Filosofische blockbuster

Als je de gebroeders Wachowski mag geloven, ging het ongeveer zo. Ze zaten in een krap appartement in Chicago, met uitzicht op een stenen muur, en begonnen te discussiëren over een interessante vraag: waarom zijn de meeste actiefilms zo arm aan ideeën en bevatten de meeste ideeënfilms zo weinig actie? Een wilde brainstormsessie later zaten ze daar nog steeds, in dat krappe flatje, maar hadden ze wel het verhaal van The Matrix bedacht: een commentaar op de Hegeliaanse dialectiek moest het worden, maar ook een vechtfilm met een held die kan vliegen en kogels uit de lucht vist.


Vanavond kunt u zelf kijken wat de Wachowski's bedoelden en of het vervolg The Matrix Reloaded (2003) nu een vervlakking of verdieping van de materie betekende: de twee films zijn achter elkaar op tv te zien. De geschiedenis heeft de Wachowski's in elk geval gelijk gegeven. The Matrix groeide met zijn ongekend spectaculaire beelden uit tot een wereldwijd kassucces. De klassieke 'bullet time'-effecten - waarbij de camera rondjes tolt om Keanu Reeves terwijl deze in super slowmotion kogels ontwijkt - werden sindsdien zo vaak nagedaan dat ze inmiddels als clichés aanvoelen. En de combinatie van typisch blockbustergeweld en wijsgerige diepgang maakte van de Matrix-trilogie instantcult, die al in tal van filmtheoretische en filosofische publicaties tot op het meest minieme shot geanalyseerd werd. Je kunt dan ook alle kanten op met het even archetypische als futuristische verhaal, waarin een computerkraker (Reeves) de messias blijkt te zijn die een einde kan maken aan de dominantie van de machines over de mensen, van de leugen over de waarheid. Want, zo blijkt in The Matrix, we leven in feite met z'n allen in een zorgvuldig gecreëerde, verdovende illusie, waarin zelfs een lepel geen lepel is.


Wie na het zien van The Matrix nog lang niet uitgefilosofeerd is, kan zijn hart ophalen aan tal van wijsgerige publicaties. Zie bijvoorbeeld Matt Lawrence's 'Like a Splinter in Your Mind', Glenn Yeffeths 'Taking the Red Pill en Adapting Philosophy: Jean Baudrillard' and 'The Matrix Trilogy' van Catherine Constable. Merchandise voor de hersenen, zou je het kunnen noemen.


The Matrix en The Matrix Reloaded (Andy en Larry Wachowski, 1999 en 2003)


Veronica, 20.30-1.50 uur.


Mystic River (Clint Eastwood, 2003) De eerste film die Clint Eastwood regisseerde zonder er zelf in mee te spelen. Nadat hij zichzelf al lang als cineast had bewezen met films als Unforgiven (1992) en A Perfect World (1993), werd Mystic River destijds door velen als Eastwoods beste werk gezien. Het is een stijlvast, geweldig geacteerd en aangrijpend drama zonder effectbejag, over drie jeugdvrienden die elkaars pad weer kruisen wanneer de dochter van één van hen wordt vermoord.

Net5, 20.30-23.15 uur.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden