende straf: levenslang.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden